Кіріспе
Тунистік жүзуші (1984 жылы туған)
Осама "Оус" Меллули (أسامة الملولي; 16 ақпан 1984 жылы туған) – Тунистің еркін және кешенді жүзу түрінде жарысатын жүзуші. Ол үш дүркін Олимпиада жүлдегері, Африка құрлығының рекордсaпары және Оңтүстік Калифорния университетіндегі USC Trojans командасымен жаттығады, онда ол компьютер ғылымдары мамандығы бойынша оқыды және студенттер лигасының құрамында жүзді. Adderall-ға байланысты допингтен кейін Осама Меллули 2009 жылғы Су спорты әлем чемпионатында 1500 метрлік еркін жүзуде әлем чемпионы атанды, 14:37.28 уақытпен жеңіске жетті, бұл сол кездегі екінші үздік нәтиже еді. Меллули 2008 жылғы Олимпиадада 1500 метрлік еркін жүзуде алтын медаль, 2012 жылғы Олимпиадада 1500 метрлік еркін жүзуде қола медаль және 2012 жылғы Олимпиадада 10 шақырымдық марафондық жүзуде алтын медаль жеңіп алды. Ол бір Олимпиада ойындарында ашық суда және бассейнде медаль жеңіп алған тұңғыш олимпиадашы.
Өмірбаян
Тунисте туған Меллули 15 жасында Тунистен Францияға оқу мен жаттығу үшін кетіп қалды. Франциядағы Марсель қаласындағы Лисе Технолоджик дю Ремпарды бітіргеннен кейін 2003 жылы USC Viterbi Инженерлік мектебіне қабылданды. Ол USC Trojans командасы үшін жүзіп, 2007 жылы компьютер ғылымдары бакалавры дәрежесін алды. Ол Олимпиадалық ынтымақтастық бағдарламасының стипендиясын иеленуші.
2000 жылғы Олимпиада ойындары
2000 жылғы Олимпиада ойындарында 400 метрлік комплекс жүзуде 43-ші орынды алды.
2001 жыл
Меллули 2001 жылы Тунисте өткен Жерорта теңізі ойындарында 400 метрге комплекс жүзуден 1 күміс медаль жеңіп алды.
2003 жыл
Меллули алғаш рет 2003 жылы Испанияның Барселона қаласында өткен әлем чемпионатында көзге түсті. Ол 400 метрлік комплекс жүзуде қола жүлдесін жеңіп алды, осы бәсекеде Ласло Чех одан озып өтті, ал Майкл Фелпс әлемдік рекордты жаңартты.
2004 жыл
2004 жылғы Олимпиада ойындарында ол 400 метрлік комплекс жүзуде 5-ші орынды иеленді және осымен Африка рекордын жаңартты. Содан кейін, АҚШ-тың Индианаполис қаласында өткен 2004 жылғы FINA қысқа судан әлем чемпионатында Тунис үшін халықаралық деңгейдегі алғашқы алтын медальді 400 метрлік комплекс жүзуде жеңіп алды, екінші және үшінші орындарды алған Робин Фрэнсис және Эрик Шантодан бір секундтан астам үстемелік артықшылыққа ие болды. Бұдан кейін ол 200 метрлік комплекс жүзуде қола медальді жеңіп алды.
2005 жыл
Ол 2005 жылы Монреальде (Канада) өткен су спорты әлем чемпионатында 400 метр комплекспен жүзуде қола медаль алып, Афинадағы нәтижесін жақсартты. Ол сол жарыста 400 метр еркін жүзуден де қола медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, Испанияның Альмерия қаласында өткен XV Жерорта теңізі ойындарында үш алтын медаль (800 метр еркін стиль, 400 метр комплекс, 200 метр комплекс) жеңіп алды.
2006 жыл
2006 жылдың 1 желтоқсанында Усама Меллули АҚШ-тың ашық чемпионатында (West Lafayette) Майкл Фелпсті 400 метрлік комплекс жүзуде жеңіп шықты: Меллулидің көрсеткіші 4:15.61, Фелпс 4:18.32 нәтиже көрсетті. Бұл жүзу кейіннен Меллулидің 18 айлық допингке қатысты жазалау мерзіміне енгізілді, нәтижелері күштен шығарылды, себебі тыйым салынған зат табылған допинг-бақылау осы жарыста өтті (қосымша ақпарат үшін төмендегі бөлімге қараңыз).
2007 жыл
2007 жылдың 19 ақпанында Миссури университетінің Мизуу су орталығында өткен АҚШ жүзу Гран-при турнирінде ол 200 метрлік комплекс бойынша төртінші рет өзінің Африка рекордын жаңартты. Сондай-ақ, ол 400 метрлік комплекс бойынша жаңа Африка рекордын орнатты. 2007 жылдың 25 наурызында Австралияның Мельбурн қаласында өткен 2007 жылғы әлем чемпионатында 400 метрге еркін жүзуде (3:45.12) күміс жүлде жеңіп алды. Үш күннен кейін, 28 наурызда ол Тунис үшін алғашқы әлем чемпионы атанды, 800 метрге еркін жүзуде 7:46.95 уақытпен жеңіске жетті – бұл сол кездегі Африка рекорды және барлық уақыттағы ең жылдам 10 нәтижелі көрсеткіштің бірі. Алайда, 2006 жылдың желтоқсанындағы жарыс кезіндегі допинг тестісінің нәтижесі оң болғандықтан және 2007 жылдың 11 қыркүйегінде Спорт арбитраждық соты (CAS) оған 2006 жылдың 30 қарашасынан бастап 18 айға жарыстарға қатысуын тоқтату жазасын бергендіктен, оның 2007 жылғы әлем чемпионатындағы нәтижелері күштен шығарылды. Ол сондай-ақ 400 метрлік комплекс бойынша финалист болды, онда бастапқыда 4:11.68 уақытпен төртінші орынды иеленді. 2007 жылдың 11 қыркүйегіндегі CAS шешімінен кейін Меллулиге 2008 жылдың ортасына дейін қайтадан жарыстарға қатысуға рұқсат берілмеді. Меллулидің 2007 жылғы нәтижелері 2006 жылдың желтоқсанындағы оң допинг тестісіне байланысты 2007 жылғы қыркүйектегі допингтік тоқтатылуына сәйкес күштен шығарылды (төмендегі бөлімді қараңыз).
2008 жылғы Олимпиада ойындары
Меллули 2008 жылы Қытайдың Пекин қаласында өткен Олимпиадаға қатысты, екі жүзуден жарысқа тіркелді: 400 метр және 1500 метрге еркін жүзу. Алғашқы жарысы – 400 метрге еркін жүзуде, финалда жаңа Африка рекордын орнатуға қарамастан, ол 3:43.45 уақытпен бес орынға ғана қол жеткізді. Меллули кейін 1500 метрге еркін жүзуде жеңіске жетіп, жаңа Африка рекордын жаңартты. Осылайша ол жекелей жүзуден Олимпиада алтын медалін ұтқан алғашқы африкалық ер адам-жүзуші болды (Оңтүстік Африканың ерлер командасы 4 × 100 метрлік эстафетада 2004 жылғы Олимпиадада жеңіске жеткен болатын).
2009 жыл
Меллули Италияның Пескара қаласында өткен XVI Жерорта теңізі ойындарында 5 алтын медаль (200 м және 400 м комплекс, 200 м, 400 м және 1500 м еркін жүзу) жеңіп алды. Жазда Римде өткен 2009 жылғы су спорты әлем чемпионатында Меллули 1500 метр еркін жүзуде алтын медаль, 400 метр еркін жүзуде және 800 метр еркін жүзуде екі күміс медаль жеңіп алды.
2010 жыл
Меллули 2010 жылы Дубайда, БАӘ өткен FINA қысқа суарналы әлем чемпионатында (25м) 4 медаль жеңіп алды (1500 метрге еркін жүзуде 1 алтын, 400 метрге кешенді жүзуде 1 күміс, 200 метрге және 400 метрге еркін жүзуде 2 қола).
2011 жыл
Меллули 2011 жылы Катардың Доха қаласында өткен Панарабиялық ойындарда 16 медаль (15 алтын және 1 күміс) жеңіп алды.
2012 жылғы Олимпиада ойындары
Меллули 2012 жылы Ұлыбританияның Лондон қаласында өткен Жазғы Олимпиада ойындарында 2 медаль жеңіп алды (10 км марафонда 1 алтын және 1500 м еркін жүзуде 1 қола). Ол бір Олимпиада ойындарында бассейнде және ашық суда жүзуден медаль алған тұңғыш адам атанды.
2013 жыл
Меллули 2013 жылы Испанияның Барселона қаласында өткен әлем чемпионаттарында 5 км марафонда 1 алтын медальді жеңіп алды.
2016 жылғы Олимпиада ойындары
Меллули 2016 жылғы Рио жазғы Олимпиада ойындарында екі жарысқа қатысып, ешқандай медаль жеңе алмады. 1500 метрге еркін жүзуде ол 15:07.78 уақытымен (Лондон 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарындағы 14:40.31 уақытынан айтарлықтай баяу) өз тобында бірінші орынды алды, бірақ жалпы нәтиже бойынша 21-орынға таңылды және финалға өте алмады. Ол сондай-ақ 10 шақырымдық марафонда өнер көрсетіп, 1:53:06 уақытымен (+0:00:07 алтын медаль иегерінен) 12-орынды иеленді.
2020 жылғы Олимпиада ойындары
2021 жылдың шілдесінде Меллули бастапқыда 2017 жылдан бері жалған деп айыпталған Тунис федерациясымен болған дауға байланысты Токиодағы 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысудан бас тартуға шешім қабылдаған. Бірақ, кейін Тунис Олимпиада комитетінің президенті Махрез Буссиан аталған дауды реттеуге уәде берген соң, ол Токио ойындарына қатысатынын хабарлады.
2021 жылғы Олимпиада ойындары
2021 жылдың 4 тамызы, сәрсенбі күні тунистік жүзуші Оссама Меллули Токио Олимпиадасының 10 шақырымдық ашық су марафонында 20-шы орынды алды. Осылайша, Меллули Олимпиада ойындарындағы алтыншы қатысуында тағы бір медаль ұтып ала алмады.
Дәрілік тест оң нәтиже берген
2007 жылғы әлем чемпионаты аяқталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, Мелулидің 2006 жылғы АҚШ Ашық чемпионатында допингке оң нәтиже бергені туралы хабарлар тарады. Бұл хабарлар FINA – спорттың халықаралық басқарушы органының, Тунис билігінің оң нәтиже туралы білгенін, бірақ оған тек ескерту жасағанын анықтағаннан кейін пайда болды. FINA/WADA ережелеріне сәйкес, спортшы допингке оң нәтиже берсе, спорттан 2 жылға дисквалификацияға ұшырауы керек. Сондықтан FINA істі Спорттық арбитраж сотына (CAS) жүгінді, қатаң жаза тағайындауды талап етті. Мелули кейіннен ADD ауруына арналған дәрі, стимулятор және амфетаминнің бір түрі – Аддерал қабылдағанын мойындады. Мелулидің бұл дәріге рецепті болмаған, ол АҚШ Ашық чемпионатына дейін USC-нің басқа студентінен алғанын мәлімдеді. Ол бұл таблетканы АҚШ Ашық чемпионаты алдындағы күндері ғылыми жұмысын жазуға көмектесу үшін (академиялық үлгерімін жақсарту үшін) ішкенін және бұл дәрінің жарыс жүзуде өнімділікті арттыру мақсатында қолданылмағанын айтты. Дегенмен, амфетаминдер ресми түрде тыйым салынған заттар тізіміне кіреді және жүзу өнімділігін арттыруға көмектесе алады. CAS 2007 жылғы 11 қыркүйекте Мелули ісі бойынша шешім шығарды, оған қарсы шешім қабылдады және 2006 жылғы 30 қарашадан бастап 18 айға жарысқа қатысуын тоқтатты. Бұл санкцияның нәтижесінде оның 2006 жылғы АҚШ Ашық чемпионатынан бастап 2007 жылы өткізген барлық жарыстары, соның ішінде 2007 жылғы әлем чемпионатының нәтижелері жойылды. Оның жарысқа қатысуға тыйым салу мерзімі 2008 жылғы Олимпиадаға іріктеу кезеңінің көп бөлігін, бірақ барлығын қамтыды. Нәтижелердің кері күшімен жойылғандықтан, ол 2008 жылғы Олимпиадаға қатысу үшін барлық біліктілік уақытын жоғалтты, бірақ дисквалификациядан кейін бір-екі аптаның ішінде біліктілік алуға үлкерді.