Кіріспе

Нуклеосинтез процесі rp процесі (тез протондарды алу процесі) ауыр элементтерді өндіру үшін тұқым ядроларына бірізді түрде протондарды алудан тұрады. Бұл нуклеосинтез процесі және s процесімен және r процесімен бірге ғаламда кездесетін көптеген ауыр элементтердің пайда болуына себепші болуы мүмкін. Алайда, ол атап өткен басқа процестерден ерекшеленеді, өйткені ол тұрақтылықтың протонға бай жағында, нейтронға бай жағында емес. Rp процесінің соңғы нүктесі (оның құрай алатын ең көп массалы элементі) әлі күнге дейін жақсы белгіленбеген, бірақ соңғы зерттеулер нейтрон жұлдыздарында ол теллурдан тыс өркендей алмайтынын көрсетті. rp процесін альфа ыдырау тежейді, бұл соңғы нүктеге 104Te-де ең жеңіл альфа ыдырау нуклиді мен жеңіл антимон изотоптарында протон тамшылау сызығын қояды. Бұл кезде одан әрі протонды ұстап алу протондардың тез шығарылуына немесе альфа-эмиссияға әкеледі, сондықтан протон ағыны ауыр элементтерді бермей тұтынылады; бұл соңғы процесс қалайы-антимон-теллурий циклі деп аталады.

Шарттар

Процесс өте жоғары температуралы ортада (109 Кельвиннен жоғары) болуы керек, осылайша протондар зарядталған бөлшектердің реакциялары үшін үлкен Кулон кедергісін жеңе алады. Сутегін көп құрайтын орта да қажет үлкен протон ағыны үшін қажетті шарт болып табылады. Бұл процеске қажетті тұқым ядролары ыстық CNO циклінен үзілу реакциялары кезінде қалыптасады деп есептеледі. Әдетте, RP процесінде протонды ұстау (α,p) реакциясымен бәсекелеседі, өйткені сутегінің ағыны жоғары ортаның көпшілігі гелийге де бай. РР процесінің уақыт шкаласы протон тамшылау сызығында немесе оған жақын β+ ыдырауымен белгіленеді, өйткені әлсіз өзара әсерлесу осы жоғары температурада күшті өзара әсерлесу мен электромагниттік күштен баяу болады.

Мүмкін болатын орындар

РР процесінің орындары - бір жұлдызы нейтрон жұлдызы болатын қос жүйелер. Бұл жүйелерде донор жұлдыз өзінің компактті серіктес жұлдызына материал жинап жатыр. Жинақталған материал, әдетте, сутегі мен гелийге бай, себебі оның шығу тегі донор жұлдыздың беткі қабаттарынан. Мұндай компакт жұлдыздардың жоғары гравитациялық өрістері болғандықтан, материал компакт жұлдызға қарай жоғары жылдамдықпен түседі, әдетте жол бойындағы басқа жинақталған материалдармен соқтығысып, аккрециялық диск түзеді. Нейтрон жұлдызына аккреция жағдайында, бұл материалдың бетіне баяу жинақталуы кезінде ол 108 К температураға жетеді. Ақырында, осы ыстық атмосферада термоядролық тұрақсыздық пайда болады деп есептеледі, бұл температураның жоғарылауын жалғастыруға мүмкіндік береді, ол сутегі мен гелийдің термоядролық жарылысына әкеледі. Жарық кезінде температура тез көтеріледі, ол RP процесін жасауға жеткілікті жоғары болады. Сутегі мен гелийдің алғашқы жарқырауы тек бір секундқа созылады, ал RP процесі әдетте 100 секундқа созылады. Сондықтан рп процесі рентген сәулелерінің жарылысының құйрығы ретінде байқалады.