Кіріспе

Пауни - АҚШ-тың Канзас штатының Гирри округіне жататын қала. 1855 жылы Канзас территориясының алғашқы ресми астанасы ретінде қысқа уақыт қызмет етті. Пауни дәл бес күн бойы аумақтық астана болды - заң шығарушы орган 2 шілдеден 6 шілдеге дейін жиналды - заң шығарушылар астананы қазіргі Фэйрвейде орналасқан Шоуни Миссиясына көшіруге дауыс берді. Бұл кез-келген АҚШ штатының немесе аумағының ең қысқа өмір сүрген астанасы болуы мүмкін (Колорадо қаласы 1862 жылы бес күн бойы жаңа құрылған Колорадо аумағының астанасы болды, бірақ федералды түрде танылмаған).

Ерте тарих

Мыңжылдықтар бойы Солтүстік Американың Ұлы жазықтарында көшпелі америкалықтар өмір сүрді. XVI ғасырдан XVIII ғасырға дейін Франция патшалығы Солтүстік Американың үлкен бөлігін иелік етеді деп мәлімдеген. 1762 жылы Француздар мен үндістер соғысынан кейін Франция Жаңа Францияны Фонтенбло келісімшартына сәйкес Испанияға жасырын түрде берді. 1802 жылы Испания жердің көп бөлігін Францияға қайтарып берді. 1803 жылы қазіргі Канзас жерінің көп бөлігін АҚШ Франциядан 828,000 шаршы мильді Луизиана сатып алуының бөлігі ретінде 2,83 центнерге сатып алды. 1854 жылы Канзас территориясы құрылды.

Қаланың құрылуы

Пауни - бұл жерді мекендеген жергілікті тайпаның аты. Ол Канзас аймағының батыс шекарасында, Манхэттен мен Форт Райлидегі АҚШ әскерінің постының арасында орналасқан. Пауни алғаш рет 1854 жылы салынған. Форт Райлидің командирі, полковник Уильям Р. Монтгомери, әскери резервацияның бөлігі деп саналатын 400 акр жерді Пауни қалалары қауымдастығының инвесторларына сатып алуға рұқсат берді. 1854 жылдың желтоқсанында немесе 1855 жылдың қаңтарында жаңадан тағайындалған бірінші аумақтық губернатор Эндрю Ридер Пенсильваниядан кешіктірілген келуімен бұл жерді астана ретінде таңдады. Губернатор Ридер бұл жерде экономикалық үлеске ие болды, өйткені ол инвесторлардың бірі және қоныстың жаңа жер иесі болды, және ол көңілі қалдырмады: оның хабарлауынан кейін алты апта ішінде қалаға жүздеген адам келді. Ол тез арада жаңа үйлер, дүкендер мен қонақ үйлер өсіп шықты, ол көп ұзамай "Губернатордың үйі" деп аталатын 2 қабатты ағаш үйін салды.

Аумақтық заң шығарушы органды сайлау

Губернатор алғашқы сайлау алдында нақты аумақтық санақ жүргізе алмады, бұл нәтижелердің дұрыс болуын қамтамасыз етуге көмектесті. 1855 жылғы ақпандағы санақ Пауниде 36 тұрғылықты адамды көрсетті, бірақ 30 наурыздағы сайлауда Роберт Клоцтың үйінде өткен сайлауда 75 дауыс берілді. Бұл сан сол айда келген эмигранттарды көрсетеді, ал сайлау нәтижесі Пауниде заңсыз дауыс берушілер жоқ екенін көрсетті. Алайда, сайлау орындарында мұндай жағдай орын алмады, өйткені Лоуренс пен Левенвортта 800-ден астам заңсыз дауыс берілді, ал бүкіл аймақта 4000-нан астам дауыс берілді. Еркін мемлекеттің мүддесі Жаңа Англиядан келген жаңа қоныстанушылардың келуінен күшейді, оларға Эмигранттарға көмек көрсету компаниясы көмектесті. Бірақ көптеген еркін штаттар Ридер көктемгі сайлауды көршілес Миссуридің құлдықты жақтаушы ер адамдары келіп, оларға рұқсат етілмейтін дауыс беруге дейін әдейі кешіктірді деп ойлады. Миссуридің тұрғындары сайлау орындарына жиналып, жергілікті тұрғындар немесе сайлауға қатысатындарды қорқытты. Ақырында 39 адамның тек 8-і ғана еркін мемлекет құруға ниетті болды.

Бір апталық іс-шаралар

Территориялық заң шығарушы орган алғаш рет 1855 жылы 2 шілдеде Пауниде жиналды, оның көпшілігі алаяқтықпен сайланған құлдыққа қарсы делегаттардан құралған. Олар губернатор Ридердің астананы Миссури шекарасынан 100 мильден астам қашықтықта орналастырғанына наразы болды, өйткені бұл орын Канзас аймағындағы еркін мемлекет қорғаушыларына жағымды болды. Заң шығарушылар дәл Ридердің ниеті туралы қорқынышты болды, өйткені ол еркін Канзас бүкіл аумақтағы жеке жер мүдделерін қолдайды деп сенді. Құлдықты қолдаушы заң шығарушылардың алғашқы әрекеті - бірден басқа барлық ерікті азаматтарды орнынан алу болды, ал өз позициясынан айырылған біреу олар "соғыс оттарын жағып жатыр" деп айқайлады. Тек қана қалған еркін штаттың заң шығарушысы Мартин Конвей Ридермен келіспей, губернатордың ашылу сөзінде органды айыптап, оның кез келген заңдарын құрметтемеуге дайын екенін жариялады. Губернатор мен Конвейге қарамастан, заң шығарушылар қабылдаған тағы бір жылдам іс-қимыл - бұл астананы Миссури шекарасындағы Шоуни миссиясына ауыстыруға арналған сәтті дауыс беру болды. Губернатор Ридер Пауни қаласының астанасын салуға жұмсаған шығындарын еске түсіріп, бұл шараға вето салды. Территориялық заң шығарушы орган оның ветосын жоққа шығарды және 16 шілдеде Шоуниде кездесті. Дегенмен, Ридер Паунидің астанасы екенін айтып, оған жеткен кез-келген заңға вето салды, өйткені заң шығарушылар заңдық сессияда емес деп сенді. Өзінің адалсыз бастауы мен іс-әрекеттеріне байланысты бұл топ "Богос-заң шығарушы" деп аталды. Құлдықты қолдаған ер адамдар Пауниде тұруға ниеттенген жоқ, олар жақын маңдағы пансионаттарды елемеді және сыртта қоныстануға дайын болды. Канзас заң шығарушы органы 1855 жылы 6 шілдеде Пауниде соңғы рет болды.

Жою

Паунидің астаналық қызметін жоғалтқаннан кейін көп ұзамай, 1855 жылдың қыркүйегінде, соғыс министрі Джефферсон Дэвис елді мекенді зерттеп, нәтижелерін АҚШ президенті Франклин Пирске көрсетті. Нәтижесінде картада суретке алу Форт Райлидің шығыс шекарасын Паунимен және одан тыс жерде көрсетті және қаладан тыс сызықтар қабылданды. Ол жойылып, оның жері Форт Райлиге қайта қосылды. Пирс қол қойған хабарламалар барлық ғимараттарға 10 қазанға дейін кетуді бұйырды. Майор Кук пен оның 1000 техас әскері тұрғындарды эвакуациялаумен айналысты, олардың көбі кетуден бас тартты. 10-шы күні түнде кейбір тұрғындар әлі де қалады. Шонниге қайғылы түрде кеткен алғашқы жалға алушы тастап кеткен губернатордың сарайы келесі тұрғындар әлі де ішінде болған кезде бұзылды. Басқа бір үйде әйелді сәбиімен бірге төсекте алып шығып, резервацияның шекарасынан өткізді. Ғимараттардың көпшілігі, соның ішінде барлық үйлер қиратылды, бұл көптеген отбасылар үшін қаржылық апатты білдірді. Басқа Канзас қалалары ұқсас жағдайларда дамыды, бірақ маңызды еркін мемлекет үміткерлері болмағандықтан, олар бірдей тағдырға ұшырамады.

Пауни кейінірек және бүгінгі күні

Көптеген тұрғындар 6 шілдеде заң шығарушылармен бірге қаладан бірден кетіп қалды. Ал, ондай жағдайға ұшырамағандар тамыз айында холера ауруына шалдықты. Форт Райли де зардап шекті. 1866 жылы Юнион Пасифик темір жолының желілері тасталған қалаға жетіп, Пауни заң шығарушы органы бекіткен трансконтинентальдық маршруттың бөлігі ретінде Капитолийдің солтүстік жағынан бірнеше метр қашықтықта өтті. Оның Пауни арқылы өтуі, ішінара, жақын маңдағы өзеннің кеме қатынасы үшін сенімді еместігіне байланысты болды.

Бірінші аумақтық Капитолий мемлекеттік тарихи орны

Дэвис қаланың көп бөлігін Форт Райли шекарасында деп анықтаған; оның шығыс шеті Онемил өзенінің сағасында. Тек Капитолий ғимараты ғана қиратудан аман қалды. Заң шығарушы органмен қысқа уақыт қызмет еткен кезде, ол өте ыңғайсыз кездесу орны болды, себебі ол толық емес еді. Қабаттың тақтайлары қақпаққа ілінбеген, ал сыртқы қабырғасында құрылыс мақсатында жасалған саңылау екінші қабатта әлі де бар. Заң шығарушы орган кеткеннен кейін қала тұрғындары ғимаратқа кірді және олардың бірі "қауіпті және тәртіпсіздікке толы бөлме" деп айтты. Ондағылар әртүрлі кітапшалар, қағаздар мен қоқыстарды шашыратып тастады". Көп ұзамай бұл әуес ғимарат қойма ретінде пайдаланылды. Қазіргі таңда тарихи орындардың ұлттық тізілімінде тіркелген құрылымы әскери резервацияның қазіргі шекарасында орналасқан және содан бері басқа да түрлі мақсаттарға қызмет етті. Ол сонымен қатар шіркеу, ерлер клубы, тұрғын үй және ағаш шеберхана ретінде қызмет етті. 1920 жылдары Канзас тарихи қоғамы мен Юнион Пасифик ғимаратқа жауапкершілікті өз мойнына алып, оны жөндеп қойды. 1928 жылы салтанатты түрде қайта ашылып, тарих мұражайына айналды. 1961 жылы штаттық заң шығарушы орган штаттық жүз жылдық мерейтойы кезінде бір күн бойы Пауни штатының астанасында жиналды. Бүгінде мұражайда Канзас аумағы, аймақтағы теміржол және өзен жолдары және Пауни тарихы туралы экспонаттар бар. Қазір ол әскери қондырғылардың бір бөлігі болғандықтан, көпшілікке мұражайға келу үшін алдын ала келісім жасау керек. Базаға айдау сапары қол жетімді, онда бірнеше тарихи орындар, соның ішінде Бірінші аумақтық Капитолий бар.