Кіріспе
Мұнай шамдарының түрі Арган шамдары - 1780 жылы Аме Арган ойлап тапқан май шамдарының түрі. Оның жарығы 6 - 10 канделаға дейін, бұл бұрынғы шамдардан жарық. Оның шамның және майдың толық жануы басқа шамдарға қарағанда шамның жиілігі аз. Францияда шам "Квинке" деп аталады, ол Францияда Арганның идеясын пайдаланып, оны кеңінен танытқан Париждің фармацевті Антуан Арноль Квинке есімімен аталған. Кейде Квинке шамға шыны түтіндік қосылған деп есептеледі.
The Argand lamp is a type of oil lamp invented in 1780 by Aimé Argand. Its output is 6 to 10 candelas, brighter than that of earlier lamps. Its more complete combustion of the candle wick and oil than in other lamps required much less frequent trimming of the wick. In France, the lamp is called "Quinquet", after Antoine Arnoult Quinquet, a pharmacist in Paris, who used the idea originated by Argand and popularized it in France. Quinquet sometimes is credited with the addition of the glass chimney to the lamp.
Дизайн
Арган шамның тұмсық пішінді шыбығы бар, сондықтан ауа шыбықтың ортасынан және сыртынан өтіп, отты тұрақтандырып, ауа ағынын жақсартатын цилиндр тәрізді түтіндікке тартылады. Алғашқы үлгілерде балқытылған шыны қолданылған, кейде ол шыбықтың айналасына боялған. Арган лампасы балық майын, тюлен майын, рапс, зәйтүн майын немесе басқа өсімдік майын отын ретінде пайдаланады, оны отын отын отыннан жоғары орнатылған резервуардан гравитациялық қоректендіру арқылы қамтамасыз етіледі. Аргандтың бастапқы құрылымының кемшілігі - мұнай резервуары от жағушы деңгейінен жоғары болуы керек еді, өйткені ауыр, жабысқақ өсімдік майы қақпақтан жоғары көтерілмейді. Бұл шамдардың жоғарғы жағын ауырлатады және шамның жалынынан бір бағытта көлеңке шығарады. 1800 жылғы Карсел шам, резервуарды от жағушының астына қоюға мүмкіндік беретін сағат механизмімен жұмыс істейтін сорғыны қолданды, ал Франшоның 1836 жылғы көктемге арналған Модератор шамдары осы проблемалардан аулақ болды. Бұл принцип "тұмансыз ең күшті жылуды қамтамасыз етуі" үшін суды пісіру мен қайнату үшін де қолданылды.
Тарих
Арганды шам 1784 жылы Парижде Томас Джефферсонға таныстырылды және оның айтуынша, "алты немесе сегіз шамға тең жарық" шығарды. Бұл жаңа шамдар бұрынғы бастапқы май шамдарына қарағанда әлдеқайда күрделі және қымбат болғандықтан, алдымен байлар қабылдады, бірақ көп ұзамай орта тапқа және ақырында әлсіздерге тарады. Арганды шамдар әр түрлі сәндік формаларда шығарылып, Америкада тез танымал болды. Олар театр аяқ шамдары ретінде жиі пайдаланылды. 1850 жылға дейін, яғни керосин шамдары пайда болғанға дейін, бұл шам таңдаудың негізгі түрі болды. Керосин өсімдік майынан арзан, ол ақ жалынды шығарады, ал аз тұтқыр сұйықтық ретінде ол жеңіл желдеткішпен көтерілуі мүмкін, бұл отынды жағушыға жеткізудің күрделі механизмдерін қажет етпейді.