Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Манти – Юта штатындағы, Санпете округінің орталығы. 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халқы 3 276 адамды құрады.
City in Utah, United States
Manti ('/m//æ//n//t//aɪ/ MANty) is a city in and the county seat of Sanpete County, Utah, United States. The population was 3,276 at the 2010 United States Census.
Сипаттама
Манти Юта штатында Уасэч майданынан тыс жерде қоныстанған алғашқы қала болды және Орталық Ютадағы көптеген басқа да қалалардың құрылуына орталық болды. Манти Юта ғибадатханасы – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі салған бесінші ғибадатхана және ол аймақтың көкжиегіне үстемдік етеді. Бұрын Мантиде әр жазда екі апта бойы «Мормон кереметтігі» мерекесі өткізілетін.
Manti was the first community in Utah to be settled outside the Wasatch Front and served as the hub for the formation of many other communities in Central Utah. The Manti Utah Temple, the fifth temple built by the Church of Jesus Christ of Latter day Saints is found in Manti and dominates the area's skyline. Manti formerly hosted the Mormon Miracle Pageant for two weeks each summer.
Тарих
Манти – Юта штатының алғашқы қоныстанған елді мекендерінің бірі болды. Уте тайпасының басшысы Уолкара (немесе Уокер) Бригам Янгты осы аймаққа пионерлер жіберіп, өз халқына табысты егін шаруашылығын үйретуді сұрады. 1849 жылы Бригам Янг Санпич (қазіргі Санпете) аңғарына 225-ке жуық қоныс аударушыны, оның ішінде бірнеше отбасыны жіберді. Айзек Морли мен Джордж Вашингтон Брэдлидің басшылығымен қоныс аударушылар қараша айында Мантидің қазіргі орнына келді. Олар Мани ғибадатханасы тұрған төбенің оңтүстік беткейіне қазылған уақытша паналарында ауыр қысты өткізді. Бригам Янг жаңа елді мекенге Мормон кітабында айтылған қаланың атымен – Манти деп ат қойды. Манти 1851 жылы қала ретінде тіркелді. Мантидің алғашқы мэрі Дэн Джонс болды. Манти аңғардағы басқа елді мекендердің құрылуына орталық болды. Жергілікті үндістермен қарым-қатынас тез нашарлап, осыдан кейін Уакара соғысы басталды. Соғыс негізінен үндістердің Орталық және Оңтүстік Ютадағы мормон бекіністеріне жасаған шабуылдарынан тұрды. Уокер соғысы 1850 жылдардың ортасында Бригам Янг пен Уакара арасындағы келісіммен аяқталды. Одан кейін Уэлком Чэпмен мен Уакара Уакара тайпасының көптеген мүшелерін шүкірлендіру рәсіміне қатысты. Бірден қақтығыстар тоқтаса да, түбірдегі даулар шешілмеді. 1865 жылы Манти тұрғыны мен жас басшы арасындағы кикіреу Мормон қоныс аударушылары мен жергілікті үндістер арасындағы ашық соғысқа, яғни Блэк Хоук соғысына ұласты. Мантиде және басқа да жақын елді мекендерде бекіністер салынды. Соғыс кезеңінде аймақтағы кішігірім елді мекендер уақытша тастап кететін болды. 1867 жылдың күзінде басшы Блэк Хоук қоныс аударушылармен бейбітшілікке келді, бірақ 1872 жылға дейін, федералды әскерлер араласағанға дейін, эпизодтық зорлық-зомбылық оқиғалары орын алды. Соғыста қаза тапқан мормон қоныс аударушыларының көпшілігі Манти зиратына жерленген. Көптеген уте тайпасының өкілдері ақырында Шығыс Ютадағы Уинта және Орай үнді резервациясына көшірілді.
Manti was one of the first communities settled in what was to become Utah. Chief Walkara (or Walker), a Ute Tribe leader, invited Brigham Young to send pioneers to the area to teach his people the techniques of successful farming. In 1849, Brigham Young dispatched a company of about 225 settlers, consisting of several families, to the Sanpitch (now Sanpete) Valley. Under the direction of Isaac Morley and George Washington Bradley, the settlers arrived at the present location of Manti in November. They endured a severe winter by living in temporary shelters dug into the south side of the hill on which the Manti Temple now stands. Brigham Young named the new community Manti, after a city mentioned in the Book of Mormon. Manti was incorporated in 1851. The first mayor of Manti was Dan Jones. Manti served as a hub city for the settlement of other communities in the valley. Relations with the local Native Americans deteriorated rapidly, and the Wakara’s War soon ensued. The war consisted primarily of various raids conducted by the Native Americans against Mormon outposts in Central and Southern Utah. The Walker War ended in the mid 1850s in an understanding negotiated between Brigham Young and Wakara. Shortly after that, Welcome Chapman and Wakara oversaw the baptism of scores of Wakara's tribe members. Although immediate hostilities ended, none of the underlying conflicts were resolved. In 1865 Utah's Black Hawk War erupted when an incident between a Manti resident and a young chieftain exploded into open warfare between the Mormon settlers and the local Native Americans. Forts were built in Manti and other nearby communities. Smaller settlements in the area were temporarily abandoned for the duration of the war. In the fall of 1867, Chief Black Hawk made peace with the settlers, but sporadic violence occurred until 1872, when federal troops intervened. Many Mormon settlers who fought and died in the wars are buried in the Manti Cemetery. Most of the Utes were eventually relocated to the Uintah and Ouray Indian Reservation in Eastern Utah.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,0 шаршы миль (5,1 км2), толығымен құрлық. Мантиде ылғалды континенттік климат (Köppen Dfb) басым, жылы жаздары және суық қыстары бар. Орташа жауын-шашын мөлшері жартылай шөлейтті климаттан (BSk) қашуға шамалы жеткілікті. Биік орналасқандықтан, климаты Юта штатының басқа елді мекендеріне қарағанда салқынырақ, әсіресе жаз айларында. Жазғы орташа ең жоғары температура 80-ге жуық градус Фаренгейт (27°C), ал қысқы ең жоғары температура 30-ға жуық градус Фаренгейт (-1°C). Қысқы ең төменгі температура 15–20 градус Фаренгейт (-9 – -7°C) дейін төмендейді. Тынық мұхитының дауылдары қазаннан мамырға дейін аймақтан өтеді, көктем – жылдың ең жауынды мезгілі. Дегенмен, жаз – ең құрғақ мезгіл, ол күндізгі дауылдар мен Калифорния шығанағының муссонынан түсетін жауын-шашынға тәуелді. Қыс және көктем айларында жиі қар жауады. Жауын-шашынның орташа мөлшері 12,70 дюйм (323 мм), қардың орташа мөлшері 52,2 дюйм (1326 мм). Абсолюттік жоғары температура 110 градус Фаренгейт (43°C), ол 1895 жылдың 6 тамызында тіркелген, ал абсолюттік ең төменгі температура −27 градус Фаренгейт (-33°C), ол 1937 жылдың 22 қаңтарында тіркелген. Юта штатында жылына орташа есеппен 2-3 торнадо тіркелсе де, Манти 2002 жылдың 8 қыркүйегінде F2 торнадоның тікелей соққысына ұшырады. Торнадо 15 минут бойы сақталып, оңтүстік-шығыс Мантиден өтіп бара жатып 2 миллион долларлық зиян келтірді. Оқиға кезінде ешкім жарақаттанбады немесе қаза болған жоқ.
According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 2.0 square miles (5.1 km2), all land. Manti has a humid continental climate (Köppen Dfb) with warm summers and cold winters, receiving on average barely enough rainfall to avoid a semi arid classification (BSk). Its high elevation means that the climate is cooler than other populated areas of Utah, especially during summer. Summers highs average in the mid 80s°F, with winter highs in the mid 30s°F. Winter lows, however, dip to around 15–20 °F. Pacific storms move through the region from October through May and spring is the wettest season. However, summer, which is the driest season, primarily relies on precipitation from scattered diurnal thunderstorm activity and the Gulf of California monsoon. Winter and spring see frequent snowfall. Precipitation averages 12.70 inches and snowfall 52.2 inches. The record high temperature is 110 °F (43 °C), set on August 6, 1895, while the record low is −27 °F (−33 °C), set on January 22, 1937. Although Utah as a whole only averages 2–3 tornadoes per year, Manti was hit directly by an F2 tornado on September 8, 2002. The tornado was on the ground for 15 minutes and managed to cause $2 million in damage as it tore through southeastern Manti. No one was injured or killed in the incident.
Демография
2000 жылғы санақ бойынша қалада 3040 адам, 930 үй шаруашылығы және 742 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1560,2 адам (601,9/км²) құрады. Тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 518,3 (200,0/км²) болды, ал барлығы 1010 тұрғын үй болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,48% ақ нәсілді, 0,07% афроамерикалық, 1,58% американдық үндістер, 0,07% азиялық, 0,43% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,49% басқа нәсілдерден және 0,89% екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,60% құрады. 930 үй шаруашылығының ішінде 46,7% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 68,0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,7% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер және 20,2% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 18,8% жеке адамдардан тұрды, ал 11,6% 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,25 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,74 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 38,1% 18 жасқа дейінгілер, 10,6% 18-24 жас аралығындағылар, 20,6% 25-44 жас аралығындағылар, 17,6% 45-64 жас аралығындағылар және 13,2% 65 жасқа жоғары. Орташа жас 26 жас болды. Әр 100 әйелге 97,8 еркек сай келді. 18 жасқа және одан жоғары әйелдердің әр 100-іне 91,1 еркек сай келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 32 844 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 37 163 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 30 156 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 22 500 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 12 677 долларға тең. Отбасылардың 11,4% және халықтың 13,0% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 16,0% және 65 жасқа жоғары адамдардың 7,8% кірді.
As of the census of 2000, there were 3,040 people, 930 households, and 742 families residing in the city. The population density was 1,560.2 people per square mile (601.9/km2). There were 1,010 housing units at an average density of 518.3 per square mile (200.0/km2). The racial makeup of the city was 96.48% White, 0.07% African American, 1.58% Native American, 0.07% Asian, 0.43% Pacific Islander, 0.49% from other races, and 0.89% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 2.60% of the population. There were 930 households, out of which 46.7% had children under the age of 18 living with them, 68.0% were married couples living together, 9.7% had a female householder with no husband present, and 20.2% were non families. 18.8% of all households were made up of individuals, and 11.6% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 3.25 and the average family size was 3.74. In the city, the population was spread out, with 38.1% under the age of 18, 10.6% from 18 to 24, 20.6% from 25 to 44, 17.6% from 45 to 64, and 13.2% who were 65 years of age or older. The median age was 26 years. For every 100 females, there were 97.8 males. For every 100 females age 18 and over, there were 91.1 males. The median income for a household in the city was $32,844, and the median income for a family was $37,163. Males had a median income of $30,156 versus $22,500 for females. The per capita income for the city was $12,677. About 11.4% of families and 13.0% of the population were below the poverty line, including 16.0% of those under age 18 and 7.8% of those age 65 or over.
Білім
Манти Оңтүстік Санпете мектеп округінде орналасқан, бір бастауыш мектебі және Манти жоғары мектебі бар. Олардың талисманы – Темплерлер, және олар бес деңгейдің арасында 3А деңгейінде жарысады. Орта мектеп оқушылары жақын жердегі Ефрем қаласында білім алады.
Manti is located in the South Sanpete School District and has one elementary school, as well Manti High School, who have the Templars as their mascot and compete in the 3A level of competition (out of five levels). Middle school students attend in nearby Ephraim.