Чарльз Уэйд Уилсон: Американ футболшысы және жаттықтырушысы

Кіріспе

Чарльз Уэйд Уилсон (1 ақпан 1959 - 1 ақпан 2019) – американдық футболшы және жаттықтырушы. Ол Ұлттық футбол лигасының (NFL) квотербегі болған кәсіби футболшы. 1981 жылдан 1998 жылға дейін он жеті жылдық NFL карьерасында «Миннесота Викингс», «Атланта Фальконс», «Нью-Орлеанс Сентс», «Даллас Каубойс» және «Оукленд Рейдерс» командаларында ойнады. 2000 жылдан 2002 жылға дейін және 2007 жылдан 2017 жылға дейін «Даллас Каубойс» командасының, ал 2004 жылдан 2006 жылға дейін «Чикаго Беарс» командасының квотербек жаттықтырушысы болды. Ол «Шығыс Техас штатының Lions» (қазіргі «Техас A&M–Commerce») командасы үшін колледж футболында ойнады, онда ол NAIA All-American квотербегі болды және 1980 жылғы маусымда «Lions» командасын NAIA ұлттық жартылай финалына жеткізді.

Алғашқы жылдар

Уилсон Техас штатының Гринвилл қаласында дүниеге келді және Техас штатының Вольф-Сити және Квитман қалаларында тұрды. Одан кейін Коммерц қаласына көшіп, сонда өсті. Футбол жаттықтырушысының ұлы Уилсон, екінші курста командадан кеткеніне қарамастан, Коммерц орта мектебінде үздік квотербек және паунтер болды. Аға сыныпта ол "Тайгерс" командасын 10 жеңіске жеткізіп, аудан чемпионатын жеңіп алды, "wishbone" тактикасын қолданып, ауданның үздік ойыншысы атанып, марапат алды. 1977 жылы Коммерц орта мектебін бітірді. 1978 жылы екінші курста оқу кезінде бастапқы квотербек ретінде тағайындалды. 1979 жылы үшінші курста оқу кезінде Lone Star конференциясының бірінші құрамасының үздік ойыншысы деп танылды. Уилсон 1981 жылы Бизнес менеджменті мамандығы бойынша тәмамдады. Колледжтегі карьерасын 4,616 пасс ярды, 32 тачдаун және 18-14-1 есебімен аяқтады.

Миннесота викингтері

Уилсон 1981 жылғы NFL драфтының сегізінші раундында (210-шы нөмір) «Миннесота Викингс» командасымен таңдалды. Жаңадан келген ойыншы ретінде ол барлық 16 ойында активті құрамда болды, үш ойында қатысты. Уилсон өзінің алғашқы ойынын «Окленд Рейдерс» командасына қарсы өткізді, жарақат алған Стив Дилстің орнына шықты. 1982 жылы Уилсон қысқартылған маусымда ешқандай ойында ойнамады. 1983 жылы ол тек «Цинциннати Бенгалс» командасына қарсы маусымның соңғы ойынында ойнады, карьерасындағы алғашқы стартта 20–14 есебімен жеңіске үлес қосты. 1984 жылы Уилсон сегіз ойынның бесеуінде стартқа шықты. 1985 жылы оған 1-ші типті қант диабеті диагнозы қойылды. Ол 4 ойында ойнады, жалғыз стартты жарақат алған Томми Крамердің орнына «Филадельфия Иглс» командасына қарсы өткізді, онда команданы франшиза тарихындағы ең үлкен қайта оралудың біріне жеткізді. «Иглс» ойын аяқталуға 8:23 минут қалғанда 23–0 есебімен алда болды. Уилсон жартылай уақытта жаңадан келген үшінші нөмірлі квотербек Стив Бононың пайдасына 3 ұпай жинауға бағытталды, бірақ Боно он пастың біреуін ғана аяқтағаннан кейін, Уилсон ойынға 12 минуттан аз уақыт қалғанда қайтадан кіріп, 28–23 есебімен жеңіске жету үшін 3 тачдаун пасын жіберді. 1986 жылы ол 9 ойында, оның ішінде жарақат алған Крамердің орнына 3 рет стартқа шықты. «Нью-Орлеанс Сентс» командасына қарсы 33–17 есебімен жеңіске жеткен маусымның соңғы ойынында NFC шабуылшысының үздік ойыншысы атанды, ол жарақат алған Крамерді алмастырғаннан кейін және сол кезде карьерасындағы ең жақсы ойынын ойнады, 361 ярдқа және 3 тачдаунға лақтырды. 1987 жылға дейін ол көбінесе резервтік квотербек болды, ол кезде Крамер Уилсонның 7 ойынына 5 ойынды бастады, плей-оффты қоса алғанда. «Лос-Анджелес Рамс» командасына қарсы 21–16 есебімен жеңіске жеткеннен кейін NFC шабуылшысының үздік ойыншысы атанды, онда ол ойынды жеңіп алған 41 ярдтық тачдаун пасын кең қабылдаушы Хасан Джонсқа ойын аяқталуға бір минуттан аз уақыт қалғанда жіберді. Ол маусымның ашылу ойынында «Детройт Лайонс» командасына қарсы және 12-ші аптада «Чикаго Беарс» командасына қарсы 3 тачдаунға лақтырды. Ол «Детройт Лайонс» командасына қарсы 14-ші аптада 8 рет 55 ярдқа жүгіріп, «Вашингтон Редскинс» командасына қарсы 10 рет 75 ярдқа жүгіріп, «Викингс» командасын жетектеді. Ол команданы плей-оффтың дивизиондық раундында 13–2 есебімен жеңіліске ұшыратқан «Сан-Франциско 49ers» командасын күтпеген жеңіспен жеңіп, NFC Чемпиондық ойынына бастап, ақырында Super Bowl XXII чемпионы «Вашингтон Редскинс» командасына 17–10 есебімен ұшырады. 1988 жылы Уилсон 10 ойынды, Крамер 6 ойынды бастады, ал 2 ойынды иығының айырылуына байланысты өткізіп жіберді. «Тампа Бэй Буканерс» командасына қарсы 49–20 есебімен жеңіске жеткеннен кейін 335 ярдқа 30 пастың 22-сін аяқтап, 3 тачдаун жасады. Ол қараша айының NFC шабуылшысының үздік ойыншысы атанды, ол 112 пастың 73-ін (65,1%) 1009 ярдқа, 5 тачдаунға және 2 ұстап алуға аяқтады, сонымен қатар «Викингс» командасын 4–0 есебімен жеңіске жеткізді. Оның ең жақсы ойыны 10-шы аптада «Детройт Лайонс» командасына қарсы 44–17 есебімен жеңіске жетіп, 35 пастың 28-ін (80%) 391 ярдқа, 2 тачдаунға және бір ұстап алуға аяқтады, оның ішінде қатарынан 14 пасты аяқтады. Ол Pro Bowl маусымын аяқтады, 332 пастың 204-ін 2746 ярдқа, 15 тачдаунға және 9 ұстап алуға аяқтады, 91,5 пассивтік рейтингімен NFC көшбасшысы болды. 1989 жылы ол 14 ойынның 12-сін бастады, саусағының жарақаттануына байланысты 2 ойынды өткізіп жіберді. Ол команданы үшінші жыл қатарынан пас беруге (362), аяқтауға (194), пас беруге (2543) және тачдаунға (9) жетекшілік етті. «Чикаго Беарс» командасына қарсы 7–38 есебімен жеңіліске ұшырағанда 42 рет ұтып алды. «Тампа Бэй Буканерс» командасына қарсы 24–10 есебімен жеңіске жеткенде 55 ярдқа 8 рет жүгіріп, команданы жетектеді. 1990 жылы ол алғашқы 3 ойынды бастады, содан кейін «Чикаго Беарс» командасына қарсы оң саусағын жарақаттады. Рич Ганнон оның орнын басып, ол сыртта болды. Уилсон 15-ші аптада «Тампа Бэй Буканерс» командасына қарсы 13–26 есебімен жеңіліске ұшыраған матчтың екінші жартысында 374 ярдқа, оның ішінде Хасан Джонсқа 75 ярдтық тачдаун пасын жіберді. Ол келесі ойынды «Лос-Анджелес Рейдерс» командасына қарсы бастады, содан кейін оң иығын айырып, маусымның соңғы ойынын өткізіп жіберуге мәжбүр болды. 1991 жылы Уилсон алғашқы 5 ойынды бастады, 3 тачдаунмен 825 ярдқа және 10 ұстап алуға лақтырды, содан кейін бастаушы позициядан Ганнонға жоғалды. «Викингс» командасы оны 1992 жылдың 8 шілдесінде босатты. Ол «Викингс» командасындағы мансабын 2428 әрекетте 1391 паспен 17283 ярдқа, 99 тачдаунға және 102 ұстап алуға аяқтады. Ол 9 ойында ойнады және соңғы үш ойынды бастады, 1366 ярдқа, 13 тачдаунға және 4 ұстап алуға лақтырды. 1992 жылдың 13 желтоқсанында «Тампа Бэй Буканерс» командасына қарсы өткен ойында ол «Фэлконс» клубының бір ойында бес тачдаунға лақтырған алғашқы квотербекі болды.

Wilson was selected by the Minnesota Vikings in the eighth round (210th overall) of the 1981 NFL Draft. As a rookie, he appeared in three games while being on the active roster for all 16 contests. Wilson saw his first action against the Oakland Raiders, replacing an injured Steve Dils. In 1982, Wilson did not appear in any game during the strike shortened season. In 1983, he only played in the season finale against the Cincinnati Bengals, contributing to the 20–14 victory in his first career start. In 1984, Wilson started five out of eight contests. In 1985, he was diagnosed with type 1 diabetes. He appeared in 4 games, with his only start coming in place of an injured Tommy Kramer against the Philadelphia Eagles, in which he led the team to one of the greatest comebacks in franchise history. The Eagles held a 23–0 advantage with 8:23 minutes to play. Wilson directed 3 scoring drives, after being benched at halftime in favor of rookie 3rd string quarterback Steve Bono, but after Bono only completed one pass out of ten, Wilson was put back in the game with less than 12 minutes remaining, throwing 3 touchdown passes to achieve a 28–23 victory. In 1986, he appeared in 9 games, including 3 starts in place of an injured Kramer. He was named NFC Offensive Player of the Week in the season finale 33–17 win against the New Orleans Saints, after replacing an injured Kramer and having the best game of his career at the time, throwing for 361 yards and 3 touchdowns. He was mostly the backup quarterback until 1987, when Kramer started 5 games to Wilson's 7 contests, including the playoffs. He was named NFC Offensive Player of the Week after the 21–16 win against the Los Angeles Rams, in which he threw a 41 yard game winning touchdown to wide receiver Hassan Jones with less than a minute to play. He threw for 3 touchdowns in the season opener against the Detroit Lions and in the Week 12 game against the Chicago Bears. He led the Vikings in rushing in the Week 14 game against the Detroit Lions with 8 carries for 55 yards and in the season finale against the Washington Redskins with 10 carries for 75 yards. He guided the team to the NFC Championship Game after upsetting the top seeded 13–2 San Francisco 49ers in the divisional round of the playoffs, finally succumbing 17–10 to the eventual Super Bowl XXII champion Washington Redskins. In 1988, Wilson started 10 games to Kramer's 6 contests, while missing 2 games with a separated shoulder. He was named NFC Offensive Player of the Week after the 49–20 win against the Tampa Bay Buccaneers, completing 22 of 30 passes for 335 yards, and 3 touchdowns. He was named NFC Offensive Player of the Month for November, when he completed 73 of 112 passes (65.1%) for 1,009 yards, 5 touchdowns and 2 interceptions, while leading the Vikings to a 4–0 record. His best game came in a 44–17 win against the Detroit Lions in Week 10, completing 28 of 35 passes (80%) for a career high 391 yards, 2 touchdowns and one interception, including a stretch in which he had 14 straight completions. He finished a Pro Bowl season, completing 204 of 332 passes for 2,746 yards, 15 touchdowns and 9 interceptions, ranking as the NFC leader with a 91.5 passer rating. In 1989, he started 12 out of 14 games, missing 2 contests with a finger injury. He led the team in pass attempts (362), completions (194), passing yards (2,543) and passing touchdowns (9) for the third consecutive year. He had a season high 42 attempts in the 7–38 loss against the Chicago Bears. He led the team in rushing with 8 carries for 55 yards in the 24–10 win against the Tampa Bay Buccaneers. In 1990, he started the first 3 games before injuring his right thumb against the Chicago Bears. Rich Gannon replaced him while he was out. Wilson returned to action in the second half of the 13–26 loss against the Tampa Bay Buccaneers in Week 15, throwing for 374 yards, including a career long 75 yard touchdown pass to Hassan Jones. He started the next game against the Los Angeles Raiders before suffering a separated right shoulder that forced him to miss the season finale. In 1991, Wilson started the first 5 games, throwing for 825 yards with 3 touchdowns and 10 interceptions, before losing the starting position to Gannon. The Vikings released him on July 8, 1992. He finished his Vikings career completing 1,391 passes on 2,428 attempts for 17,283 yards, 99 touchdowns and 102 interceptions. He appeared in 9 games and started the last three throwing for 1,366 yards, 13 touchdowns and 4 interceptions. In a game against the Tampa Bay Buccaneers on December 13, 1992, he became the first Falcons quarterback to throw five touchdown passes in a game.

Нью-Орлеан Сэйнтс

1993 жылғы 12 сәуірде Уилсон «Нью-Орлеанс Сентс» клубымен келісімшарт жасасты. Ол Стив Уолштан басымдық алып, стартерлік позицияны жеңіп алды. Ол команданы 5-0 есебімен бес ойын жеңіске жеткізді, бірақ команда тағы үш ойын жеңіп, жалпы есепте 8-8 көрсеткішпен маусымды аяқтады. Бұл Уилсонның тұрақты негізгі ойыншы ретіндегі соңғы маусымы болды. 1993 жылғы маусымның 16-шы аптасында Уилсон «Нью-Йорк Джайентс» командасына қарсы өткен кешкі ойында қиындыққа тап болды. Ойын барысында тізесіне жарақат алды, сол кезде «Супердомдағы» жанкүйерлер оның жарақаттануын қолдап шу көтерді. «Сентс» клубының бас жаттықтырушысы Джим Мора Уилсонның жарақаттануына қуанған жанкүйерлерді «Ауру, ауру, ауру адамдар. Ақыл-есі дұрыс емес» деп айыптады. 1994 жылғы 18 наурызда «Сентс» Уилсонды босатып жіберді. 13 сәуірде ол қайтадан клубқа қабылданды. Маусым ішінде ол төрт ойында резервтік квотербек ретінде қатысты. 1995 жылғы 20 наурызда ол босатылды.

Даллас Ковбойз

1995 жылғы 22 мамырда Уилсон «Даллас Каубойы» командасымен келісім шарт жасасты. Ол XXX Суперкубок жеңімпазы командасының құрамында болды. «Каубойлар» сапында өткізген үш маусымында Уилсон тек бір ойынға ғана бастап кірді, ол 1996 жылғы маусымның соңғы ойынында «Вашингтон Редскинс» командасына қарсы резервтік құраммен ойнағанда, нәтижесінде 37–10 есебімен жеңіліске ұшырады.

Оукленд рейджерлері

1998 жылдың 6 шілдесінде Уилсон «Оукленд Рейдерс» клубымен келісімшарт жасасты. Джефф Джордж жамбас жарақатын алғаннан кейін, екінші нөмірлі ойыншы Дональд Холлас маусымның екінші жартысында тиімді ойын таныта алмады және «Майами Дельфинс» командасына қарсы өткен соңғы ойынында білегін жарақаттады, бұл Уилсонға соңғы үш ойынды бастау мүмкіндігін берді. Ол 425 ярдқа пасс берді, бес тачдаун жасады, төрт допты ұстады және 1–2 есебімен ойын аяқтады. 1999 жылы Уилсон үшінші нөмірлі ойыншы рөліне қайта оралды. Маусым бойы жамбас жарақатымен күресіп, ешбір ойында қатыспады. Уилсон 30 желтоқсанда 40 жасында зейнетке шығуын хабарлады.

НФЛ мансабының статистикасы

Жыл Команда Ойындар Пастың GP GS Cmp Att Пct Yds Avg TD Int Rtg 1981 MIN 3 0 6 13 46.2 48 3.7 0 2 16.3 1982 MIN 0 0 Ойнамады (Did not play) 1983 MIN 1 1 16 28 57.1 124 4.4 1 2 50.3 1984 MIN 8 5 102 195 52.3 1,019 5.2 5 11 52.5 1985 MIN 4 1 33 60 55.0 404 6.7 3 3 71.8 1986 MIN 9 3 80 143 55.9 1,165 8.1 7 5 84.4 1987 MIN 12 7 140 264 53.0 2,106 8.0 14 13 76.7 1988 MIN 14 10 204 332 61.4 2,746 8.3 15 9 91.5 1989 MIN 14 12 194 362 53.6 2,543 7.0 9 12 70.5 1990 MIN 6 4 82 146 56.2 1,155 7.9 9 8 79.6 1991 MIN 5 5 72 122 59.0 825 6.8 3 10 53.5 1992 ATL 9 3 111 163 68.1 1,366 8.4 13 4 110.1 1993 NO 14 14 221 388 57.0 2,457 6.3 12 15 70.1 1994 NO 4 0 20 28 71.4 172 6.1 0 0 87.2 1995 DAL 7 0 38 57 66.7 391 6.9 1 3 70.1 1996 DAL 3 1 8 18 44.4 79 4.4 0 1 34.3 1997 DAL 7 0 12 21 57.1 115 5.5 0 0 72.5 1998 OAK 5 3 52 88 59.1 568 6.5 7 4 85.8 Мансап 125 69 1,391 2,428 57.3 17,283 7.1 99 102 75.6

Жаттықтырушылық мансап

Уилсон 2000 жылдан 2002 жылға дейін «Даллас Коубойс» командасының квотербек жаттықтырушысы болды. Ол 2004 жылдан 2006 жылға дейін «Чикаго Беарс» командасының квотербектер жаттықтырушысы болды, сонымен қатар Super Bowl XLI-ге жетті және Рекс Гроссманның ең жақсы кәсіби маусымына үлес қосты. 2007 жылдың 22 ақпанында ол қайтадан «Коубойс» командасына жұмысқа қабылданды, онда Тони Ромо және Дак Прескотт сияқты басқа да квотербектерді жаттықтырды. Ол команданы Прескотты таңдауға көндірген жақтастардың бірі болды. 2007 жылдың 1 қыркүйегінде Уилсон өнімділікті арттыратын препараттарды сатып алып, пайдаланғаны үшін бес ойынға қатысудан шеттетілді және 100 000 доллар айыппұл төледі. Өзін қорғап, Уилсон ГГГ (HGH) препаратының қант диабетімен күресу үшін қолданылғанын айтты. Алайда, NFL комиссары Роджер Гуделл бұл қорғаныстан жалтарып, былай деді: «Біріншіден, Уэйдтің оны не үшін қабылдағанына қатысты жеке жағдайларды талқыламауға болады, бірақ бұл дұрыс пікір емес». 2016 жылы оның оң аяғының екінші саусағы қант диабетінен туындаған асқынулар салдарынан жұққандықтан ампутацияланды. «Коубойс» командасы 2017 жылғы маусымнан кейін Уилсонмен жолдарды айырысуға шешім қабылдады.

Жеке өмір

Вилсон 1-тармақты диабеттен туындаған асқынулар салдарынан, 30 жылдан бері күресіп келген ауруынан, Техас штатының Коппелл қаласындағы үйінде 60 жасқа толып қайтыс болды.