Кіріспе

Венеция кинофестивалі немесе Венеция халықаралық кинофестивалі ("Венеция биенналесінің халықаралық көрмесі") – Италияның Венеция қаласында жыл сайын өткізілетін кинофестиваль. Бұл әлемдегі ең көне кинофестиваль және әлемдегі "Үлкен Бес" халықаралық кинофестивальдерінің бірі, оған Канададағы Торонто кинофестивалі мен АҚШ-тағы Санденс кинофестивалімен қатар, Үлкен Үш Еуропалық кинофестиваль кіреді. Бұл фестивальдар кино арқылы өзін-өзі шығармашылық тұрғысынан жеткізуге мүмкіндік беретін халықаралық арена ретінде танымал. 1951 жылы ФИАПФ фестивальді ресми түрде аккредиттеді. Ұлттық фашистік партияның мүшесі және әйгілі продюсер Марина Чиконьяның әкесі Джузеппе Волпи 1932 жылдың тамыз айында Венецияда құрған фестиваль, 1893 жылдың 19 сәуірінде Венеция қалалық кеңесі құрған әлемдегі ең көне өнер көрмелерінің бірі – Венеция биенналесінің бір бөлігі болып табылады. Венеция биенналесі қазіргі уақытта итальяндық және халықаралық өнер, сәулет, би, музыка, театр және кино салаларын қамтиды. Бұл туындылар жеке көрмелерде ұсынылады: Халықаралық өнер көрмесі, Халықаралық қазіргі заманғы музыка фестивалі, Халықаралық театр фестивалі, Халықаралық сәулет көрмесі, Халықаралық қазіргі заманғы би фестивалі, Халықаралық балалар карнавалы және жыл сайынғы Венеция кинофестивалі – барлық іс-шаралардың арасында ең танымал деп есептеледі. Фестиваль тамыз айының соңында немесе қыркүйек айының басында Венеция лагунасындағы Лидо аралында өтеді. Фестиваль барысында Венецияда көптеген іс-шаралар мен кештер, әр түнде кинорежиссерлер мен актерлермен сұхбаттар мен кездесулер, түнде ашық орындар, сондай-ақ әдемі казино сарайлары мен бақшаларда тойлар ұйымдастырылады. Фильмдер Лунгомаре Марконидегі тарихи Палаццо дель Кинода көрсетіледі. Фестиваль әлемдегі ең танымал және қарқынды дамып келе жатқан кинофестивальдердің бірі болып табылады. 81-ші Венеция халықаралық кинофестивалі 2024 жылдың 28 тамызынан 7 қыркүйегіне дейін өтеді.

1930 жылдар

1930 жылдары итальяндық үкімет пен азаматтар киноға зор қызығушылық танытты. Итальяндықтар мәдени және спорттық шараларға жұмсаған ақшаның көп бөлігі киноға жұмсалды. Италияда көрсетілген фильмдердің басым көпшілігі американдық болды, бұл үкіметтің кино индустриясына араласуына және жалпы итальян мәдениетін дәріптеуге деген ниетке әкелді. Осыны ескере отырып, Джузеппе Вольпи, Лучано де Фео және Антонио Марани 1932 жылы Венеция халықаралық кинофестивалін құрды. 1936 жыл фестиваль үшін тағы бір маңызды кезең болды. Халықтық мәдениет министрлігі бекіткен заң бойынша фестиваль Венеция биенналесінен тәуелсіз, автономды ұйымға айналды. Бұл Кино департаменті мен Фашистік ұлттық ойын-сауық индустриясы федерациясы сияқты қосымша фашистік ұйымдарға оны бақылауға жағдай жасады.

Даму және жабу

1963 жылы Луиджи Чиарини фестиваль директоры болған кезде (1963-1968 жж.) өрбудің желдері күшті соқты. Директорлық жылдары Чиарини фестивальдің рухын және құрылымын жаңаруға ұмтылды, бүкіл жүйені толығымен қайта ұйымдастыруға тырысты. Алты жыл бойы фестиваль бәсекеге қатысушы туындыларды іріктеу үшін белгіленген қатаң талаптарға сәйкес тұрақты бағытты ұстанды, киноиндустриясының өркендеп келе жатқан коммерциялануына қарағанда фильмдердің көркемдік сапасын бағалап, саяси қысымға және талаптарды арттырып отырған киностудиялардың араласуына қарсы тұрып, бекем позиция сақтады. 1968 жылғы әлеуметтік және саяси толқулар Венеция биенналесіне зор әсер етті. 1969 жылдан 1979 жылға дейін ешқандай жүлде берілмеді және фестиваль алғашқы басылымдағы бәсекесіздікке оралды. 1973, 1977 және 1978 жылдары фестиваль мүлдем өткізілмеді. "Алтын арыстан" 1980 жылға дейін қайта оралмады. Американдық фильмдердің көрсетілімін арттырып, "Гравитация" (2013), "Бердмен" (2014), "Спотлайт" (2015), "Ла-Ла Ленд" (2016), "Судың пішіні" (2017), "Фаворит" (2018), "Рома" (2018), "Жокер" (2019), "Номадленд" (2020), "Дюна" (2021) және "Кит" (2022) сияқты "Оскар" жүлдесіне ие болған фильмдердің әлемдік премьераларын ұйымдастырды. 2017 жылы виртуалды шындық фильмдері үшін жаңа бөлім ашылды. Алғашқыда бұл бөлім "Венеция виртуалды шындығы" деп аталды, бірақ 2022 жылы ұйым жаңа атауды "Венеция Immersive" деп жариялады. Венеция кинофестивалі әлемдегі "Үлкен бес" халықаралық кинофестивальдерінің ішінде фестиваль бағдарламасына виртуалды шындықты енгізген алғашқысы болды. Сондықтан, "Венеция Immersive" – бүгінгі таңдағы кино саласындағы жаңа медиа үшін әлемдегі ең маңызды алаң. 2018 жылы Альфонсо Куаронның "Рома" фильмі "Алтын арыстан" жүлдесін жеңіп алды және ірі кинофестивальде жеңіс одіс алған Netflix стриминг сервисінің өндірісіндегі алғашқы фильм атанды.

Бағыт

Венеция биенналесінің президенті фестивальді оның қаржы серіктесі, мемлекеттік органдар және бұқаралық ақпарат құралдары алдында көрсетеді. Ол Италия Мәдениет министрлігі тарапынан 4 жыл сайын тағайындалады. Қазіргі президент – 2020 жылдың 27 қаңтарында тағайындалған Роберто Чикутто. Бұрын бұл лауазымды 12 жыл бойы Паоло Баратта (2008–2020) атқарған. Фестиваль директоры шараларды үйлестіруге жауапты және оны Венеция биенналесінің президенті мен делегаттары таңдайды. Қазіргі директор Альберто Барбера 2011 жылдың 27 желтоқсанында тағайындалды. 2020 жылдың 27 қазанында Барбераның өкілеттігі тағы 4 жылға, 2024 жылға дейін ұзартылды. Ол бұрын 1998 жылдан 2002 жылға дейін осы лауазымды атқарған.

Фестиваль бағдарламасы

Венеция кинофестивалінің мақсаты – «халықаралық киноның барлық түрлерін, оның ішінде өнер, ойын-сауық және индустрияны еркіндік және диалог рухында насихаттау және олар туралы хабардар ету». Венеция кинофестивалі әртүрлі бөлімдерде ұйымдастырылады:

Ресми іріктеу – фестивальдің басты оқиғасы.
Байқауда – «Алтын арыстан» жүлдесі үшін шамамен 21 фильм күреседі.
Конкурссыз – жылдың ең көп дегенде 18 маңызды туындысы ұсынылады, бірақ олар бас жүлде үшін бәсекелес болмайды.
Orizzonti – жас таланттардың халықаралық кинодағы соңғы тенденцияларын көрсететін фильмдер ұсынылады.
Venice Classics – классикалық фильмдерді қайта жаңартудың ең жақсы үлгілері көрсетіледі.
Sconfini – әдетте артхаус және жанрлық фильмдер, тәжірибелік жұмыстар, телесериалдар және кросс-медиа туындыларын қамтитын, ең көп дегенде 10 туынды ұсынылады.
Venice Immersive – конкурсқа және конкурссыз қатысатын ең көп дегенде 30 туынды көрсетіледі.
Тәуелсіз және параллель бөлімдер – бұл киноның басқа да жақтарын ашуға арналған баламалы бағдарламалар.
Халықаралық сыншылар апталығы – өзінің ережелері бойынша 8 дебюттік фильмнен аспайды.
Giornate degli Autori – ANAC және 100 Autori қауымдастығы 12 фильмнен аспайды.

Марапаттар

Фильм фестивалінің жазбаларды бағалау үшін төрт жюри тобы бар: Venezia 79, Orizzonti, Premio Venezia Opera Prima “Luigi De Laurentiis” және Venice Immersive. Кинофестивальдің қазіргі сыйлықтары:

Аудиториялық референдум

1932 жылы өткен тұңғыш кинофестивальде қазылар алқасы болмағандықтан және ресми наградалар тапсырылмағандықтан, көрермендердің дауыс беруі арқылы алғыс айту тізімі анықталды. Дауыс беру киноға келген адамдардың саны бойынша есептелді және ұйымдастыру комитеті жариялады. Нәтижесінде, үздік режиссер деп Ресейден Николай Экк режиссерлік еткен "Өмірге жол" фильмі, ал үздік фильм деп Рене Клэрдің "Еркіндікке жол" фильмі танылды.

Муссолини кубогы (Coppa Mussolini)

Муссолини кубогы 1934 жылдан 1942 жылға дейін ең үздік итальян және ең үздік шетелдік фильм үшін басты награда саналды. Италияның диктаторы Бенито Муссолини атымен аталған бұл жүлде 1943 жылы оның биліктен қуылуымен тоқтатылды.

"Ең үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша Муссолини кубогы

Жыл Фильм Түпнұсқа атауы Режиссер(лер) Ел 1934 Аран адамы Роберт Дж. Флаэрти Ұлыбритания, Ирландия еркін мемлекеті 1935 Анна Каренина Кларенс Браун АҚШ 1936 Калифорния императоры Луис Тренкер Нацистік Германия 1937 Өмір билейді Un carnet de bal Джулиен Дювье Франция 1938 Олимпиада Лени Рифеншталь Нацистік Германия 1940 Пошта шебері Густав Усики 1941 Ом Крюгер Ханс Штайнхофф 1942 Ұлы хан Der große König Veit Харлан

Ұлттық фашистік ойын-сауық қауымдастығының үлкен алтын медальдары

"Le Grandi Medaglie d’Oro dell’Associazione Nazionale Fascista dello Spettacolo" итальян тілінде. Бұл жүлде ең үздік актер және ең үздік актрисаға берілді. Кейіннен актерлер мен актрисалар үшін "Волпи кубогымен" алмастырылды. Бұл жүлде алғаш рет Джордж Кукордың "Кішкентай әйелдер" фильміндегі рөлі үшін Кэтрин Хепбернге табысталды.

Аудиториялық референдум

1932 жылы фестивальдің алғашқы көрсетілімінде жюри болмағандықтан және ресми жүлделер тапсырылмағандықтан, көрермендердің дауысымен ең жақсылар тізімі анықталды. Бұл тізім фильмдерге қараған адамдардың саны бойынша есептелді және Ұйымдастыру комитеті жариялады. Осылайша, «Жанға жол» фильмі үшін ең үздік режиссер болып орыс Николай Экк, ал Рене Клердің «À Nous la Liberté» фильмі ең үздік фильм деп жарияланды.

Ең үздік режиссер сыйлығы

Жыл Режиссер(лер) Фильм Түпнұсқа атауы 1935 Кинг Видор Үйлену түні 1936 Жак Фейдер Фландрия карнавалы La Kermesse Héroïque 1937 Роберт Дж. Флаэрти және Золтан Корда Піл баласы 1938 Карл Фрелих Отан