Кіріспе

Неміс футболшысы және жаттықтырушысы Ханс "Хеннес" Вайсвейлер (5 желтоқсан 1919 – 5 шілде 1983) – неміс кәсіби футболшысы және жаттықтырушысы. Жатықтырушы ретінде ол 1970-ші жылдары Бундеслигадағы «Боруссия Мёнхенгладбах» және «1. ФК Кёльн» клубтарымен маңызды жүлделер жеңіп алды. 11 жүлде, оның 8-і Батыс Германия клубтарымен, Вайсвейлер өз заманының ең табысты еуропалық жаттықтырушыларының бірі болды. Оның ықпалы одан әрі кең тарады. 1957-1970 жылдары Кельндегі Немец спорт академиясында Вайсвейлер әлемнің түкпір-түкпірінен келген жүздеген жаттықтырушыларды даярлауға жауапты болды. 2005 жылы ондағы жаттықтырушыларға арналған оқу орталығы оның құрметіне «Хеннес Вайсвейлер академиясы» деп аталды. Вайсвейлер ең жақын байланыста 1960-1970 жылдардағы «Боруссия Мёнхенгладбах» және 1970-ші жылдардың соңындағы «1. ФК Кёльн» клубтарының табысымен байланысты. Ол сонымен қатар Гюнтер Нетцер, Берти Фогтс, Юпп Хайнкес, Райнер Бонхоф, Аллан Симонсен, Ули Стильке, Бернд Шустер және Пьер Литтбарски сияқты көптеген көрнекті ойыншылардың дарындылығын дамытқанымен де танымал.

Кёльн қаласында ойыншыдан жаттықтырушыға

1-ші топ. ФК Кёльн 1948 жылы құрылды, ал Вайсвейлер клубтың алғашқы құрамында болды. 1949 жылы клуб Батыс Германия бірінші лигасының (Оберлига) батыс дивизионына көтерілгеннен кейін, оған ойыншы-бапкер рөлі берілді. Ол 1952 жылға дейін осы лауазымда лигада 62 рет өзі ойнады. 1955 жылы ол клубқа тағы үш жылға бас бапкер болып қайта оралды, бірақ 1958 жылы жергілікті қарсыласы «Виктория Кёльн» клубына қосылды, ол да Оберлигада ойнады, бірақ клуб 1. FC Кёльннің көлеңкесінде қалып қойды. 1963 жылы Бундеслига құрылғаннан кейін «Виктория» Германияның екінші дивизионында өнер көрсетті. Команда Вейсвейлер клубты басқарған соңғы жылы ең жақсы нәтижеге қол жеткізді.

Мёнхенгладбахтағы жылдар

Вайсвейлер 1964 жылы «Боруссия Мёнхенгладбахтың» бас жаттықтырыушысы болды. Клубтың соңғы маңызды жеңісі 1960 жылы Германия кубогында болған, ал Бундеслига құрылғаннан кейін екінші дивизионға түсіп, ол келгенге дейін сегізінші орынды иеленді. Вайсвейлер жас, жергілікті таланттардан тұратын команда тапты, мысалы, 19 жасар Гюнтер Нетцер және Юпп Хайнкес, сондай-ақ ұлттық құрамаға шақырылған Бернд Рупп пен Герберт Лаумен. Келесі жылы «Боруссия», ойыншылардың орташа жасы 21,5 болса, өз дивизионында бірінші орынды алып, Бундеслигаға жолдама алды. Жаңа маусымның басында командаға тағы бір 19 жасар Берти Вогц қосылды. Бундеслигадағы алғашқы екі жыл оқу жылдары болды. Кейіннен тағы бір дарынды ойыншы Герберт Виммер қосылғанына қарамастан, «Боруссия» лигада 13-ші және 8-ші орындарда қалды. Үшінші жылы клуб кең аудиторияның назарына ілігіп, Хайнкесті «Ханновер 96» клубына өткізіп алғанына қарамастан үшінші орынды иеленді. Келесі жылы да атақты ойыншыларымен танымал болған бұл команда сол жетістікті қайталады. 1969–70 маусымының басында «Боруссия» тіпті чемпиондық үшін «Бавария» Мюнхеннің басты қарсыласы деп есептелді, өйткені қорғаныс халықаралық Людвиг Мюллердің келуімен күшейтілді, ал шабуыл даниялық халықаралық Ульрик Ле Феврдің қосылуымен жанданды. Вайсвейлердің талантты жас ойыншыларды табу және қосу қабілеті де шешуші болды, ал Хорст Кёппель сияқты жас таланттар өздерін жоғары деңгейде көрсетуге жеткілікті деңгейге жетті. Осы «жастар мәдениеті» «Боруссияға» бүгінге дейін сақталған лақап есімді берді: «Жылқылар». Жыл соңында команда алғаш рет чемпион атанды, ал он екі айдан кейін шағын қаладан шыққан клуб Бундеслига тарихында бірінші болып лига титулын қорғады. Бұл жеңіс 4:1 есебімен сыртқы алаңда Франкфуртта тіркелді, бұл «Боруссияға» соңғы турда «Баварияның» қарсыласын жеңуге мүмкіндік берді. Команданың Еуропа чемпиондар кубогындағы алғашқы қатысуы екінші турда аяқталды, онда «Эвертонмен» екі рет 1:1 есебімен тең түсіп, «Боруссия» пенальти сериясында жеңілді. Екінші сынақ кезінде Хеленио Эррераның «катеначчо» тактикасын қолданушы «Интер» Милан, сол кезде Еуропаның ең танымал командаларының бірі, Бокельберг стадионына келді. Ойынның бірінші жартысында «Боруссия» 2:1 есебімен алда тұрғанда, «Интер» футболшысы Роберто Бонинсегнаға трибунадан лақтырылған сусын шұбаты бас жағына тиіп, оны тағанға салып алып кетті. Оның шынымен соққыға ұшырағаны немесе зақым алғаны күмәнді. «Боруссия» «Интерді» 7:1 есебімен жеңді. Нетцер кейінірек өз командасының өте жақсы ойнағанын, Еуропадағы кез-келген команданы үлкен есеппен жеңе алатынын айтты, бірақ «Интер» ойыншылары Бонинсегна таспадан түскеннен кейін олар ойынды тоқтатқандарын мәлімдеді. Бос шұбат төрешіге ұсынылды, ал кейін «Интер» шенеуніктері шағымданған кезде, басқару органдары ойынды жойып, бейтарап алаңда қайта өткізуге бұйырды. «Интер» «Боруссияны» өз алаңында 4:2 есебімен жеңді, ал Берлиндегі бейтарап матч 0:0 есебімен аяқталды. Жойылып, қайтадан өткізілген матч «Шұбат матчы» деп аталды, ал «Интер» Еуропа кубогының финалында «Аяксқа» жеңілді. Бундеслигада «Интерге» қарсы алғашқы жеңістен кейін үш күн өткен соң «Жылқылар» маусымның сенсациялық командасын – «Шальке 04» клубын 7:0 есебімен жеңді, бірақ «Бавария» Мюнхен чемпион атанды, ал «Боруссия» үшінші орынды иеленді. Маусым алдында «Боруссия» Дитрих, Хорст Кёппель және Герберт Лауменді жіберді, бұл команданың маңызды бөліктерін әлсіретті, өйткені Райнер Бонхоф және Дитмар Даннер сияқты жаңа ойыншылар әлі де бос орындарды толтыра алмады. Команда 1972–73 маусымда қайта құрылды. Бұл жолы тәжірибелі ойыншылар, мысалы, Ульрик Ле Февр клубты тастап кетті, ал оның орнына екі жас даниялық шабуылшы Хеннинг Дженсен мен Аллан Симонсен келді. Дженсен бірден көзге түсті, бірақ 19 жастағы кішкентай Симонсенді бірінші командадағы сирек ойындарында көргендердің бәрі сәтсіз деп санады. Вайсвейлердің Симонсенге сенім білдіруі жалпы сенімсіздікпен қарсыланды, бірақ бес жылдан кейін Симонсен Еуропаның жыл ойыншысы атанды. Маусым кейіннен Вайсвейлердің жұлдызымен болған алғашқы үлкен қақтығысымен көлеңкеленді. Гюнтер Нетцер, командаластары Герберт Виммер және Юпп Хайнкеспен бірге 1972 жылы Бельгияда өткен Еуропа чемпионатында жеңіске жеткен күшті неміс құрамасының құрамында болды. Көптегендер оны турнирдің ең жарқын ойыншысы деп санады. Вайсвейлердің өзі бұрынғыдай жұлдыз емес болуына ренжіген болуы мүмкін. Нетцердің одан да жарқын клубқа, оған көп жалақы төлейтін клубқа өтуіне ниеттенген болуы мүмкін. Қақтығыс тарап кетті, ал маусым соңына бірнеше апта қалғанда Нетцердің «Реал Мадридке» өтуі жарияланды. Тағы бір маңызды матч қалды: Дюссельдорфтағы Германия кубогының финалы, Вайсвейлердің бұрынғы клубы «1. FC Köln» клубына қарсы. Атмосфера эмоционалды болды, оған қоса жаттықтырушы Нетцерді құрамға қоспады. 35 градус температурада екі команда да шабуылдық футбол көрсетті, екі тараптың қақпашылары, «Боруссияның» Вольфганг Клеф және «Кёльннің» Герхард Вельц көптеген соққыларды сейімдеді. Вельц тіпті Хайнкестің екінші таймдағы пенальтісін де қақпадан қайтарды. Экстра таймға дейінгі қысқа үзілісте Нетцер жеңіл киімдерін шешіп алып, Вайсвейлерге өзі ойнайтынын айтқан деседі. Ойын қайта басталғаннан кейін Нетцер, допты екінші рет алғаннан кейін, Бонхофпен бірлесіп гол соқты, «Боруссияға» жеңіс сыйлады. Осылайша 1970-жылдардың басындағы жаттықтырушы мен ойыншының маңызды қарым-қатынасының бірі аяқталды, Вайсвейлер мен Нетцер «Боруссиямен» бірге Германия кубогын жеңіп алды, бірақ лигада бесінші орынды ғана иеленді. Нетцер кеткеннен кейін Вайсвейлердің команда құруға көбірек уақыты болды. Біріккен «Боруссия» 1973–74 маусымын екінші орында аяқтады, Вайсвейлер тағы да жақсы жаңа таланттарды, болашақтағы халықаралық ойыншы Ули Штилеке сияқты ойыншыларды командаға енгізе білді. Жаңадан пайда болған үйлесімділік Вайсвейлердің командасын сәтті аяқтау маусымына жеткізді. 86 гол соғылған, бұл клубтың тарихында бұрын да, кейін де қайталанбаған көрсеткіш, команда лигада чемпион атанды. Сонымен қатар, «Боруссия» алғашқы маңызды еуропалық титулын жеңіп алды, үйінде 0:0 есебімен тең түскеннен кейін УЕФА кубогының финалында «FC Twente» клубын 5:1 есебімен жеңді. Барлығында Вайсвейлер «Боруссияны» үш Бундеслига титулына, бір Германия кубогына және УЕФА кубогына жеткізді (сондай-ақ бірнеше рет екінші орынды иеленді), 1970-жылдар бойы «Бавария» Мюнхенмен отандық жетістіктерінде бәсекелесетін команда құрды. Вайсвейлердің орнына Удо Латтек келді (ол «Бавария» Мюнхенді 1970-жылдардағы көптеген жеңістеріне жеткізген), Латтек Вайсвейлер құрамындағы ойыншылармен келесі екі жылда тікелей лига титулдарын жеңіп алды және 1977 жылы «Ливерпульге» қарсы Еуропа кубогының финалына шықты.

Барселона футбол клубы

1975 жылы жазда Вайсвейлер Испанияның үздік клубы «Барселонаға» ауысты, төрт жылдан кейін Голландияға оралған Ринус Михелстің орнына келді. Ол өзінің ықпалы мен жетістіктерінің шарықталу нүктесінде «Мёнхенгладбахтан» неге кеткені туралы сұраққа жауап беріп, сұхбатта: «Мен өз стилімде команда құрдым. Енді осы стилімді Испанияда енгізуге тырысамын» деді. Голландиялық жұлдыздар Йохан Кройф және Йохан Нескенс бастаған «Барселона» клубында Вайсвейлердің мақсаты – Испания лигасын және Еуропа чемпиондары кубогын жеңу болатын. Алайда, Кройф пен Вайсвейлер арасында күшін жойғаннан бастап қақтығыс туды. «Вайсвейлер – мен таңдаған бапкер емес», – деді голландиялық ойыншы, ол Вайсвейлердің басшылығымен қалағандай еркін ойнай алмайтынын сезді. «Барселонада» өткен жылында ол бір де бір жүлде жеңбеді және Батыс Германияға 1. ФК «Кёльн» клубын басқаруға оралды, осы клубта ол өзінің бапкерлік мансабын бастаған еді.

ФК Кёльн

Вейсвейлер 1976 жылдан 1980 жылға дейін «Кёльн» клубына басшылық етті. Салалық жағынан «Кёльн» командасын ұлттық құрама қақпашысы Харальд Шумахер нығайтып, ал шабуыл шебін ең көп гол соққан Дитер Мюллер бастап кетті, бірақ командада танымал жұлдыздар болған жоқ. Дегенмен, команда Вейсвейлердің көптеген жылдарында маңызды отандық кубоктер үшін күресті. «Кёльн» 1977 жылы Германия кубогын жеңіп алды, финалда «Герта BSC» клубын ұтты, ал 1978 жылы «Фортуна Дюссельдорф» клубынан басымдық танытты. «Кёльн» 1977–78 маусымда Бундеслига титулын жеңіп алып, ең үлкен жетістігіне қол жеткізді. Олар Вейсвейлердің бұрынғы командасы «Боруссия Мёнхенгладбахтан» аздаған айырмашылықпен оқ бойы озып, голдар есебінен артықшылық танытып чемпион атанды. Сол кезде бері «Кёльн» де, «Боруссия Мёнхенгладбах» та лига титулын жеңген жоқ. Титул жеңісінен кейін, клубпен алғашқы толық маусымын өткізіп жатқан 20 жастағы жарық беруші жартылай қорғаушы Бернд Шустердің жетекшілігімен «Кёльн» Еуропа кубогының жартылай финалына өтті, бірақ финалға дейін жеткен «Ноттингем Форест» клубына жалпы есеп бойынша 4:3 есебімен жеңілді, ал кері ойында тең түссе немесе аз гол соқса, «Кёльн» финалға шығар еді. «Кёльн» 1980 жылы Германия кубогының финалына қайтадан өтті, бірақ бұл жолы «Фортуна Дюссельдорф» клубынан жеңілді. Сол кезде жас Пьер Литтбарски гол соққан шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде бірінші командаға енді. Литтбарски кубок финалында ойнаған жоқ, бірақ Вейсвейлер одан күткен рөлде Батыс Германия құрамасының үш рет қатарынан Әлем кубогының финалына шығуына, соның ішінде 1990 жылғы жеңіске үлкен үлес қосты.

Нью-Йорк Космосы

Вайсвейлер 1980 жылы Солтүстік Америка футбол лигасының маусымындағы бес ойыннан кейін «Нью-Йорк Космос» командасының бас жаттықтырушысы болды. Команда 24 жеңіс және 8 жеңіліспен аяқтады, сондай-ақ финалда «Форт-Лодердейл Стрикерс» командасын 3:0 есебімен жеңіп, Футбол кубогын иеленді. Келесі жылы клуб тағы да финалға шықты, бірақ бұл жолы голсыз негізгі және қосымша уақыттан кейін пенальтилер сериясында «Чикаго Стинг» командасына есе жіберді. Вайсвейлер «Космос» клубында жұмыс істеген кезеңде Франц Беккенбауэр, Карлос Альберто, Йохан Нескенс және Джорджио Чинаглиа сияқты футбол жұлдыздарын олардың мансабының соңғы кезеңінде жаттықтырды.

Цюрихтегі " Шарақырандар клубы "

Вайсвейлер 1982–83 жылдары Швейцарияның рекордтық чемпионы «Грассхоппер» клубын жаттықтырды, ол сол маусымда ел ішіндегі екі жүлделі турнирді жеңіп алды.

Өлім

Вайсвейлер 1983 жылдың 5 шілдесінде Цюрих маңындағы Швейцарияның Аеш қаласындағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол 63 жасқа толыпты.