Кіріспе
бос атау = FIPS коды
бос ақпарат = 53 67000
бос1 атау = GNIS функциясының ID
бос1 ақпарат = 1512683
веб-сайт =
| blank info = 53 67000
| blank1 name = GNIS feature ID
| blank1 info = 1512683
| website =
Спокан (/audio=En us Spokane.ogg//s//p//oʊ/'/k//æ//n/ spohKAN) – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Спокан округінің ең халқы көп қаласы және округ орталығы. Ол Шығыс Вашингтонда, Спокан өзенінің жағасында, Селькирк тауларына жақын және Рокки тауларының етегінен батысқа қарай, Канада шекарасынан 148 км (92 миль) оңтүстікке, Вашингтон–Айдахо шекарасынан 29 км (18 миль) батысқа және Сиэтлден 449 км (279 миль) шығысқа қарай, 90 тас жолы бойында орналасқан. Спокан – Спокан қалалық аймағының, Спокан–Кор-д’Ален біріктірілген статистикалық аймағының және Ішкі Солтүстік-Батыстың экономикалық және мәдени орталығы. Ол Әкелер күнінің туған жері ретінде белгілі, ал жергілікті тұрғындар оны «Сирень қаласы» деп лақаптайды. Ресми түрде Спокан «Hooptown USA» деп аталады, себебі қала жыл сайын әлемдегі ең ірі баскетбол турнирі – Спокан Hoopfest-ті қабылдайды. Қала мен Ішкі Солтүстік-Батыс аймағына Спокан халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, ол Спокан қаласының орталығынан батысқа қарай 8 км (5 миль) қашықтықта орналасқан және Фэрчайлд әуе күштері базасының жанындағы тағы бір әуежайға жақын. 2010 жылғы халық санауы бойынша Спокан халқы 208 916 адамды құрады, бұл оны Вашингтон штатындағы ең халқы көп екінші қала және АҚШ-тың 97-ші ірі қаласы етеді. 2020 жылғы халық санауында Спокан халқы 228 989 адамға жетті. Бұл аймақта алғашқы болып тұрған Спокан тайпасы (олардың аты Салишан тілінде «күн балалары» деген мағынаны білдіреді) көптеген аңдардың арқасында өмір сүрген. Дэвид Томпсон 1810 жылы батысқа қарай кеңейіп, Солтүстік-Батыс компаниясының Спокан үйін құрған кезде бұл аймақты зерттеді. Бұл сауда бекеті Вашингтондағы алғашқы ұзақ мерзімді еуропалық қоныс болды. 1881 жылы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының салынысымен Америкадан Спокан аймағына көптеген қоныс аударушылар келді. Сол жылы қала ресми түрде Спокан Фолс деген атпен тіркелді (он жылдан кейін қазіргі атына қайта тіркелді). XIX ғасырдың соңында Ішкі Солтүстік-Батыста алтын мен күміс кендері табылды. Жергілікті экономика 1980 жылға дейін кен өндіруге, ағаш өңдеуге және ауыл шаруашылығына байланысты болды. Спокан 1974 жылғы ЭКСПО көрмесінде қоршаған ортаға арналған алғашқы дүниежүзілік көрмені қабылдады. Қала орталығындағы ескі романдық жаңарту стиліндегі көптеген ғимараттар 1889 жылғы Ұлы өрттен кейін сәулетші Киртланд Келси Каттердің жобалары бойынша салынды. Қалада сонымен қатар Риверфронт және Манито парктері, Смитсондар ұйымына қарасты Солтүстік-Батыс өнер және мәдениет мұражайы, Давенпорт қонақ үйі, Фокс және Бинг Кросби театрлары орналасқан. Лурдес Анамыз соборы – Споканның Рим-католик епархиясының, ал Евангелист Иоанн соборы – Споканның епископ епархиясының орталығы. Контидің шығысындағы Спокан Вашингтон ғибадатханасы Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуіне қызмет етеді. Гонзага университеті 1887 жылы иезуиттермен құрылды, ал жеке пресвитериандық Уитворт университеті үш жылдан кейін құрылып, 1914 жылы Споканның солтүстігіне көшірілді. Спорт саласында аймақтың кәсіби және жартылай кәсіби спорт командаларына кіші лигалық бейсболдан Спокан Индиандары кіреді. Батыс хоккей лигасындағы Спокан Шефтері. USL League One-дегі Спокан Веллосити және USL Супер Лигасындағы әйелдердің бірінші дивизионындағы Спокан Зефир ФК командалары. Гонзага Булдогс колледждік баскетбол командасы I дивизион деңгейінде өнер көрсетеді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша Споканның ең ірі күнделікті газеті The Spokesman Review-тің күндізгі таралымы 76 000-нан асты.
Тарих
Спокан аймағында алғашқы болып өмір сүрген адамдар – балық пен аңның молдығымен күн көрісқан аңшы-жинақшылар. Ертедегі адам қаңқаларының жасы 8000-13000 жылға дейін екені анықталды. Қалаға атын берген Спокан тайпасы (атауы Салишан тілінде "күннің балалары" немесе "күн халқы" деген мағынаны білдіреді) олардың тікелей ұрпақтары немесе Ұлы даладан келген адамдардың ұрпақтары деп саналады. Алғашқы ақ зерттеушілер сұрағанда, Спокандар өз ата-бабаларының "солтүстіктен" келгенін айтты. Олар Спокандармен кездескен алғашқы ақ адамдар еді, Спокандар оларды қасиетті деп есептеді және оларды Colville өзені аңғарында қыстауға орналастырды.
Сауда-саттық орны
Солтүстік-Батыс компаниясының Колумбия департаментінің басшысы болып жұмыс істейтін географ-саяхатшы Дэвид Томпсон, Ішкі империяны (қазіргі Ішкі Солтүстік-Батыс деп аталады) зерттеген алғашқы еуропалық болды. Британ Колумбиясынан қазіргі Канада-АҚШ шекарасын кесіп өтіп, Томпсон Солтүстік-Батыс компаниясын терілерді іздеу үшін оңтүстікке қарай кеңейтуді қалаған. Қазіргі Айдахо мен Монтанада Куллиспелл үйі мен Салеш үйі сауда бекеттерін құрғаннан кейін, Томпсон батысқа қарай одан әрі кеңейтуге тырысты. Ол екі аңшыны, Жак Рафаэль Финлей мен Финан Макдоналды, Коур-д'Ален көлінен Колумбия өзеніне қарай батысқа ағатын Спокан өзенінде тері саудасы бекетін салуға және жергілікті үндістермен сауда жасауға жіберді. Бұл бекет 1810 жылы Кіші Спокан мен Спокан өзендерінің қосылған жерінде салынды, кейіннен Вашингтон штаты болған аймақтағы тұрақты еуропалық қонысқа айналды. 1836 жылы пастор Сэмюэл Паркер бұл аймаққа сапар шегіп, Спокан шарлауынында шамамен 800 америкалық үндінің тұрғанын хабарлады. Маркус және Нарцисса Уитмен оңтүстіктегі Уолла-Валлада Кайузе үндістері мен Орегон жолымен келе жатқан саяхатшыларға көмек көрсету үшін медициналық миссия құрды. 1847 жылы Уитмендер үндістердің қолынан қаза тапқаннан кейін, пастор Кушинг Элс олардың құрметіне Уитмен колледжін ашты, сонымен қатар Спокан аймағында алғашқы шіркеуді құрды. Якима үнді соғысының соңғы науқанынан кейін, 1858 жылғы Coeur d'Alene соғысы полковник Джордж Райттың әрекеттерімен аяқталды, ол Төрт көл және Спокан жазықтарындағы шайқастарда тайпалар конфедерациясына қарсы шешуші жеңіске жетті. Жаулық әрекеттердің тоқтауы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы тау аралық аңғарды отарлаушылардың кеңеюіне және олардың қауіпсіз тұруына мүмкіндік берді.
Америка қонысы
1818 жылғы келісімнен бастап Орегон аймағының Америка және Ұлыбританияның бірлескен билігі, Орегон жолы бойында американдық қоныс аударушылардың көптеп келуінен кейін, Орегон шекарасы дауына әкелді. 1846 жылғы Орегон шарты бойынша Ұлыбритания Пьюджет Саунды және Орталық және Төменгі Колумбия бассейніндегі жерлерге деген талаптарынан бас тарды. Хадсон Бэй компаниясы келесі бірнеше жылда бұл аймақтағы қызметін тоқтатты. Қазіргі Спокан қаласына алғаш қоныс аударған американдықтар – Дж. Дж. Даунинг және С. Р. Скрантон, 1871 жылы Спокан шатқалында мал өсірумен айналысып, жер телімін иеленді. Олар шатқалдың оңтүстік жағалауына жақын жерде шағын ағаш кесетін тісқақ салған. 1873 жылы аймақтан өтіп бара жатқан Орегондықтар Джеймс Н. Гловер мен Джаспер Матени Спокан өзенінің және оның шатқалының су электр энергиясын өндіру үшін қаншалықты құнды екенін түсінді. Гловер мен Матени Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы компаниясының осы солтүстік бағыт бойынша негізгі желі құруға үкіметтік рұқсатын алғанын білген. Гловер өз иелігін сенімді түрде сақтап, Споканның сәтті кәсіпкеріне және қаланың екінші мэріне айналды. Кейіннен ол "Споканның әкесі" деп танылды. 1880 жылы АҚШ армиясының подполковнигі Генри К. Мерриам басқаруымен Споканнан солтүстік-батысқа қарай 90 шақырым жерде, Колумбия және Спокан өзендерінің қосылған жерінде Форт Спокан құрылды. Бұл темір жол құрылысын қорғау және АҚШ қоныстануы үшін орын дайындау мақсатында жасалды. 1881 жылдың 30 маусымында темір жол қалаға жетіп, аймаққа еуропалықтардың көптеп қоныс аударуына себеп болды. Қала ресми түрде 1881 жылдың 29 қарашасында 1000 тұрғынымен құрылды. 1881 жылы Спокан ресми түрде құрылғанда Роберт В. Форрест қаланың алғашқы мэрі болып сайланды, ал қалалық кеңеске С. Г. Хавермел, А. М. Каннон, доктор Л. Х. Уайтхаус, Л. В. Рима, Ф. Р. Мур, Джордж А. Дэвис және В. С. Грей кірді, олардың ешқайсысы жалақы алған жоқ. 1883 жылы Солтүстік Айдахо штатының Кёр-д'Ален аймағында алтын, күміс және қорғасын кендерінің табылуы іздеушілерді қызықтырды. Кен өндіру және қорыту Споканның дамуына үлкен серпіліс берді. Жақын орналасқан Кёр-д'Ален кен ауданында 1883 жылғы алғашқы алтын асығу кезінде Спокан іздеушілер арасында танымал болды, өйткені ол "аттан бастап, қуырылған табаға дейін" барлық заттарға төмен баға ұсынды. Бұл мәртебе аймақтағы келесі асығулар кезінде де сақталды, себебі қала сауда орталығы және темір жол инфрақұрылымына қолжетімді болды. Споканның өсуі 1889 жылдың 4 тамызына дейін тоқтамай жалғасты, сол күні қаланың орталық сауда ауданын жойған, қазір Ұлы өрт деп аталатын өрт (1910 жылғы Ұлы өрттен айырмашылығы) кешкі сағат 6:00-ден кейін басталды. Су сорғы стансасындағы техникалық мәселелерге байланысты өрт басталғанда қалада су қысымы болмады. Өрттің таралуын тоқтату үшін өрт сөндірушілер ғимараттарды динамитпен қиратуға кірісті. Ақырында жел басылып, өрт сөндірілді, Споканның орталық бөлігіндегі 32 блок қирады және бір адам қаза тапты. Алайда қаланың қайта құрылуы мен дамуы оңай болған жоқ: 1889 және 1896 жылдар аралығында Спокан өзеніндегі алты көпірдің барлығы су тасқынынан бұзылды, тіпті аяқталмай тұрғанда да. Өрттен үш жыл өткен соң, 1892 жылы Джеймс Дж. Хиллдің Ұлы Солтүстік темір жолы Хиллдің темір жол деполары үшін таңдалған жерге, жаңа құрылған Хиллиард қалашығына (1924 жылы Споканға қосылды) келді. Спокан Ішкі Империяның маңызды темір жол кеме тасымалы және көлік орталығы болды, күміс аңғарындағы кендерді Палуза аймағындағы ауыл шаруашылығы аймақтарымен байланыстырды. 1890 жылы қала халқы 19 922-ге жетті, ал 1900 жылы қосымша темір жолдардың келуіне байланысты 36 848-ге дейін өсті. 1910 жылы халық саны 104 000-ға жетті, ал Спокан Уалла-Уалланы Ішкі Империяның коммерциялық орталығы ретінде басып өтті. Уақыт өте келе қала Ішкі Империяның "астанасы" және оның үлкен аймағының ортасы болып танылды. Солтүстік Тынық мұхиты, Юнион Тихоокеан, Ұлы Солтүстік және Чикаго, Милуоки, Сент-Пол және Тынық мұхиты темір жолдары келгеннен кейін Спокан АҚШ-тың батыс бөлігіндегі ең маңызды темір жол орталықтарының біріне айналды.
ХХ ғасырдың басында
1910 жылдары өсу күрт тоқтады және одан кейін, көбінесе Спокан экономикасының баяулауына байланысты, халық санының азаюы басталды. Аймақтық кендер мен ресурстарды басқаруда жергілікті адамдар мен ұйымдар емес, ұлттық корпорациялар басымдық алды, бұл капиталды Споканнан тысқары шығарып, қаладағы өсім мен инвестиция мүмкіндіктерін азайтты. 1890 және 1900 жылдары қылмыс деңгейі өсті, соның ішінде Әлемдік жұмысшылардың (IWW) немесе көбінесе "Wobblies" деп аталған одақтарының қатысуымен зорлық-зомбылық оқиғалары жиі болды, олардың сөз бостандығы үшін күресі ұлттық назар аударуды бастады. Жұмыс берушілердің әдепсіздігіне наразылық білдіре отырып, олар 1908 жылдың қыркүйегінде қалалық жарлықты (soapboxing) әдейі бұзу арқылы сөз бостандығы үшін күресті бастады. Халықтың тез өсуі және Солтүстік Айдахо мен Оңтүстік Британдық Колумбияда үйлердің, теміржолдардың және кендердің салынуы орман шаруашылығын дамытты. Теміржолмен тасымалдау тарифтері Спокан қаласында Сиэтл және Портленд сияқты жағалау портымен салыстырғанда әлдеқайда жоғары болды, сондықтан Миннеаполис саудагерлері тауарларын тікелей Споканға жіберуге қарағанда, ең алдымен Сиэтлге, содан кейін Споканға арзанға жібере алды, тіпті теміржол желісі Спокан арқылы жағалауға қарай өткеніне қарамастан. Солтүстік-Батыс аймағы ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығымен, әсіресе бидай өндірісімен байланысты. Бастапқыда Палузаның таулы жері бидай өндірісіне жарамсыз деп есептелді, төбелерде бидай өсіру мүмкін емес деп саналды, бірақ 1850 жылдардың соңында бидай өндірісі басталғанда аймақ бидай өндірісі үшін үлкен перспектиива көрсетті, оның ішінде төбелердің өзі де осыған мүмкіндік берді. Ішкі Империя фермерлері бидай, мал және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін Нью-Йорк, Ливерпуль және Токио сияқты порттарға экспорттады. 1915 жылдың 15 желтоқсанында таңертең Division Street көпірінің күйреуі жергілікті халықтың көңіл-күйіне көп жылдар бойы кері әсер етті, оның салдарынан бес адам қаза тауып, 20-дан астам адам жарақаттанды, бірақ жаңа көпір салынды (кейін 1994 жылы ауыстырылды). 1920 жылғы халық санауы бойынша таза өсім тек 35 адамды құрады, бұл халықтың табиғи өсу қарқынын ескере отырып, мыңдаған адамдар қаладан кеткенін көрсетеді. Ішкі Империя табиғи ресурстарға және кендерден, орманнан және фермалардан алынатын өнімдерге қатты тәуелді болды, оларға деген сұраныс төмендеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін жағдай сәл жақсарды, өйткені Споканда алюминий өндірісі басталды, бұл аймақтың арзан электр энергиясының (аумақтық бөгеттерден өндірілген) және ұшақтарға деген сұраныстың артуына байланысты болды. Спокан шарлауығын көрсететін демалыс паркі құру басымдыққа ие болды, ал теміржол нысандарын Хавермале аралына көшіру бойынша сәтті келіссөздерден кейін олар 4 мамырда Экспо '74 көрмесінде алғашқы экологиялық тақырыптағы Дүниежүзілік көрме өткізу туралы ұсынысты жүзеге асырды, сол кезде Спокан Дүниежүзілік көрме өткізген ең кішкентай қала болды. Бұл оқиға Споканның орталық бөлігін өзгертіп, бір ғасырлық теміржол инфрақұрылымын жойып, қалалық ядроны қайта ойлап тапты. 74-ші жылғы ЭКСПО-дан кейін көрме алаңы "Ақсу жағалауы" паркіне айналды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басындағы өсім 1981 жылы АҚШ-тың тағы бір рецессиясымен тоқтатылды, онда күміс, ағаш және ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы төмендеді. Қаланың құлдырау кезеңі 1990 жылдарға дейін жалғасты және сонымен қатар өңдеуші өнеркәсіптегі тұрақты отбасылық жалақымен жұмыс орындарының жоғалуымен сипатталды. Қаланың медицина және денсаулық сақтау ғылымдары саласындағы күшін дамыту белгілі бір жетістікке жетті, нәтижесінде Университет ауданы екі медициналық мектептің филиалдарымен кеңейтілді. Қалада жоғары жалақылы жұмыс орындарының жетіспеушілігі, кедейлік және қылмыстың көп аймақтары сияқты мәселелер бар. Басқа ірі жобаларға Big Easy концерт залының (қазір Knitting Factory) салынуы және тарихи Монтвейл қонақ үйінің жөнделуі, Киртленд Каттер жобалаған Давенпорт қонақ үйі (20 жылдан астам уақыт бос тұрғаннан кейін), Фокс театры (қазір Спокан симфониясының үйі), сондай-ақ 2013 жылы WSU фармацевтикалық және биомедициналық ғылымдар ғимараты мен 2015 жылы Давенпорт Гранд қонақ үйі, 2018 жылы Ридпат қонақ үйі және 2019 жылдың мамыр айына дейін Риверфронт паркінің жөндеу жұмыстары аяқталды. Споканның батыс жағындағы Кендалл Ярдс құрылысы қала тарихындағы ең ірі құрылыс жобаларының бірі болып табылады. Қала орталығынан Спокан өзенінің арғы жағында орналасқан бұл жоба тұрғын үйлерді және сауда алаңдарын алаңдармен және жаяу жүру жолдарымен біріктіреді. Айдаходан 18 миль (29 км), Канада шекарасынан 92 миль (148 км) оңтүстікке, Сиэтлден 229 миль (369 км) шығысқа және Калгариден 279 миль (449 км) оңтүстік-батысқа орналасқан. Спокан қаласының ең төменгі биіктігі қала шегіндегі Спокан өзенінің солтүстік нүктесінде (Риверсайд мемлекеттік паркінде) 1608 фут (490 м) құрайды; ең биік нүктесі солтүстік-шығыс жағында, Хиллиярд қауымдастығының жанында (бірақ Бикон Хилл және Солтүстік Хилл су қоймасына жақын) 2591 фут (790 м) биіктікте орналасқан. Спокан Солтүстік-Батыс аймағының бір бөлігі болып табылады, ол Шығыс Вашингтон, Солтүстік Айдахо, Солтүстік-Батыс Монтана және Солтүстік-Шығыс Орегоннан тұрады. Қаланың жалпы ауданы 60,02 шаршы миль (155 км2) құрайды, оның 59,25 шаршы миль (153 км2) құрлық және 0,77 шаршы миль (2 км2) су. Спокан көбінесе Солтүстік Орталық тауларының орманды аймағының шетінде орналасқан Спокан аңғарының шөбінде және шамалы бөлігі Колумбия платосының базальтты каналды жерлерінің шығыс шетінде орналасқан, бұл жазықтық шығысқа қарай қатаң, орманды Селкирк тауларына қарай көтеріледі. Спокан округінің ең биік шыңы Селкирк тауларының шығыс жағында орналасқан Маунт Спокан тауы, биіктігі 5883 фут (1793 м). Спокан өзені аймақтың ең маңызды су көзі болып табылады, ол Солтүстік Айдаходағы Кёр-д'Ален көлінен бастау алып, 111 миль (179 км) ұзындығындағы Колумбия өзенінің саласы болып табылады. Өзен Вашингтон штатының шекарасын батысқа қарай Спокан қаласының орталық бөлігі арқылы өтеді, Латах арнасымен қосылып, содан кейін солтүстік-батысқа бұрылады, онда ол Колумбия өзеніне қарай ағып бара жатып Кіші Спокан өзенімен қосылады, Давенпорттың солтүстігінде. Чейнидің оңтүстігіндегі Тернбулл ұлттық жабайы табиғат қорығы ең жақын табиғи қорық, ең жақын Ұлттық орман Кольвилл Ұлттық орманы, ең жақын Ұлттық демалыс аймағы Рузвельт көлі Ұлттық демалыс аймағы және ең жақын ұлттық саябақ Споканнан шамамен төрт жарым сағаттық жерде орналасқан Рейнир тауы Ұлттық саябағы.
Көршіліктер
Споканның аудандары Виктория стиліндегі Саут-Хилл және Браунның қосымшасынан бастап, Давенпорт ауданы мен солтүстік Споканның заманауи аудандарына дейін әртүрлі. Спокан аудандары тарихымен әйгілі, қалада 18 ұлттық тізілімдегі тарихи аудандардың бар екендігі осыны көрсетеді. Споканның ең танымал аудандары – Риверсайд, Браунның қосымшасы және Хиллиярд. Риверсайд ауданы негізінен Спокан қаласының орталық бөлігін құрайды және Споканның орталық бизнес ауданы болып табылады. Споканның оңтүстігіндегі аудандар жиынтығы «Оңтүстік төбе» деп аталады. Споканның орталық бөлігінде қаланың көптеген қоғамдық нысандары орналасқан, оның ішінде қалалық әкімдік, Риверфронт паркі (Экспо-74 көрмесінің орны), Спокан конгресс орталығы, Бірінші мемлекетаралық өнер орталығы және Спокан Аренасы. Спокан округінің соты мен қоғамдық қауіпсіздік кампусы тарихи Батыс Орталық ауданында қала орталығымен шектесе орналасқан. Қала орталығынан шығысқа қарай Шығыс Орталық және оған іргелес Университет ауданы мен жаңадан дамып келе жатқан «Халықаралық аудан» орналасқан. Қала орталығынан батысқа қарай Споканның ең көне және тығыз аудандарының бірі – Браунның қосымшасы жатыр. Қала орталығынан батысқа орналасқан ұлттық тарихи аудан Браунның қосымшасы Споканның алғашқы беделді мекенжайы болды, ол Королева Анна және ерте американдық қолөнер стиліндегі Споканның алғашқы элитасы салған ескі сарайларымен ерекшеленеді. Мұнда Солтүстік-Батыс өнер және мәдениет мұражайы орналасқан. Солтүстік-Шығыс Споканда Хиллиярд ауданы 1892 жылы Джеймс Дж. Хиллдің Ұлы Солтүстік теміржолының депосы үшін таңдалған жер ретінде пайда болды, ол «салық жүктемесінен» құтылу үшін Спокан қаласының шегінен тысқары орналастырылды. Споканның көрнекті ғимараттары мен ескерткіштерінің көпшілігі Риверсайд ауданында және орталық сауда ауданында орналасқан. Көптеген ғимараттар 1889 жылғы Ұлы өрттен кейін романдық жаңғыру стилінде қайта салынды. Осы кезеңдегі ғимараттардың көптеген сәулетшісі Киртланд Келси Каттер болды. Каттердің басқа да жобаларының арасында Спокан клубы, Вашингтон су электр станциясы, Монро көшесіндегі көпір (қала мөрінде бейнеленген), Бу зауыты және Давенпорт қонақ үйі бар. Давенпорт қонақ үйі қайта өрлеу және испандық қайта өрлеу стилінде салынды, оны аяқтауға екі миллион доллар жұмсалды және 1914 жылдың қыркүйегінде ашылған кезде салқындатылған су, лифттер және ауа салқындату сияқты жаңа технологиялар қолданылды. Хейлманның мансабы 1960 және 1970 жылдары өркендеді, оның негізгі жұмысы модернистік стильде жасалды, көптеген тұрғын үйлер, пәтер ғимараттары және сәулеттік әшекейлер жобаланды. Оның Спокандағы ең танымал жұмыстарының бірі – Паркаде, Спокан халықаралық әуежайы, Спокан аймақтық денсаулық сақтау ғимараты және Хангман аңғарындағы Бурлингтон Солтүстік Латах өзенінің көпірі. 1893 жылы Чикагодағы Дүниежүзілік көрмеде Айдахо ғимаратын жобалағаннан кейін үлкен сұранысқа ие болған Каттер Патрик «Пэтси» Кларк, Дэниел С. Корбин және оның ұлы Остин сияқты тау-кен және теміржол магнаттары үшін көптеген үйлер салуға тапсырыс алды. 20-ғасырдың басындағы ескі аудандар, мысалы Батыс Орталық, Шығыс Орталық, Логан, Хиллиярд және төменгі Оңтүстік Хиллдің көп бөлігінде американдық қолөнер стиліндегі бунгалолар көптеп орналасқан. Хиллиярдта, Споканның ең сәулеттік тұрғыдан сақталған ауданында, осы ғимараттардың 85 пайызы тарихи ескерткіштер болып саналады. Қала 20-ғасырдың ортасында негізінен солтүстікке қарай кеңейген кезде, 1930-1950 жылдар аралығында «минималды дәстүрлі» стильдегі бунгалолар Солтүстік-Батыс, Солтүстік Хилл және Бемис аудандарында басымдыққа ие болды. Бұл сәулет стилі Споканның көше желісінің тұтастығы сақталған аудандарды (әсіресе орталықтан солтүстікке және Фрэнсис даңғылының оңтүстігіне қарай) алып жатыр, ал үйлердің арт жағында көлік, жеткізу және қоқыс жинау үшін аула аллеялары бар. Заманауи қала маңындағы қалалар мен сәулет Споканның солтүстік және оңтүстік шеттерінде, сондай-ақ қала орталығынан солтүстікке қарай жаңа Кендалл Ярдс ауданында кең таралған.
Саябақтар мен демалыс
1907 жылы Спокан қаласының саябақтар жөніндегі комиссиясы Споканның саябақтарының жоспарын жасау үшін Олмстед ағайындыларының қызметін пайдаланды. Споканның көп бөлігін қала Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін сатып алған, бұл қаланың Батыс қалалары арасында қалалық саябақ жүйесін дамытудағы жетекшісі болуына негіз салды. Спокан қаласында 87-ден астам саябақ бар, оның ішінде алты аудандық су орталығы бар. Споканның саябақ жүйесіндегі ең танымал саябақтардың қатарында Риверфронт паркі, Манито паркі және ботаникалық бақтар, Риверсайд мемлекеттік паркі, Маунт Спокан мемлекеттік паркі, Сент-Майкл миссиясы мемлекеттік паркі, Плантес Ферри демалыс паркі, Джон А. Финч арборетумы және Дишман-Хиллс табиғат қорғау аймағы бар. Экспо-74 көрмесінен кейін құрылған және сол жерде орналасқан Риверфронт паркі Спокан қаласының орталығында орналасқан және қаланың ең ірі шараларының өтетін орны болып табылады. Парк Спокан сарқырамасына көрініс ашады және бірнеше қоғамдық тартымды орындарға ие, соның ішінде жоғарыдан өзен шатқалынан сарқырама арқылы келушілерді тасымалдайтын қайта жаңартылған гондола лифті (скайрайд) бар. Спокан аймағында көптеген жаяу және теміржол жолдары бар, олардың ең танымал жолы – Спокан өзенінің жүз жылдық жолы. Бұл жол Споканнан Айдахо штатының шекарасына дейін Спокан өзенінің бойымен 37,5 мильге (60 км) дейін асфальтталған. Бұл жол Солтүстік Айдахоның жүз жылдық жолы ретінде Коёр-д’Ален қаласына қарай 24 мильге (39 км) дейін жалғасады және көбінесе балама көлік және демалыс мақсатында қолданылады. Жазда Солтүстік Айдахоның «көлдер аймағына», мысалы, Кёр-д’Ален, Пенд-Орейль, Прист көлдеріне немесе жақын жердегі су объектілері мен жағажайларға бару дәстүрлі. Қыс айларында қала тұрғындары қаладан бірнеше сағаттық жерде орналасқан бес шаңғы курортына баруға мүмкіндік алады. Олардың ең жақын жердегісі – Mt. Спокан шаңғы және сноуборд паркі, онда жарыс шаңғысымен сырғанау, қарға аяқ киіммен жүру, қар мотоциклімен және күшіктермен шаңғы тебуге арналған жолдар бар. Спокан қаласындағы зоологиялық бақтардың қатарында мысықтар отбасының өкілдеріне арналған жабайы табиғатты қорғау орталығы – Cat Tales Zoological Park және NorthTown Mall сауда орталығында орналасқан интерактивті аквариум – Blue Zoo бар.
Флора мен фауна
Бұл аймақ геологиялық және табиғи тарихының алуан түрлілігінің арқасында көптеген жануарларға толы. Аймақта тығыз орманды қылқан жапырақты ормандардан бастап, төбелі шөптекті далалар мен шалғындықтарға дейін кең ауқымды өсімдіктер кездеседі. Пондероза қарағайы мен Дуглас шыршасы бүкіл аймақтың құрғақ және төменгі биіктіктегі аудандарында көптеп таралған. Пондероза қарағайы – Спокан қаласының ресми ағашы, алғашқы үлгілері 1826 жылы ботаник Дэвид Дугласпен жиналған. Канаданың Роки тауларының экожүйесінде 70 түрлі сүтқоректі, 16 түрлі бауырымен жорғалаушы және қосмекенді, 168 түрлі құс және 41 түрлі балық тіршілік етеді. Аймақта жыртқыш құстардың саны көп, ал аққалпақ бүркіттер Коур-д'Ален көлінің жанында желтоқсан және қаңтар айларында, көкбалық шағылысқан кезде жиі көрінеді. Аймақ көлдерінде ең көп кездесетін балық – Вашингтон штатының ресми балығы болып табылатын, Вашингтонға тән көкжаңбырлы алабұға. Шығыс Вашингтонда кең таралған ірі аңдарға қара және гризли аюлары, карибу, таулы алқасы, бигхорн қойы және пума жатады. Аққұйрықты бұғы, қасқыр бұғы және элк де көптеп кездеседі. Сұр қасқырлардың саны Солтүстік-Батыс аймақта қайта қалпына келіп келеді. 2016 жылдың маусым айына қарай Шығыс Вашингтонда 16 қасқыр үйірі тіркелді. 2016 жылдың тамызында Маунт-Спокан мемлекеттік паркінде жалғыз қасқырдың суреті түсіріліп, фактісі расталды. Экожүйе экологиялық тұрғыдан сақталып қалғанымен, орман шаруашылығын басқарудың және ағаш кесудің зиянды әсерлері, орман құрамын құрайтын ағаштардың өзгеруіне байланысты орман өрттерінің қаупінің артуы және қалалардың кеңеюі мен дамуы салдарынан тіршілік ортасының фрагментациясы сияқты қорғауға қатысты мәселелерге тап болады. Бұл тау карибуы және американдық қазқайың сияқты осал түрлердің ұзақ мерзімді өмір сүруіне қауіп төндіреді.
2020 жылғы халық санағы
Спокан, Вашингтон – Растық және этникалық құрамыЕскерту: АҚШ-тың халық санағы испандықтар/латиноамерикалықтарды этникалық категория ретінде қарастырады. Бұл кесте латиноамерикалықтарды нәсілдік категориялардан алып тастап, оларды жеке категорияға жатқызады. Латындықтар кез келген нәсілге жатуы мүмкін. Нәсіл/Этнос (NH = Испандық емес) Халқы 2000Халқы 2010Халқы 2020% 2000% 2010% 2020Ақ нәсілді (NH) 171 918175 482176 39787,88%84,00%77,03%Афроамерикандық (NH) 3 8984 6435 9211,99%2,22%2,59%Жергілікті американдық немесе Аляска тумасы (NH) 3 2083 6633 7261,64%1,75%1,63%Азиялық (NH) 4 3435 2666 4072,22%2,52%2,80%Тынық мұхиты аралдарынан (NH) 3481 1522 6650,18%0,55%1,16%Басқа нәсілді (NH) 2852811 2110,15%0,13%0,53%Қосымша нәсілді (NH) 5 7727 96216 6042,95%3,81%7,25%Испандық немесе Латино (кез келген нәсіл) 5 85710 46716 0582,99%5,01%7,01%Барлығы 195 629208 916228 989100,00%100,00%100,00%
2020 жылғы халық санағы бойынша қалада 228 989 адам және 101 130 үй шаруашылығы тұрады. 2016 жылға қарай, кем дегенде үш еврей қауымы бар. Эмануэль қауымы 14 қыркүйек 1892 жылы Спокан және Вашингтон штатында алғашқы синагоганы салған. Қаланың алғашқы мешіті 2009 жылы Спокан ислам орталығы ретінде ашылды. Спокан, Вашингтон және Тынық мұхитының Солтүстік-Батыс аймағы сияқты, шіркеусіз белдеудің бөлігі болып табылады, бұл аймақ төмен шіркеу мүшелігімен және діни қатысумен сипатталады. Қала 1913 жылы құрылған Спокан Рим-католик епархиясының және 1929 жылы құрылған Спокан епископ епархиясының орталығы болып табылады. 1999 жылы құрылған Спокан Вашингтон ғибадатханасы округтің шығысынан келген соңғы күннің қасиеттілеріне қызмет етеді. Спокан 1995 жылдан бері жыл сайынғы «Қоғамдастықтағы бірлік» атты көпмәдени мерекесін өткізіп келеді. Қала соңғы онжылдықтарда көбірек әртүрліленді. Бұрынғы Кеңес Одағы елдерінен (әсіресе ресейліктер мен украиндықтар) келген адамдар Спокан және Спокан округінде салыстырмалы түрде үлкен демографиялық топты құрайды, бұл 1991 жылы КСРО тарағаннан кейін иммигранттар мен олардың отбасыларының көптеп келуінің нәтижесі. 2000 жылғы халық санағына сәйкес, Спокан округінде орыс немесе украин тегінен шыққан адамдардың саны 7 700 (4 900-і Спокан қаласында тұрады) және округ халқының 2 пайызын құрайды. Спокан бір кезде үлкен азиялық қауымға, көбінесе жапондықтарға ие болған, қаланың алғашқы күндерінен бастап 1974 жылға дейін «Қытай ауданы» деп аталған ауданда шоғырланған. Батыс теміржол қалаларындағыдай, азиялық қауым теміржолда жұмыс істейтін көшіп-қонушы жұмысшылардың лагері ретінде басталды. Қытай ауданындағы азиялық қауым 1940 жылдарға дейін өркендеп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық отбасылар жағалаудағы шеттетілген аймақтардан қашып келген кезде халық санының өсуін бастан кешірді. Бұдан кейін оның халқы азайып, біріктірілді және таралып, азиялық сипатын жоғалтты. Қалалық ахуал және «Экспо-74» көрмесіне дайындық Қытай ауданының бұзылуына әкелді. Спокан және Кёр-д'Ален метрополиттік статистикалық аймақтары (MSA) қазір Басқару және Бюджет кеңсесімен бірыңғай біріктірілген статистикалық аймаққа (CSA) кіреді. 2022 жылы Спокан-Кёр-д'Ален CSA-да 781 497 тұрғыны болды.
Экономика
Спокан тау-кен және ауыл шаруашылығы аймақтарының арасында орналасқандықтан маңызды теміржол және тасымалдау орталығы болды. Табиғи ресурстар Спокан экономикасының тарихи негізін құрады, мұнда тау-кен, орман шаруашылығы және ауыл шаруашылығы салалары аймақтың экономикалық белсенділігінің көп бөлігін қамтамасыз етті. 20 ғасырдың басында тау-кен өндірісінің төмендеуінен кейін, ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығы тау-кен өндірісінің экономикаға тигізген әсерін алмастырды. Ауыл шаруашылығы әрқашан жергілікті экономиканың маңызды секторы болды. Айналасындағы аймақ, әсіресе оңтүстікке қарай, Палуза деп аталады, ол ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығымен, әсіресе бидай өндірісімен байланысты, және АҚШ-тағы ең ірі бидай өндіруші аймақтардың бірі болып табылады. 1880-ші жылдардың соңындағы тау-кен өнеркәсібі сияқты, Спокан да маңызды ауыл шаруашылығы нарығы және сауда орталығы болды. Inland Empire фермерлері астық, мал және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін Нью-Йорк, Ливерпуль және Токио сияқты порттарға экспорттады. Солтүстік-Батыс аймағы сонымен қатар көптеген жүзімзарлар мен шағын сыра қайнатушыларды қолдайды. 20 ғасырдың басында Спокан негізінен өнеркәсіптік емес, сауда орталығы болды. Споканде ағаш және тағам өңдеу, баспа және полиграфия, негізгі металл өңдеу және жасау, электр және компьютерлік жабдықтар, сондай-ақ көлік құралдары өндіріс секторының көшбасшылары болып табылады. Тау-кен, орман шаруашылығы және агробизнес жергілікті және аймақтық экономика үшін маңыздылығын сақтап келеді, бірақ Спокан экономикасы жоғары технологиялық және биотехнологиялық секторларды қоса алғанда, басқа салаларды да қамтиды. Avista Corporation, Avista Utilities холдингтік компаниясы, 2002 жылы Fortune 500 тізімінде 299-шы орында болған Спокандегі жалғыз компания. Спокан аймағында бас кеңсесі орналасқан басқа компаниялардың ішінде Key Tronic технологиялық компаниясы, демалысқа арналған жалдау қызметін ұсынатын Stay Alfred және микроавтомобильдер өндірушісі Commuter Cars бар. Жаңа салаларға кеңейгеніне қарамастан, Спокан экономикасы соңғы онжылдықтарда күресіп келеді. Спокан 2012 және 2015 жылдары Америкадағы "Жұмыс орындары үшін ең нашар қала" деп танылды, ал 2014 жылы 4-орынды иеленді. Forbes журналы 2009 жылы Споканды кең таралған бизнес алаяқтығына байланысты "Американың алаяқтық астанасы" деп атады. Алаяқтық тенденциялары 1988 жылға дейін, содан кейін 2002 жылға дейін және 2011 жылға дейін байқалды. Ең ірі әскери база және жұмыс беруші, 92-ші әуе май құюшы қанаты, Airway Heights маңындағы Fairchild әуе күштері базасында орналасқан. 16 жастан асқан жұмыс істейтін халық арасындағы жетекші салалар: білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек көрсету (26,5 пайыз), бөлшек сауда (12,7 пайыз) және өнер, ойын-сауық, демалыс және тамақ қызметтері (10,4 пайыз). Солтүстік-Батыс аймағының метрополитендік орталығы, сондай-ақ Оңтүстік Британдық Колумбия мен Альбертаның бір бөлігі ретінде, Спокан коммерциялық, өндірістік, көлік, медициналық, сауда және ойын-сауық орталығы қызметін атқарады. 2017 жылы Спокан-Спокан аңғарының жалпы ішкі өнімі 25,5 миллиард долларды құрады, ал Coeur d'Alene метрополитендік аймағы 5,93 миллиард долларды құрады. 2014 жылдан бастап Спокан аймағындағы экономикалық даму негізінен келесі салаларды дамытуға бағытталған: өндіріс (әсіресе аэроғарыш өндірісі), денсаулық сақтау ғылымдары, кәсіби қызметтер, ақпараттық ғылым және технология, қаржы және сақтандыру, сондай-ақ жасыл технологиялар және цифрлық медиа. Экономикалық дамуға көмектесу үшін штат тарапынан қолдау көрсетілетін бизнес-инкубатор Innovate Washington компаниясының шығыс бөлімшесі қалада орналастырылды. Соңғы жылдары Спокан қалыптасқан компаниялар мен стартаптар үшін өсіп келе жатқан технологиялық орталыққа айналды. Fortune 1000 киберқауіпсіздік жетекшісі F5 Inc. компаниясының аймақта екі кеңсесі бар, онда 250-ден астам қызметкерлер аппараттық өнімдерді әзірлеуге, бағдарламалық жасақтамаларды жасауға, жаһандық қызметтерді қолдауға және цифрлық сатуға бағытталған. Whitworth университетінің түлегі Джош Хуг құрған қосымшаға негізделген қаржылық қызметтер корпорациясы Remitly сияқты басқа да фирмалар Споканға көшіп келеді. Silicon Valley кәсіпкері Том Симпсон басқарған Ignite Northwest компаниясы Spokane Angel Alliance және Ignite арқылы бастапқы сатыдағы компанияларды қаржыландыру және қолдау үшін 100 миллион доллардан астам инвестициялады.
Өнер және театр
Спокандағы негізгі өнер аудандары Давенпорт өнер ауданында, Гарланд бизнес ауданында және Шығыс Спрагде орналасқан. Әр айдың бірінші жұмасында өтетін Бірінші жұмалық өнер жолы жергілікті сатушылар мен орындаушыларға арналған, олар қала орталығында өнер көрсетеді. Артвоктың ең маңызды екі күні (ақпан және қазанның бірінші жұмалары) өнер аудандарына көп көрермен шақырады. Давенпорт өнер ауданында өнер галереяларының ең көп шоғырланған жері бар және Споканның көптеген маңызды сахналық өнер орындары орналасқан, оның ішінде Knitting Factory, Fox театры және Бинг Кросби театры. Knitting Factory – көптеген гастрольдік музыканттар мен әртістердің өнер көрсететін концерт залы. Фокстағы Мартин Уолдсон театры, ұзақ жылдар бойы қолданыстан шыққаннан кейін 1931 жылғы түпнұсқа арт-деко стилінде қайта жаңартылды. Ал турнелік комедия артистерін Спокан комедия клубы қабылдайды. Театр өнерін Споканның жалғыз тұрақты кәсіби труппасы – «Заманауи театр» ұсынады, сонымен қатар Спокан азаматтық театры және бірнеше әуесқойлар тобы мен шағын коллективтер де бар. Бірінші мемлекетаралық өнер орталығы көшпелі көрмелер, шоулар мен гастрольдік шараларды жиі өткізеді. Спокан қаласы Ұлттық азаматтық лигасынан 1974, 2004 және 2015 жылдары «Барлық Америка қаласы» сыйлығымен марапатталды. Спокан түрлі талғамдарға сай келетін музыкалық қойылымдарды ұсынады. Дегенмен, Споканның жергілікті музыкалық өмілі Споканның «Барлық жастағы музыкалық бастамасы» және басқа да сыншылар тарапынан жеткіліксіз деп есептеледі, олар музыкалық өнерлерін өткізу үшін арнайы жастарға арналған орынның қажеттігін айтады. Спокан симфониясы классикалық музыканың толық маусымын, ал Спокан джаз оркестрі джаз музыкасының толық маусымын ұсынады. 1962 жылы құрылған Спокан джаз оркестрі 70 музыканттан тұратын және коммерциялық емес ұйым болып табылады.
Мұражайлар
Қалада бірнеше мұражай бар, ең танымалдарының бірі – Солтүстік-Батыс өнер және мәдениет мұражайы. Ол қала орталығынан бірнеше блок қашықтықта, Браунның қосымшасында, Споканның 19 ғасыр соңындағы "Сәндік дәуірінің" сарайлары арасында орналасқан. Смитсониан институтымен байланысты мұражайда американдық индейлердің көптеген артефакттары, сондай-ақ аймақтық және ұлттық көрмелер ұсынылған. Мобиус ғылым орталығы және Спокан қаласының орталығындағы Мобиус балалар мұражайы жастардың ғылым, технология, инженерия және математика саласына қызығушылығын арттыруға бағытталған тәжірибелік оқу ортасын ұсынады. Гонзага университетіндегі Юндт өнер мұражайы көрме алаңын қамтиды және Болкер, Барух, Джейкобс және Корита Кент коллекцияларынан тұратын үлкен жинақтарды сақтайды. Мұражайда Дейл Чихулидің шыны өнері, Огюст Роденнің қола мүсіндері, гобелендер, картиналар, керамика, фотосуреттер және көптеген сыйлықтар, оның ішінде Айрис және Б. Джеральд Кантор қоры мен жинақтарынан алынған заттар бар. Гонзага университетінің кампусындағы Кросби үйінде, Бинг Кросбидің балалық шағының үйінде, Бинг Кросбидің естелік бөлмесі орналасқан – бұл әлемдегі ең ірі Кросби коллекциясы, онда шамамен 200 экспонат бар. Felts Field әуежайында тарихи ұшақтарды көрсететін және Historic Flight Foundation қызметін атқаратын ұшу мұражайы орналасқан.
Іс-шаралар мен іс-шаралар
Спокан Сонора Смарт Додд бастаған ұлттық қозғалыстың туған жері ретінде танымал, ол АҚШ-та Әкелер күнін ұлттық мереке ретінде белгілеуге ұсыныс жасауға және оны орнатуға әкелді. Спокан қаласындағы Әкелер күнінің алғашқы тойлануы 1910 жылдың 19 маусымында болды. Сонора бұл идеяны Споканның Орталық методист епископ шіркеуінде Аналар күніне арналған уағызды тыңдап отырғанда ойлап тапты. Мамыр айының бірінші жексенбісінде көктемде өтетін Лиляк гүлдер күні жүгіруі – бұл халықаралық жарысқа қатысатын кәсіби жүгірушілер мен жаяу жүргіншілер үшін 7,46 миль (12 км) қашықтықтық жарыс. Сондай-ақ, мамыр айында әскери қызметкерлерді құрметтейтін, жастарды марапаттайтын және аймақты көрсететін Лиляк фестивалі өтеді. Споканның ресми емес лақап аты – «Лиляк қаласы» – 20 ғасырдың басында осы аймаққа әкелінгеннен бері гүлдеп келе жатқан гүлді бұтаға байланысты. Маусым айында қалада 3x3 баскетбол турнирі – Спокан Хупфест өтеді. Споканның ең танымал іс-шараларының бірі – Риверфронт паркінде өтетін жыл сайынғы алты күндік тамақ және ойын-сауық фестивалі Pig Out in the Park, онда қатысушылар түрлі тағамдарды татып, жергілікті, аймақтық және ұлттық артистердің тегін концерттерін тамашалай алады. Әр ақпанда өтетін Спокан халықаралық кинофестивалі – әлемнің түкпір-түкпірінен келген деректі және қысқаметражды фильмдерді көрсететін шағын, сарапшылар тобы бағалайтын фестиваль. Жыл сайын қарашада өтетін Спокан гейлер мен лесбияндық кинофестивалі ЛГБТ қауымдастығына қызығушылық тудыратын заманауи тәуелсіз фильмдерді ұсынады. Спокан аймағындағы басқа да маңызды іс-шараларға Спокан округінің мемлекетаралық жәрмеңкесі, Жапония аптасы, Спокан мақтаныш шеруі және Лилак Сити комиксы кіреді. Спокан округінің мемлекетаралық жәрмеңкесі жыл сайын қыркүйек айында Спокан долындағы Спокан округі жәрмеңкесі мен көрме орталығында өтеді. Жапония аптасы сәуір айында өткізіледі және Нишиномия, Хёго қаласымен бауырлас қала қатынасын атап өтеді, екі қаланың ортақ ерекшеліктерін көрсетеді. Споканның Мукогава Форт Райт институтының, Гонзага, Уитворт және басқа да оқу орындарының студенттері жапон мәдени іс-шараларын ұйымдастырады. Гейлер мен лесбияндық Спокан шеруі әр маусымда өтеді. Сонымен қатар, жыл сайынғы Ренессанс жәрмеңкесі мен Азамат соғысы қайта жандандырылуы да өтеді.
Үкімет және саясат
Спокан қаласы әкімдік-кеңес үлгісінде басқарылады, атқарушы және заң шығару тармақтары партиялық емес сайлауларда сайланады. Дэвид Кондон 2011 жылдың қараша айында қала әкімі болып сайланды және жылдың соңғы жұмыс күні қызметке кірісті. Алдыңғы әкім Мэри Вернер болды, ол Денис П. Хессионның орнын басты, ал ол Джеймс "Джим" Уэсттің орнын иеленген еді. Қала 1981 жылы Джеймс Эверетт Чейсті алғашқы афроамерикалық әкімі етіп сайлады, және ол зейнетке шыққаннан кейін қаланың алғашқы әйел әкімі Викки МакНил сайланды. Спокан – Спокан округінің орталығы, бұл мәртебе 1886 жылы Чейниден тартып алынған. Спокан Вашингтон штатының 3-ші заңнамалық округінің құрамына кіреді, және бұл округті Вашингтон штатының Сенатында Энди Биллиг өкілдік етеді. 3-ші заң шығару округін Вашингтон штатының Өкілдер палатасында Маркус Ричелли мен Тимм Ормсби ұсынады. Вашингтон штатын Сенатта демократ Пэтти Мюррей және демократ Мария Кантуэлл ұлттық деңгейде өкілдік етеді. Спокан тумасы Том Фоули Демократтардың Палата спикері болды және 30 жыл бойы Вашингтонның 5-ші округінің өкілі ретінде қызмет етті, Споканнан үлкен қолдау алып, 1994 жылғы «Республикалық революцияда» тар жолмен жеңіліске ұшырады – АҚШ сайлаушылары 1860 жылдан бері Палата спикерін қызметтен шеттетуге келген жалғыз жағдай осы болды.
Қылмыс
Спокан мегаполисі (Спокан округі) аумағындағы 1000 адамға шаққандағы қылмыс көрсеткіші 2012 жылы 64,8 құрады, бұл Вашингтон штатының орташа көрсеткіші 38,3-тен жоғары. Зорлық-зомбылық қылмыстарының көрсеткіші 3,8, ал мүлік қылмыстарының көрсеткіші 61, сәйкесінше, штат бойынша орташа көрсеткіштер 2,5 және 35,8-ден асып түседі. NeighborhoodScout Споканды «АҚШ қалаларының 2%-нан қауіпсіз» деп сипаттайды. Барлық мүлік қылмыстарының жартысы қаланың шамамен 6,5 пайызында тіркеледі. Ұлттық сақтандыру қылмыстары бюросы мәліметтері бойынша, 2010 және 2011 жылдары Спокан АҚШ-та автокөлік ұрлау бойынша төртінші орында тұрды. 1990 жылдары Спокан полиция департаменті (SPD) арнайы топ құрды, онда офицерлер «топтардың қызметі туралы ақпарат жинап, оны жедел қызметкерлерге жеткізеді». Спокан полиция департаментінің қоғамдық полиция моделіне өтуі қала орталығында қылмыс көрсеткішін төмендетуге көмектесті және кейіннен қала бойынша кеңейтілді. Қылмыстық жағдайдың нашарлауына Спокан округінің түрмелеріне босатылғанға дейін және босатылған сотталғандардың пропорционалды еместігі себеп болуы мүмкін. Tacoma News Tribune жүргізген тергеу көрсетті, Спокан округі штаттағы түрмелердегі сотталғандардың 6,21 пайызын құраса да, босатылатын сотталғандардың 16,73 пайызы осы округке тиесілі. Спокан және Спокан полиция департаменті 2000 және 2010 жылдары көптеген офицерлердің қатысуымен болған оқ ату оқиғалары мен күш қолданудың артық екендігі туралы айыптауларға байланысты ұлттық назарға ілікті. Бұл оқиғалардың ең танымал оқиғасы 2006 жылы ақыл-жарқысы шектеулі Отто Земнің қазасы болды, ол бастапқыда дүкеннен ұрлық жасады деген күдікке ілінген. Кейіннен Земнің қылмыс жасағандығы дәлелденбеді, бірақ бірнеше офицерлер оны таяқтармен ұрып, электрошокермен соқты. SPD-ге күшті қысым көрсетілді, нәтижесінде ұйымның күш қолдану саясатын тәуелсіз комиссия тексерді, ішкі мәдениетке аудит жүргізілді және дене камералары сатып алынды.
Тұрғын үй
20-ғасырдың ортасында Спокан қаласында шектеулі аймақтарға бөлу ережелері енгізілді. Бұл ережелер жиі төмен кірісті отбасыларды, әсіресе этникалық азшылықтарды, белгілі бір аудандарға кіргізбеу ниетімен қабылданды. Арнайы жинақтар Ішкі Тынық мұхиты Солтүстік-Батысының тарихына арналған және анықтамалық кітаптар, мерзімдік басылымдар, карталар, фотосуреттер, сондай-ақ басқа мұрағаттық материалдар мен мемлекеттік құжаттарды қамтиды.
Мемлекеттік және жеке меншік мектептер
Спокан мемлекеттік мектептері (81-ауданы) 1889 жылы құрылған. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, бұл Спокан қаласындағы ең ірі мемлекеттік мектеп жүйесі және штаттағы екінші ең үлкені болып табылады. Жүйеге алты жоғары мектеп, алты орта мектеп және отыз төрт бастауыш мектеп кіреді, онда шамамен 30 000 оқушы білім алады. Спокан аймағындағы басқа мемлекеттік мектеп аудандарының қатарында қала шегінен тыс, Солтүстік Спокан округіндегі Мид мектеп ауданы бар. Мемлекеттік бекітілген тәуелсіз чартерлік мектептер, сондай-ақ жеке және епархиялық бастауыш және орта мектептер мемлекеттік білім беру жүйесін толықтырады. Споканның Рим-католик епархиясы аймақта және оның төңірегінде мұндай он мектепті басқарады.
Жоғары білім
Споканда көптеген жоғары білім беру орындары бар. Оларға жеке университеттер Гонзага және Уитворт, Спокан қалалық колледждері жүйесі (Спокан қалалық колледжі және Спокан Фолс қалалық колледжі), сондай-ақ түрлі техникалық институттар кіреді. Гонзага университеті мен құқық мектебі 1887 жылы Италиядан келген священник Джозеф Катальдо және иезуиттер құрған. Уитворт 1890 жылы Вашингтон штатының Такома қаласында құрылып, 1914 жылы қазіргі орнына көшірілді. Ол Пресвитериан шіркеуімен байланысты және 2011 жылы 53 түрлі бакалавриат және дипломдық бағдарламада 2500 студент оқыды. Спокан АҚШ-тың ірі қалаларының бірі болғанымен, қала шегінде мемлекеттік қолдауға ие университеттердің негізгі кампусы жоқ. Шығыс Вашингтон университеті (EWU) және Вашингтон мемлекеттік университеті (WSU) Университет ауданындағы Риверпойнт кампусында жұмыс істейді, ол қала орталығымен шектес және Гонзага кампусынан Спокан өзені арқылы орналасқан. Вашингтон мемлекеттік университеті Спокан – WSU-дың денсаулық сақтау ғылымдары кампусы, онда медбикелік колледжі, фармацевтика колледжі және Элсон С. Флойд медицина колледжі орналасқан. EWU-дың негізгі кампусы Споканның оңтүстік-батысындағы Чейни қаласында, ал WSU Пуллман қаласында оңтүстікке қарай 65 миль (105 км) жерде орналасқан. Спокандағы WSU денсаулық сақтау ғылымдарының өкілдігінен басқа, Вашингтон университетінің WWAMI бағдарламасына филиалдасқан төрт жылдық медицина мектебінің бөлімшесі де бар. Спокан қаласында Мукогава әйелдер университетінің халықаралық кампусы – Мукогава Форт Райт институты орналасқан.
Спорт
Спокан ашық ауада спортпен және демалыспен айналысу үшін ондаған көлдер мен өзендерге жақын орналасқан. Адамдар оларды жүзуге, қайықпен жүзуге, каноэмен немесе байдаркамен жүзуге, рафтингке және балық аулауға пайдаланады. Жақын маңдағы тауларда шаңғы тебуге, жаяу серуендеуге, велосипед тебуге және көрікті жерлерді тамашалауға мүмкіндік бар. Спокан аймағының кәсіби және жартылай кәсіби спорт командаларына кіші лига бейсболынан «Спокан үнділері» және жасөсперімдер хоккейінен «Спокан басшылары» кіреді. Спокандағы жоғары білім оқу орындарындағы спорт жарыстары негізінен жергілікті командаларға бағытталған, мысалы, NCAA I дивизионының Батыс жағалау конференциясында өнер көрсететін «Гонзага Булдогтары» және III дивизиондағы Солтүстік-Батыс конференциясында ойнайтын «Уитворт Пираттары». Сондай-ақ, жергілікті БАҚ басқа да аймақтық командаларды жарықтандырады, олардың ішінде «Шығыс Вашингтон бүркіттері», «Вашингтон штатының кугарлары» және «Айдахо вандалдары» бар. «Үнділері» өздерінің үй ойындарын 6803 орындық «Ависта» стадионында өткізеді және 1982 жылы жазғы маусымда дебют жасағаннан бері жеті рет NWL титулын жеңіп алды. 1982 жылға дейін «Үнділері» А лигасында ойнады. Команда 1970-ші жылдардың басында үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, 1970 жылы Тынық мұхиты жағалау лигасының чемпионы атанды және 94–52 есебімен жеңіске жетті. 1920-1930 жылдары Ішкі Империя командаларының жартылай кәсіби бейсбол лигасы – Спокан қалалық лигасы өзінің даму шыңына жетті.
Хоккей
Спокан Чифс – Канада хоккей лигасының Батыс хоккей лигасында ойнайтын жастар хоккей командасы. Олар өз үй ойындарын Спокан Аренасында өткізеді және Три-Сити Американс командасымен аймақтық бәсекелестікте болады. Команда тарихында екі рет, 1991 және 2008 жылдары, CHL-дың басты жүлдесі – Мемориал кубогын жеңіп алды. Бұл, Спокан қаласының Спокан мемлекеттік мектептері мен Спокан құрылыс аймағымен бірлесіп қала орталығында стадион салу шартына байланысты болды. Стадионның құрылысы 2023 жылы аяқталуға тиіс. USL1 және USLS командаларының тұңғыш маусымдары 2024 жылы басталуы күтілуде. Төрт жыл өткен соң, 2002 жылы қала «Skate America» сырғанау жарысын, ал 2007 жылы Спокан Аренасында АҚШ-тың сырғанау чемпионатында қабылдады. Соңғы шараға шамамен 155 000 билет сатылып, жаңа рекорд орнатылды. Спокан содан кейін 2010 жылы АҚШ-тың сырғанау чемпионатында да төртінші рет қабылдады. Спокан қаласында сондай-ақ жабық гидравликалық жарыс жолы және іс-шаралар алаңы – The Podium да орналасқан.
Қала көшелері
Спокан қаласының көшелері төрт тарапқа бағытталған тор жоспарын қолданады; әдетте, шығыс-батыс жолдары даңғылдар деп аталады, ал солтүстік-оңтүстік жолдары көшелер деп белгіленеді. Қаладағы маңызды шығыс-батыс магистральдарына Франсис, Уэлсли, Миссия, Спраг және 29-шы даңғылдар жатады. Басты солтүстік-оңтүстік магистральдары Maple–Ash, Monroe, Division, Hamilton, Greene–Market (I-90-ның солтүстігінде) және Ray–Freya (I-90-ның оңтүстігінде) көшелерін қамтиды. Дивизия көшесі қаланы шығыс және батысқа, ал Спраг авенюы қаланы солтүстік және оңтүстікке бөледі. Дивизия көшесі – Споканның негізгі сауда артериясы; Спраг авенюы Спокан аңғарында да осындай мақсатта қолданылады. Күн сайынғы орташа трафик бойынша 90-шы тас жолдан АҚШ 2 және АҚШ 395 қиылысына дейін 40 000-нан астам көлік өткендіктен, Солтүстік Дивизия Споканның ең қызықты артериясы болып табылады. Споканның кең ауқымды көк жол жүйесі қала орталығындағы он үш блокқа жайылып, АҚШ-тағы ең ірі жүйелердің біріне жатады; ол суық және жаман ауа-райында жаяу жүргіншілерге арналған, сонымен қатар сауда орындары ретінде де пайдаланылады. Бұған қарамастан, 2020 жылғы мәліметтер бойынша қаланың орташа жүріс көрсеткіші 49-ды құрайды, яғни көптеген істер үшін көлік қажет. Оның орташа велосипед көрсеткіші 52-ге тең.
Көлік құралдары
Автомобильдер пайда болғанға дейін Споканның электр трамвайлары мен қалааралық желілері адамдар мен тауарларды Спокан қаласының ішінде тасымалдауда маңызды рөл атқарды. Трамвайлар алғаш 1888 жылы аттармен тартылатын. Споканның көптеген ескі көшелерінде әлі де көрінетін трамвай рельстері сақталған. 1922 жылдан бастап жолаушылар санының азаюына байланысты трамвай қызметі шектелді, ал 1936 жылдың тамызына қарай барлық желілер тоқтатылды немесе моторлық автобустарға ауыстырылды. Спокан қаласында Amtrak, Greyhound, Flixbus және Jefferson Lines компаниялары арқылы, Спокан Интермодаль орталығы арқылы қалааралық теміржол және автобус қызметтері көрсетіледі. Қала Чикагоның Юнион станциясына қарай және одан келе жатқан Amtrak-тың Empire Builder бағытындағы аялдама болып табылады, сондай-ақ Сиэтл және Портленд қалаларына да тоқтайды. Amtrak-тың Сиэтл және Портлендке үздіксіз қызмет көрсетуі – BNSF теміржолының бұрынғы Спокан, Портленд және Сиэтл теміржолының мұрасы. Спокан BNSF теміржолы мен Union Pacific Railroad үшін маңызды теміржол торабы және Montana Rail Link үшін батыс терминалы болып табылады. Спокан қаласының орталығындағы STA Plaza STA бағыттарының көпшілігі үшін аймақтық хаб ретінде қызмет етеді. Жүйенің жоғары өнімділік транзиттік желі жоспарының аясында STA 2023 жылдың шілдесінде Шығыс Вашингтонның алғашқы автобус жедел транзиті (BRT) бағытын – City Line-ды іске қосты. Сондай-ақ, STA Division Street бағытында BRT құруды жоспарлап отыр.
Автомобиль жолдары
Interstate 90 (I 90) Сиэтлден шығыс-батыс бағытта, Спокан қаласының орталығы арқылы және шығысқа қарай Спокан аңғары, Либерти көлі арқылы, содан әрі Кёр-д'Ален және Миссула қалаларына дейін созылады. I 90, US 2 және US 395 сияқты бақыланатын кіруге шектеулі тас жолдар болмаса да, US 2 және US 395 Споканға I 90 арқылы батыстан кіріп, Division Street арқылы Спокан қаласынан солтүстікке қарай жалғасады. Бұл екі тас жол "Y" деп аталатын салаға жеткенше бір бағытта жүреді, онда US 395 солтүстікке қарай Дир Парк, Колвилл қалаларына және одан әрі Канадаға дейін, ал US 2 солтүстік-шығысқа бұрылып Мид, Ньюпорт және Сэндпойнт қалаларына қарай жалғасады. US 195, сонымен қатар Ішкі Империя тас жолы деп те аталады, Споканның батысында Латах сағасының жанында I 90 тас жолымен қосылып, Палуз аймағы арқылы оңтүстікке қарай жүреді.
Әуежайлар
Спокан халықаралық әуежайы (IATA: GEG, ICAO: KGEG) Спокан, Шығыс Вашингтон және Солтүстік Айдахо аймағының басты коммерциялық әуежайы болып табылады. Бұл Вашингтон штатындағы екінші ірі әуежай және Федералдық авиация басқармасы тарапынан тоғыз жолаушы және бес жүк авиакомпаниясымен қызмет көрсетілетін шағын хаб ретінде танылған. Әуежай Спокан қаласының ортасынан батысқа қарай 8 шақырым (5 миль) қашықтықта орналасқан, саяхатпен жетуге шамамен 10 минут уақыт кетеді. Халықаралық әуежайдың үш әріптік белгісі – «GEG», ол 1960 жылға дейін қолданылған Geiger Field әуежайының тарихынан және 1941 жылы әуежайға армия авиаторы, майор Харольд Гейгердің есімі берілуінен туындаған. Фелтс-филд – Спокан аймағына жалпы авиация қызметтерін ұсынатын әуежай. Ол Спокан өзенінің оңтүстік жағалауындағы шығыс Спокан қаласында орналасқан. Фелтс-филд әуежайы 1913 жылдан бері жұмыс істеп келеді және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммерциялық әуе қозғалысы Гейгер-филдке ауысқанша Споканның басты әуежайы болды. Денсаулық сақтау саласы Спокан үшін маңызды және қарқынды дамып келе жатқан сала. Қала айналасындағы Ішкі Солтүстік-Батыс аймағындағы және Канада-АҚШ шекарасына дейін солтүстікке қарайғы пациенттерге мамандандырылған көмек көрсетеді. Қаланың денсаулық сақтау қажеттіліктерін негізінен Сиэтлде орналасқан коммерциялық емес Providence Health & Services және Такомада орналасқан коммерциялық емес MultiCare Health System қамтамасыз етеді. Олар Sacred Heart Medical Center және Deaconess Hospital сияқты екі ірі аурухананы басқарады. Бұл екі аурухана, 102 төсектік Сент-Люк оңалту институты, 100 төсектік Ішкі Солтүстік-Батыс мінез-құлқы денсаулығы орталығы және Споканның көптеген маңызды денсаулық сақтау мекемелері Споканның Төменгі Оңтүстік төбесінде, қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан, бұл аймақ Споканның «Медициналық ауданы» деп белгілі. Sacred Heart Hospital 1887 жылдың 27 қаңтарында Спокан Фоллс бульвары бойынша 31 төсекпен ашылды, бірақ кейін 101 Батыс Сегізінші даңғылға көшірілді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, ауруханада 642 төсек, 28 319 жатқан пациент, 71 543 шұғыл жағдайға келген пациент және жылына 2982 сәби дүниеге келді. Штатта 29 дәрігер мен стоматолог және 583 тіркелген медбике жұмыс істейді. Deaconess Medical Center, екі ірі аурухананың кішігірегі, 2014 жылы 388 төсекке ие болды. Аймақтағы басқа ауруханаларға қаланың солтүстік-батыс бөлігіндегі Спокан ардагерлері ісі медициналық орталығы, солтүстік жағындағы Providence Holy Family Hospital және Спокан аңғарындағы MultiCare Valley Hospital жатады. АҚШ-тағы 20 мамандандырылған ортопедиялық Шрайнерс ауруханаларының бірі де Спокан қаласында орналасқан. Вашингтон штатындағы екі мемлекеттік психиатриялық аурухананың бірі – Шығыс мемлекеттік ауруханасы Медициналық көлде, 24 шақырым (15 миль) қашықтықта орналасқан.
Коммуналдық қызметтер
Спокан қаласы тұрғындарды коммуналдық сумен, сарқынды суды басқарумен және қатты тұрмыстық қалдықтарды басқарумен қамтамасыз етеді. Спокан штатындағы жалғыз қалдықтан энергия алатын зауытты және екі қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдау станциясын пайдаланады. Бұл нысандар Спокан қаласы мен Спокан округі арасындағы ынтымақтастықпен құрылған Спокан аймақтық қатты тұрмыстық қалдықтар жүйесінің бөлігі болып табылады. Қалдықтан энергия алатын зауыт өндірген электр энергиясы зауытты іске қосуға қолданылады, ал артық энергия Puget Sound Energy компаниясына сатылады. 500 000-нан астам адамға қызмет көрсететін бұл су қоймасы елдегі ең ірі су қоймаларының бірі болып есептеледі – 10 триллион галлон, сонымен қатар күніне 60 фут (18 метр) жылдамдықпен елдегі ең жылдам ағынға және тазалығымен ерекшеленеді. Табиғи газ бен электр энергиясын Avista Utilities жергілікті коммуналдық қызметтер компаниясы жеткізеді, ал CenturyLink және Comcast теледидар, интернет және телефон қызметтерін ұсынады. Спокан өзенінде үш гидроэлектр станциясы орналасқан: Жоғарғы өзен бөгеті, Жоғарғы сарқырама бөгеті және Монро көшесіндегі бөгет. Жоғарғы өзен бөгеті Спокан қаласына тиесілі және қалалық сумен жабдықтау жүйесінің қысымдық сорғыларын іске қосуға қажетті электр энергиясын өндіреді. Осыдан артық өндірілген электр қуаты Avista Utilities компаниясына сатылады.
Басып шығару
Спокандағы газет қызметін қаланың жалғыз ірі күнделікті газеті – The Spokesman Review атқарады, оның күнделікті таралымы 76 291, ал жексенбілік таралымы 95 939. The Spokesman Review 1893 жылы Spokane Falls Review (1883–1894) және Spokesman (1890–1893) газеттерінің бірігуі нәтижесінде құрылды және қазіргі атауымен алғаш рет 1894 жылғы 29 маусымда жарық көрді. Кейіннен ол 1881 жылдан 1982 жылға дейін болған және 2021 жылы қайта жаңғырылған маңызды газет – Спокан Daily Chronicle-ді өз құрамына қосты. Басқа да мамандандырылған басылымдарға апталық Inlander газеті, екі апта сайын жарық көретін Spokane Journal of Business газеті және студенттер шығаратын Gonzaga Bulletin газеті жатады. Ай сайын шығатын басылымдардың қатарында афроамерикалық қауымдық газеті The Black Lens, ата-аналарға арналған Kids Newspaper, сондай-ақ үй және өмір салты туралы Spokane Coeur d'Alene Living журналы бар.
Радио
Арбитрон мәліметтері бойынша, Спокан АҚШ-тағы радио нарығы бойынша 94-ші орында тұр, онда 12 және одан үлкен жастағы 532 100 тыңдаушы бар. Қалада 28 АМ және FM радиостанциясы хабар таратады. Ең көп тыңдалатын бес станция: KKZX FM (классикалық рок), KQNT AM (жаңалықтар/талқылау), KXLY FM (кантри), KISC FM (ересектерге арналған заманауи музыка), және KZZU FM (Hot AC). Спокан қаласындағы коммерциялық емес және қоғамдық радионың басты көздері – Спокан қаласындағы NPR серіктес станциясы KPBX FM және толық қуатты қоғамдық радиостанция KYRS.