Кіріспе

Григориан күнтізбесіндегі дата

1600 жылға дейінгі

491 – Флавий Анастасий Византия императоры болып, Анастасий I деген атпен таққа отырады. 1241 – Бату хан Мохи шайқасында Венгрияның Бела IV-ін жеңіске жетеді. 1512 – Камбрей лигасының соғысы: Гастон де Фуа және Альфонсо I д’Эсте басқарған Франко-Феррара әскерлері Папаның испандық әскерлеріне қарсы Равенна шайқасында жеңіс тудырады. 1544 – 1542–1546 жылдардағы Италия соғысы: Француз армиясы Серэзоль шайқасында Габсбург әскерлерін жеңді, бірақ жеңісінен тиімді пайдалана алмады.

1601 1900

1689 жылы Уильям III және Мэри II Ұлыбританияның бірлескен монархтары болып тағайындалды, сол күні Шотландия парламенті 12 ақпандағы ағылшын шешімін мақұлдады. 1713 жылы Франция мен Ұлыбритания Утрехт шартына қол қойып, Испания мұрагерлік соғысын (Анна патшайымның соғысын) аяқтады. Ұлыбритания Филипп V-ті Испания королі ретінде қабылдады, ал Филипп француз тағына кез келген талабынан бас тартты. 1727 жылы Иоганн Себастьян Бахтың Матайдың құмарлығы BWV 244b Лейпцигтегі Сент-Томас шіркеуінде, Саксония электоратында (қазіргі Германия) тұңғыш рет орындалды. 1809 жылы Баск жолдары шайқасы: адмирал лорд Гамбиер капитан лорд Кокрейнге қолдау көрсетпеді, нәтижесінде француз флоты үстінен британдықтардың толыққанды жеңісіне қол жеткізілмеді. 1814 жылы Фонтенбло шарты Наполеон Бонапартқа қарсы Алтыншы коалиция соғысын аяқтады және оны алғаш рет шартсыз бас тартуға мәжбүр етті. 1856 жылы Ривастың екінші шайқасы: Хуан Сантамария Уильям Уокердің филибустерлері жасырынып отырған мейрамхананы өртеп жіберді. 1868 жылы бұрынғы сёгун Токугава Ёсинобу Эдо қамалын императорлық күштерге тапсырып, Токугава сёгунатының аяқталуын белгіледі. 1876 жылы Мейірімді және қорғаушы Елдіршіндер ордені құрылды. 1881 жылы Атлантада (Джорджия) Атланта баптистік әйелдер семинариясы ретінде құрылған Спилман колледжі афроамерикалық әйелдер үшін жоғары білім беретін оқу орны болды.

1901 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1908 жылы Императорлық Германия әскери-теңіз флоты салған соңғы бронекер суға жіберілді. 1909 жыл - Тель-Авив қаласының негізі қаланды. 1921 жылы Эмир Абдулла жаңа құрылған Трансиордания британдық протекторатында алғашқы орталық үкіметті құрды. 1935 жылы Стреза майданы: Ұлыбритания премьер-министрі Рамзи Макдональд, Италия премьер-министрі Бенито Муссолини және Франция сыртқы істер министрі Пьер Лаваль Версаль шартын Германияның бұзуын айыптау үшін конференция ашты. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс: американдық әскерлер Бухенвальд концлагерін азат етті. 1951 жылы Корея соғысы: президент Трумэн Дуглас Макартурды Корея мен Жапониядағы американдық күштердің басшылығынан босатыды. 1951 жылы Шотландия монархтары дәстүрлі түрде таққа отырғызылған Скон тасы Арброт аббаттығының алтарының орнында табылды. Оны шотланд ұлтшыл студенттері Вестминстер аббаттығынан алып кеткен еді. 1952 жылы Боливиялық Ұлттық революция: көтерілісшілер Паласио Куэмадоны басып алды. 1952 жылы Pan Am Flight 526A Сан-Хуан Исла-Гранде әуежайының жанында, Пуэрто-Рикода қозғалтқыштың істен шығуынан кейін құлады, 52 адам қаза тапты. 1955 жылы Air India Kashmir Princess бомбаланды және Чжоу Эньлайға жасалған Гоминьданның сәтсіз қастандық әрекетінен апатқа ұшырады. 1957 жылы Ұлыбритания Сингапурдың өзін-өзі басқаруына келісті. 1961 жылы Иерусалимде Адольф Эйхманның соты басталды. 1963 жылы Папа Иоанн XXIII барлық христиандарға, тек католиктерге емес, арналған Pacem in terris атты алғашқы энциклопедиясын шығарды, онда әлемдік бейбітшілікке жету үшін адамдық тұрғыдан шарттар сипатталды. 1964 жылы Бразилия маршалы Умберто де Аленкар Кастело Бранко Ұлттық конгресс президенті болып сайланды. 1965 жылы 1965 жылғы Пальма жексенбісіндегі торнадо: АҚШ-тың алты орталық штатында 55 торнадо соқтығысып, 266 адам қаза тапты. 1968 жылы АҚШ президенті Линдон Б. Джонсон 1968 жылғы Азаматтық құқық туралы заңға қол қойып, тұрғын үйді сату, жалға беру және қаржыландырудағы кемсітушілікке тыйым салды. 1968 жылы неміс студенттік қозғалысының жетекшісі Руди Дучкеге жасалған сәтсіз қастандық әрекеті Дучке миына зақым келтірді. 1970 жылы Аполлон бағдарламасы: Аполлон 13 ұшырылды. 1976 жылы Apple I құрылды. 1977 жылы Лондон көліктерінің күміс мерейтойлық AEC Routemaster автобустары іске қосылды. 1979 жылы Уганда диктаторы Иди Амин құлатылды. 1981 жылы Лондонның оңтүстігіндегі Брикстондағы үлкен тәртіпсіздік салдарынан 300-ге жуық полицей және 65 азамат ауыр жарақат алды. 1986 жылы FBI Майами атысы: Флорида штатының Дейд округінде екі банк / бронеавтомобильді тонаушылар мен ФБР агенттері арасында атыс болды. Атыста ФБР агенттері Джерри Л. Доув пен Бенджамин П. Гроган қаза тауып, тағы бес агент жарақат алды. Осыдан кейін .40 S&W патроны жасалды. 1987 жылы Лондон келісіміне Израиль сыртқы істер министрі Шимон Перес пен Иордания королі Хусейн жасырын қол қойды. 1990 жылы Англияның Миддлсбро қаласында кеден қызметкерлері Иракқа бара жатқан кемеде үлкен қарудың бөлігі деп санайтын затты ұстады. 1993 жылы Огайо штатының Лукасвилл қаласындағы Оңтүстік Огайо түзеу мекемесінде 450 тұтқын көтеріліс жасады және он күн бойы солай болды, түрме жағдайларына және Ислам Ұлымының тұтқындарына (туберкулезге қарсы) діни сенімдеріне қарсы мәжбүрлі вакцинацияға байланысты наразылық білдірді. 2001 жылы Қытайдың Хайнань провинциясында J-8 истребителімен соқтығысқаннан кейін қонып қалған АҚШ EP-3E ұшағының экипажы босатылды. 2002 жылы Аль-Каиданың Тунисстегі Гриба синагогасына жасаған шабулысынан 21 адам қаза тапты. 2002 жылы екі жүз мыңнан астам адам Каракаста президенттік сарайға қарай шеру тартты, президент Уго Чавес отставкаға кетсін деп талап етті. 19 наразылықшы қаза тапты. 2006 жылы Иран президенті Махмуд Ахмадинежад Иранның уранды сәтті байытқанын жариялады. 2007 жылы Алжирдегі жарылыстар: Алжирдегі екі жарылыстан 33 адам қаза тауып, тағы 222 адам жарақат алды. 2008 жылы Kata Air Transport Flight 007 Кишинев халықаралық әуежайына шұғыл қонуға тырысқанда апатқа ұшырап, сегіз адам қаза тапты. 2011 жылы Беларусьтің Минск қаласындағы метродағы жарылыстан 15 адам қаза тауып, 204 адам жарақат алды. 2012 жылы Индонезияның Суматра аралының батысындағы Уортон бассейнінде екі күшті жер сілкінісі болды. Бұл жер сілкінісінің ең жоғары Меркалли шамасы VII (өте күшті) болды. Он адам қаза тауып, он екі адам жарақат алды, ал Ниас аралында зиян келтірмейтін цунами байқалды. 2018 жылы Алжир әуе күштеріне тиесілі Иль-76 ұшағы Буфарик қаласының жанында Алжирде апатқа ұшырап, 257 адам қаза тапты. 2021 жылы жиырма жасар Даунте Райт Минесота штатының Бруклин-центр қаласында офицер Кимберли Поттердің қолынан атылып, қаза тапты, қастандық жасаған офицердің тазерін қателікпен мылтығына шатырғанынан қала тұрғындары наразылық білдірді. 2023 жылы Пазигьи қырғыны кезінде Мьянма әуе күштерінің жасаған шабулысынан Пазигьи, Сагаинг аймағында кемінде 100 ауыл тұрғыны қаза тапты.

1600 жылға дейінгі

145 – Септимий Север, Рим императоры (болжамды; 211)
1184 – Вильгельм Винчестер, Люнебург лорды (1213)
1348 – Андроник IV Палеолог, Византия императоры (1385)
1357 – I Иоанн, Португалия королі (1433)
1370 – I Фридрих, Саксония сайлаушысы (1428)
1374 – Роджер Мортимер, 4-ші Март графы, Англия тағының мұрагері (1398)
1493 – I Георгий, Померания герцогы (1531)
1591 – Бартоломей Стробель, Силезия суретшісі (1650)
1592 – Джон Элиот, ағылшын заңгері және саясаткер (1632)

1601 1900

1644 – Мари Жанна Баптиста Савойская Немурская, герцогиня Савойская (ө. 1724)
1658 – Джеймс Гамильтон, 4-ші Гамильтон герцогі, шотланд аристократы (ө. 1712)
1683 – Жан Жозеф Муре, француз композиторы және дирижері (ө. 1738)
1715 – Джон Алкок, ағылшын органшы және композитор (ө. 1806)
1721 – Давид Зейсбергер, чех-американ дін қызметкері және миссионері (ө. 1808)
1722 – Кристофер Смарт, ағылшын актер, драматург және ақын (ө. 1771)
1749 – Аделаида Лабиль Гюяр, француз миниатюрист және портрет суретшісі (ө. 1803)
1755 – Джеймс Паркинсон, ағылшын хирург, геолог және палеонтолог (ө. 1824)
1770 – Джордж Кеннинг, ирландия-ағылшын заңгер және саясаткер, Ұлыбританияның премьер-министрі (ө. 1827)
1794 – Эдвард Эверетт, ағылшын-американ педагогы және саясаткері, Массачусетс штатының 15-ші губернаторы (ө. 1865)
1798 – Мачедонио Меллони, итальян физигі және ғалымы (ө. 1854)
1819 – Шарль Алле, неміс-ағылшын пианист және дирижер (ө. 1895)
1825 – Фердинанд Лассаль, неміс философы және юрист (ө. 1864)
1827 – Джйотирао Фуле, үнді ғалымы, философы және белсендісі (ө. 1890)
1830 – Джон Дуглас, ағылшын сәулетші (ө. 1911)
1854 – Хью Масси, австралиялық крикетші (ө. 1938)
1856 – Артур Шрюсбери, ағылшын крикетші және регби ойыншысы (ө. 1903)
1859 – Стефанос Томопулос, грек тарихшысы және жазушысы (ө. 1939)
1862 – Уильям Уоллес Кэмпбелл, американ астрономы және ғалымы (ө. 1938)
1862 – Чарльз Эванс Хьюз, американ заңгері және саясаткері, АҚШ-тың 44-ші мемлекеттік хатшысы (ө. 1948)
1864 – Йоханна Эльберскирхен, неміс авторы және белсендісі (ө. 1943)
1866 – Бернард О’Дауд, австралиялық журналист, автор және ақын (ө. 1953)
1867 – Марк Кеппел, американ педагогы (ө. 1928)
1869 – Густав Вигеланд, норвег мүсіншісі, Нобель бейбіт сыйлығының медалін жасаған (ө. 1943)
1871 – Дьюла Келлнер, венгр жүгіршісі (ө. 1940)
1872 – Александер Ставре Дренова, албан ақыны, рилиндер және Албанияның мемлекеттік әнұранының авторы (ө. 1947)
1873 – Эдвард Лоусон, ағылшын әскери қызметшісі, Виктория кресінің иегері (ө. 1955)
1876 – Пол Генри, ирланд суретшісі (ө. 1958)
1876 – Иване Джавахишвили, грузин тарихшысы және ғалымы (ө. 1940)
1878 – Перси Лейн Оливер, британдық ерікті қан тапсыруды дамытушы (ө. 1944)
1879 – Бернхард Шмидт, эстон-неміс астрономы және оптик (ө. 1935)
1887 – Джамини Рой, үнді суретшісі (ө. 1972)
1893 – Дин Ачесон, американ заңгері және саясаткері, АҚШ-тың 51-ші мемлекеттік хатшысы (ө. 1971)
1896 – Лео Поль Десрозье, канадалық журналист және автор (ө. 1967)
1899 – Перси Лавон Джулиан, афроамерикандық химик және ғалымы (ө. 1975)
1900 – Шандор Мараи, венгр журналисі және авторы (ө. 1989)

1601 1900

1609 ж. Джон Ламли, 1-ші барон Ламли, ағылшын дворяны (ту. 1533)
1612 ж. Эммануэль ван Метерен, фламанд тарихшысы және жазушысы (ту. 1535)
1612 ж. Эдвард Уайтман, ағылшын пастыры және шейіт (ту. 1566)
1626 ж. Марино Геталди, Рагуса математигі және физигі (ту. 1568)
1712 ж. Ричард Симон, француз дін қызметкері және сыншысы (ту. 1638)
1723 ж. Джон Робинсон, ағылшын епископы және дипломаты (ту. 1650)
1783 ж. Никита Иванович Панин, поляк-ресейлік саясаткер, Ресейдің Сыртқы істер министрі (ту. 1718)
1798 ж. Карл Вильгельм Рамлер, неміс ақыны және ғалымы (ту. 1725)
1856 ж. Хуан Сантамария, Коста-Рика сарбазы (ту. 1831)
1861 ж. Франсиско Гонсалес Боканегра, мексикалық ақын және композитор (ту. 1824)
1873 ж. Эдвард Канби, американдық генерал (ту. 1817)
1890 ж. Дэвид де Жахакоб Лопес Кардозо, голланд Талмудшысы (ту. 1808)
1890 ж. Джозеф Меррик, ауыр физикалық кемістігі бар ағылшын (ту. 1862)
1894 ж. Константин Липсиус, неміс сәулетшісі және теоретик (ту. 1832)
1895 ж. Юлиус Лотар Мейер, неміс химигі (ту. 1830)

1901 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1902 – Уэйд Хэмптон III, Конфедерация генералы және саясаткер, Оңтүстік Каролинаның 77-ші губернаторы (ту. 1818)
1903 – Джемма Галгани, итальяндық мистик және қасиетті (ту. 1878)
1906 – Джеймс Энтони Бейли, американдық бизнесмен, Ringling Bros. және Barnum & Bailey циркінің негізін қалаушы (ту. 1847)
1906 – Фрэнсис Фарселл Черч, американдық журналист және баспагер, Қарулы Күштер журналы мен The Galaxy журналының негізін қалаушы (ту. 1839)
1908 – Генри Бёрд, ағылшын шахматшысы және жазушы (ту. 1829)
1916 – Ричард Хардинг Дэвис, американдық журналист және жазушы (ту. 1864)
1918 – Отто Вагнер, австриялық сәулетші және қала құрылысшы (ту. 1841)
1926 – Лютер Бербанк, американдық ботаник және ғалым (ту. 1849)
1939 – Курдерәлі Мехмет, түрік күрескері (ту. 1864)
1953 – Кид Николс, американдық бейсболшы және менеджер (ту. 1869)
1954 – Пол Спехт, американдық скрипкашы және оркестр жетекшісі (ту. 1895)
1958 – Константин Юон, орыс суретшісі және педагог (ту. 1875)
1960 – Роза Грунберг, швед актрисасы (ту. 1878)
1962 – Укикиро Накая, жапон физигі және ғалымы (ту. 1900)
1962 – Джордж Подж, американдық кедергілерден жүгіруші және педагог (ту. 1880)
1962 – Аксель Револьд, норвегиялық суретші (ту. 1887)
1967 – Томас Фаррелл, американдық генерал (ту. 1891)
1967 – Дональд Сангстер, Ямайка заңгері және саясаткері, Ямайканың 2-ші премьер-министрі (ту. 1911)
1970 – Кэти О'Доннелл, американдық актриса (ту. 1923)
1970 – Джон О'Хара, американдық романист және әңгіме жазушы (ту. 1905)
1974 – Эрнст Зиглер, неміс актері (ту. 1894)
1977 – Жак Превер, француз ақыны және сценарий жазушысы (ту. 1900)
1977 – Фаннишвар Натх 'Рену', үнді жазушысы және белсендісі (ту. 1921)
1980 – Ümit Kaftancıoğlu, түрік журналисі және продюсері (ту. 1935)
1981 – Кэролайн Гордон, американдық жазушы және сыншы (ту. 1895)
1983 – Долорес дель Рио, мексикалық актриса (ту. 1904)
1984 – Эдгар В. Сакс, эстондық тарихшы және саясаткер, Эстонияның білім министрі (ту. 1910)
1985 – Банни Аирн, ағылшын бизнесмені (ту. 1900)
1985 – Джон Гилрой, ағылшын суретшісі және иллюстраторы (ту. 1898)
1985 – Энвер Ходжа, албан педагогы және саясаткері, Албанияның 21-ші премьер-министрі (ту. 1908)
1987 – Эрскин Колдуэлл, американдық романист және әңгіме жазушы (ту. 1903)
1987 – Primo Levi, итальяндық химик және жазушы (ту. 1919)
1990 – Гарольд Баллард, канадалық кәсіпкер (ту. 1903)
1991 – Уокер Купер, американдық бейсболшы және менеджер (ту. 1915)
1991 – Бруно Хоффман, неміс шыны арфашысы (ту. 1913)
1992 – Джеймс Браун, американдық актер және әнші (ту. 1920)
1992 – Ев Мерриам, американдық жазушы және ақын (ту. 1916)
1992 – Алехандро Обрегон, колумбиялық суретші, мүсінші және гравёр (ту. 1920)
1996 – Джессика Дуброфф, американдық ұшқышы (ту. 1988)
1997 – Мюриел Маккуин Фергюсон, канадалық заңгер және саясаткер, Канада Сенатының спикері (ту. 1899)
1997 – Ван Сяобо, қазіргі заманғы қытайлық романист және эссеші (ту. 1952)
1999 – Уильям Х. Армстронг, американдық автор және педагог (ту. 1911)
2000 – Диана Дарви, ағылшын актрисасы, әнші және биші (ту. 1945)
2001 – Гарри Секомб, Уэльс ағылшын актері (ту. 1921)
2003 – Сесил Говард Грин, ағылшын-американдық геофизик және бизнесмен, Texas Instruments компаниясының негізін қалаушы (ту. 1900)
2005 – Андре Франсуа, румындық француз мультфильмшісі, суретші және мүсінші (ту. 1915)
2005 – Люсьен Лоран, француз футболшысы және жаттықтырушысы (ту. 1907)
2006 – June Pointer, американдық әнші (ту. 1953)
2006 – DeShaun Holton, американдық рэпер және актер (ту. 1973)
2007 – Роско Ли Браун, американдық актер және режиссер (ту. 1922)
2007 – Лоик Леферме, француз суға түсушісі (ту. 1970)
2007 – Джанет Макдональд, американдық заңгер және жазушы (ту. 1954)
2007 – Рональд Спирс, шотландтық америкалық полковник (ту. 1920)
2007 – Курт Воннегут, американдық романист, әңгіме жазушы және драматург (ту. 1922)
2008 – Мерлин Герман, американдық сержант (ту. 1985)
2009 – Герда Гилбо, даниялық актриса және әнші (ту. 1914)
2009 – Вишну Прабхакар, үнді жазушысы және драматург (ту. 1912)
2009 – Корин Телладо, испан жазушысы (ту. 1927)
2010 – Юлия Ценова, болгар пианині және композиторы (ту. 1948)
2011 – Ларри Суини, американдық күрескер және менеджер (ту. 1981)
2012 – Ахмед Бен Белла, алжирлік сарбаз және саясаткер, Алжирдің 1-ші президенті (ту. 1916)
2012 – Роджер Карон, канадалық қылмыскер және жазушы (ту. 1938)
2012 – Типпи Дай, американдық баскетболшы және жаттықтырушы (ту. 1915)
2012 – Хэл Маккусик, американдық саксофонист, кларнетші және флейташы (ту. 1924)
2012 – Агустин Роман, американдық епископ (ту. 1928)
2013 – Дон Блэкман, американдық әнші-күйші, пианист және продюсер (ту. 1953)
2013 – Сью Драйхейм, американдық скрипкашы (ту. 1949)
2013 – Грейди Хаттон, американдық бейсболшы, жаттықтырушы және менеджер (ту. 1922)
2013 – Томас Хемсли, ағылшын актері және әншісі (ту. 1927)
2013 – Hilary Koprowski, поляк-американдық вирусолог және иммунолог (ту. 1916)
2013 – Жиль Маршал, француз әншісі (ту. 1944)
2013 – Maria Tallchief, американдық балерина (ту. 1925)
2013 – Clorindo Testa, итальяндық аргентиналық сәулетші (ту. 1923)
2013 – Jonathan Winters, американдық комедия актері, актер және сценарий жазушысы (ту. 1925)
2014 – Rolf Brem, швейцар мүсіншісі және иллюстраторы (ту. 1926)
2014 – Edna Doré, ағылшын актрисасы (ту. 1921)
2014 – Bill Henry, американдық бейсболшы (ту. 1927)
2014 – Lou Hudson, американдық баскетболшы және спорт комментаторы (ту. 1944)
2014 – Myer S. Kripke, американдық раввин және ғалым (ту. 1914)
2014 – Sergey Nepobedimy, ресейлік инженер (ту. 1921)
2014 – Jesse Winchester, американдық әнші-күйші, гитарист және продюсер (ту. 1944)
2015 – Jimmy Gunn, американдық футболшы (ту. 1948)
2015 – Muhammad Kamaruzzaman, бангладештік журналист және саясаткер (ту. 1952)
2015 – François Maspero, француз журналисі және жазушысы (ту. 1932)
2015 – Hanut Singh, үнді генералы (ту. 1933)
2015 – Tekena Tamuno, нигериялық тарихшы және ғалымы (ту. 1932)
2017 – J. Geils, американдық әнші және гитарист (ту. 1946)
2017 – Mark Wainberg, канадалық зерттеуші және ЖИТС/АИДС белсендісі (ту. 1945)
2020 – John Horton Conway, ағылшын математигі (ту. 1937)
2024 – Park Bo ram, оңтүстік кореялық әнші (ту. 1994)