Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джефферсон – АҚШ-тың Висконсин штатындағы Джефферсон округінің қаласы, сонымен қатар округ орталығы. Ол Рок және Кроуфиш өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 7 793 адамды құрайды. Қаланың бір бөлігі Джефферсон ауданымен шектеседі.
Jefferson is a city in Jefferson County, Wisconsin, United States, and is its county seat. It is at the confluence of the Rock and Crawfish rivers. The population was 7,793 at the 2020 census. The city is partially bordered by the Town of Jefferson.
Тарих
Джефферсонның орналасқан жері Рок өзені ұсынған су қуаты мен көлік мүмкіндіктерін пайдалану үшін таңдалды. 1839 жылы бұл Рок өзенімен жүзуге болатын ең алыс нүкте болды. Кейіннен өзеннің төменгі ағысына салынған көпірлер мұндай кеме қатынасын тоқтатты. Джефферсонның негізін қалаушылар Жаңа Англиядан, әсіресе Коннектикут, ауылдық Массачусетс, Вермонт, Нью-Гэмпшир және Мэн штаттарынан келген адамдар еді, сондай-ақ Америка революциясынан кейін көп ұзамай Жаңа Англиядан көшіп келген ата-аналары бар Нью-Йорк штатының солтүстігінен келгендер де болды. Бұл адамдар 1600 жылдары Жаңа Англияға қоныстанған ағылшын пуритандарының ұрпақтары – «янкилер» еді. Олар 1800 жылдардың басында солтүстік-батыс аймағының сол кездегі жабайы далаларына батысқа бет алған Жаңа Англия фермерлерінің бір тобын құрады. Көптегендері Эри каналының аяқталуы және Қара Шұңқыр соғысының аяқталуынан кейін келді. Олар қазіргі Джефферсонға келгенде, мұнда тек тығыз, бұрын ешкім отырмаған орман мен жабайы дала болды. Жаңа Англиялықтар фермалар, жолдар, мемлекеттік ғимараттар салып, пошта байланысын орнатты. Олар «янкилердің» Жаңа Англиялық құндылықтарын, соның ішінде білімге құштарлықты, көптеген мектептер ашуды және аболиционизмді ынталы түрде қолдауды әкелді. Олардың көпшілігі Конгрегационалистік шіркеудің мүшелері болды, бірақ кейбіреулері епископалдық шіркеуге жатты. Екінші Ұлы ояну кезіндегі рухани қозғалысқа байланысты, кейбіреулері методистерге, ал басқалары баптистерге ауысты, содан кейін қазіргі Джефферсонға көшіп келді. Джефферсон, Висконсин штатының көп бөлігі сияқты, өзінің алғашқы тарихының көп бөлігінде ерте Жаңа Англия мәдениетімен тығыз байланысты болды. Джефферсон 1857 жылғы Висконсин заң шығарушы органының заңымен ауыл ретінде, ал 1878 жылы қала ретінде құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Джефферсон округінің жәрмеңке алаңында неміс әскерінен соғыс тұтқындары үшін Джефферсон лагері орналастырылды. Джефферсон округінің жәрмеңке алаңында жаңа жәрмеңке алаңын жаңартудан бұрын ат-арба жарыстары өткізілді. Джефферсон аймағының көптеген тұрғындарының неміс тегін тойлау мақсатында 1971 жылы Gemuetlichkeit Days фестивалі басталды. Фестиваль алғаш рет қала орталығында орнатылған шатырларда өткізілді. Фестиваль тез өсіп, 1975 жылы Джефферсон округінің жәрмеңке алаңына көшірілді және содан бері жыл сайын өткізіліп келеді.
Jefferson's location was selected to make use of the water power and transportation opportunities offered by the Rock River. It was the furthest point a steamboat could navigate the Rock in 1839. Later bridges built downstream prevented such navigation. Jefferson's founders were settlers from New England, particularly Connecticut, rural Massachusetts, Vermont, New Hampshire and Maine, as well some from upstate New York born to parents who had migrated there from New England shortly after the American Revolution. These people were "Yankees" descended from the English Puritans who settled New England in the 1600s. They were part of a wave of New England farmers who headed west into what was then the wilds of the Northwest Territory during the early 1800s. Most arrived as a result of the completion of the Erie Canal as well as the end of the Black Hawk War. When they arrived in what is now Jefferson there was nothing but dense virgin forest and wild prairie, the New Englanders built farms, roads, and government buildings and established post routes. They brought many of their Yankee New England values, such as a passion for education, establishing many schools as well as staunch support for abolitionism. They were mostly members of the Congregationalist Church though some were Episcopalian. Due to the second Great Awakening some had converted to Methodism and others had become Baptists before moving to what is now Jefferson. Jefferson, like much of Wisconsin, would be culturally very continuous with early New England culture for most of its early history. Jefferson was incorporated as a village by an 1857 act of the Wisconsin Legislature, and was then incorporated as a city in 1878. During World War II, Camp Jefferson, a prison camp for German POWs, was erected at the Jefferson County Fairgrounds. The Jefferson County Fairgrounds hosted horse buggy racing prior to the renovations to the new fairgrounds. Gemuetlichkeit Days was started in 1971 to celebrate the German heritage of many of the residents of the Jefferson area. The festival was first held under tents in the downtown area. The festival quickly grew and in 1975 the festival was moved to the Jefferson County Fair grounds and has been held there every year since then.
География
Джефферсон (43.003091, 88.807855) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның ішінде құрлық және су. Джефферсон қаласының орталық бөлігіндегі биіктігі 242,93 метрді құрайды.
Jefferson is located at (43.003091, 88.807855). According to the United States Census Bureau, the city has a total area of , of which is land and is water. Jefferson's elevation is 242.93 m at the center of downtown.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 7338 адам, 2816 үй шаруашылығы және 1819 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1645,9 адам (635,3/км²) құрады. Тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы 658,1 бірлік бір шаршы мильге (254,0/км²) тең болды, барлығы 2934 тұрғын үй болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 94,28% ақ нәсілді, 0,53% қара немесе афроамерикалық, 0,55% американдық үндістер, 0,46% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 3,04% басқа нәсілдерден және 1,12% екі немесе одан көп нәсілдерден. Халықтың 6,79% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2816 үй шаруашылығының ішінде 30,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,8%-ы бірге тұратын күйеу жұбайлар, 10,2%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 35,4%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,3%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 12,0%-ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,41 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,96 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 22,8%, 18-24 жас аралығындағылар – 9,8%, 25-44 жас аралығындағылар – 31,4%, 45-64 жас аралығындағылар – 20,1%, ал 65 жасқа жоғарылар – 16,1%. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,4 еркек шақ келді. 18 жасқа және одан жоғары әйелдердің әр 100-іне 94,7 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 40 962 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 47 737 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 32 500 доллар, ал әйелдердің 25 142 долларды құрады. Жан басына шаққандағы орташа табыс 19 124 долларға тең. Отбасылардың 5,4%-ы және халықтың 8,3%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,2%-ы және 65 жасқа жоғарылардың 7,0%-ы.
As of the census of 2000, there were 7,338 people, 2,816 households, and 1,819 families living in the city. The population density was 1,645.9 people per square mile (635.3/km2). There were 2,934 housing units at an average density of 658.1 per square mile (254.0/km2). The racial makeup of the city was 94.28% White, 0.53% Black or African American, 0.55% Native American, 0.46% Asian, 0.03% Pacific Islander, 3.04% from other races, and 1.12% from two or more races. 6.79% of the population were Hispanic or Latino of any race. There were 2,816 households, out of which 30.9% had children under the age of 18 living with them, 50.8% were married couples living together, 10.2% had a female householder with no husband present, and 35.4% were non families. 28.3% of all households were made up of individuals, and 12.0% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.41 and the average family size was 2.96. In the city, the population was spread out, with 22.8% under the age of 18, 9.8% from 18 to 24, 31.4% from 25 to 44, 20.1% from 45 to 64, and 16.1% who were 65 years of age or older. The median age was 36 years. For every 100 females, there were 98.4 males. For every 100 females age 18 and over, there were 94.7 males. The median income for a household in the city was $40,962, and the median income for a family was $47,737. Males had a median income of $32,500 versus $25,142 for females. The per capita income for the city was $19,124. About 5.4% of families and 8.3% of the population were below the poverty line, including 11.2% of those under age 18 and 7.0% of those age 65 or over
Білім
Джефферсон қаласында алты мектеп бар: екі бастауыш мектеп, бір орта мектеп, бір жоғары мектеп және екі жеке мектеп. Мектептердің атаулары: Шығыс бастауыш мектебі, Батыс бастауыш мектебі, Джефферсон орта мектебі, Джефферсон жоғары мектебі, Сент-Джон католик және Сент-Джон лютеран. Шығыс бастауыш мектебі 1939 жылы Ұлы депрессия кезінде мемлекеттік жұмыс жобасы ретінде салынған. Джефферсон жоғары мектебінің әнұраны – JHS студенттеріне арналған сөздермен «Висконсин туралы» әуенінің нұсқасы.
In Jefferson there are six schools: two elementary schools, one middle school, one high school, and two private schools. The names of the schools are East Elementary, West Elementary, Jefferson Middle School, Jefferson High School, St. John's Catholic, and St. John's Lutheran. East Elementary School was built as a public works project in 1939 during the Great Depression. The fight song for Jefferson High School is a version of 'On Wisconsin' music with words dedicated to the students of JHS.
Экономика
Valero Renewables – Джефферсон қаласында орналасқан этанол зауыты. Бұдан басқа, Purina мысық азығын өндіретін зауыт және Generac Power Systems зауыты да бар.
Valero Renewables is an ethanol plant located in Jefferson. There is also a Purina cat food manufacturing plant and a Generac Power Systems plant.