Кіріспе

Гонконг үкіметінің байланыс орталығы

1822 1823 1824

Сәуір-маусым

7 сәуір – Француз әскерлері, "Сан-Луидің жүз мың ұлы", испан шекарасын кесіп өтеді. 13 сәуір – 11 жасар Франц Лист Венада концерт өткізеді, содан кейін оны Людвиг ван Бетховен жеке құттықтайды. 5 мамыр – Бразилия императоры Педро I Бразилияның алғашқы Ассамблеясын, 50 сенатор мен 102 депутат қатысымен ашады. 7 мамыр – Михаил Семенович Воронцов Новороссияның (Жаңа Ресей) генерал-губернаторы болып тағайындалады, ол Ресей империясының Қара теңізге жапсарлас аймағы (қазіргі Украинаның оңтүстік облыстары). 9 мамыр – Ресей жазушысы Александр Пушкин "Евгений Онегин" атты поэма-романды жазуға кіріседі. 23 мамыр – Француз шабуылдарынан кейін испандық көтерісшілер үкіметі Мадридтен Севильяға көшеді. 25 мамыр – Діни бостандық үшін күреске шыққан Католик қауымдастығы Ирландияда, Дублиндегі Капел көшесіндегі кітап дүкенінде 13 адамның қатысуымен басталады. 5 маусым – Сингапурдың негізін қалаушы Сэр Стэмфорд Раффлз Сингапур институтын (Raffles Institution) құрады.

шілде-қыркүйек

1 шілде – Орталық Америка Конгресі Испаниядан, Мексикадан және Солтүстік Американы қоса алғанда, кез келген басқа шетелден тәуелсіздігін жариялайды және республикалық үкімет жүйесі құрылады. Шілде – Роберт Пил Ұлыбританиядағы бес Парламент актісін қабылдап, жүзден астам қылмыс үшін өлім жазасын жоюды қамтамасыз етеді; атап айтқанда, Өлім жазасы туралы заң судьяларға өлім жазасына кесілген қылмыстар үшін (қазалау немесе мемлекетке опасыздық жасаудан басқа) жазаны бас бостандығынан айыру немесе жер аудару түрінде өзгертуге мүмкіндік береді. 4 шілдедегі Көлік туралы заң колонияларға тасымалданатын сотталғандарды қоғамдық жұмыстарға жұмысқа орналастыруға мүмкіндік береді. 28 шілде – Франкенштейн оқиғасының алғашқы театрлық бейімделуі, «Презумпция; немесе, Франкенштейннің тағдыры», Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында ашылады. Бір айдан кейін, 29 тамызда Мэри Шелли өзінің романының жалғыз қойылымын тамашалайды. 1 тамыз – Уильям Питт Амхерст Леди Амхерстпен бірге Калькуттаға келіп, Үндістанның жаңа генерал-губернаторы болады. 4 тамыз – Мексиканың Коахуила-и-Техас штатына ағылшын-американдық көші-қонды басқаратын мексикалық үкімет шенеунігі Фелипе Энрике Нери, барон де Бастроп, Стивен Ф. Остинге 11 адамнан тұратын полиция жасағын құруға рұқсат береді, ол кейін Техас рейнджерлері дивизиясына айналады. 5 тамыз – Дублинде Корольдік Гиберния академиясы құрылды. 16 тамыз – Ресей императоры Александр I Николайдың үлкен інісі Константинді айналып өтіп, екінші інісі Николайды мұрагер етіп тағайындайтын құпия «манифест» жасайды. Манифесттің бар екендігі Александрдың 1825 жылы қайтыс болғаннан кейін белгілі болады. 18 тамыз – 1823 жылғы Демерара көтерілісі: Британдық Гвианада (Оңтүстік Америка) 10 000 қара құлдың көтерілісі басталады; ол үш күннен кейін басылады, бірақ жазалау шаралары барысында жүздеген күдіктілер өлімге кесіледі. 20 тамыз – Папа Пий VII 1800 жылдың 14 наурызында басталған 23 жылдан астам билік еткеннен кейін қайтыс болады; ол Наполеон Бонапартты Франция императоры етіп таққа отырғызғаны үшін еске алынады. 24 тамыз – Хью Гласс Миссури аймағында тері аулау экспедициясында сұр гризли аюдың шабуылына ұшырайды және көмекке 200 мильдей жүзуге мәжбүр болады. 31 тамыз – Трокадеро шайқасы: «Сан-Луидің жүз мың ұлы» француз жаяу әскері Трокадеро бекінісін басып алып, оның қаруларын Кадиске бұрады. 10 қыркүйек – Симон Боливар Перу президенті болып тағайындалады. 22 қыркүйек – Жозеф Смит алғаш рет Нью-Йорк штатының Манчестер қаласына жақын жерге барады, онда алтын тақталар сақталады, оны періште арқылы Құдай сол жерге жіберген (1838 жылы жазғандай). 23 қыркүйек – Бірінші ағылшын-бұрма соғысы: Бұрма әскерлері Читтагонгқа жақын аралдағы Шапураға британдықтарға шабуыл жасайды. 28 қыркүйек – Рим католик шіркеуінің кардиналы Аннибале делла Дженга Папа Лео XII болып сайланады. Қараша – Дәстүр бойынша Уильям Уэбб Эллис Англиядағы Регби мектебінде регби футбол ойынын ойлап табады. Неміс астрономы Генрих Вильгельм Олберс Олберстің парадоксын сипаттайды. Роберт Смирке жобалаған Лондондағы Британ мұражайы мен Карл Фридрих Шинкель жобалаған Берлиндегі Алтес мұражайының құрылысы басталады. Оксфорд одағы Англияда студенттік пікірсайыс қоғамы ретінде құрылды.

Күні белгісіз

Манолаше Косташе Эпуреану, Румынияның 2 рет премьер-министрі (1880 жылы қайтыс болды)
Джулиан Гутовски, поляк саясаткері (1890 жылы қайтыс болды)

Шілде-желтоқсан

8 шілде – Сэр Генри Рейберн, шотланд суретшісі (ту. 1756)
1 тамыз – Фрэнсис Нейпер, Ұлыбританияның 8-ші лорды Нейпер (ту. 1758)
7 тамыз – Матьяс Лааб, хорват жазушысы, аудармашы (ту. 1746)
18 тамыз – Джон Тредвелл, Коннектикут штатының төртінші губернаторы (ту. 1745)
20 тамыз – Папа Пий VII, итальяндық бенедиктин (ту. 1742)
22 тамыз – Лазар Карно, француз генералы, саясаткер және математик (ту. 1753)
30 тамыз – Пьер Превост, француз панорама суретшісі (ту. 1764)
11 қыркүйек – Дэвид Рикардо, ағылшын экономисі (ту. 1772)
17 қыркүйек – Абрахам Луи Бреге, швейцариялық сағаттанушы, өнертапқыш (ту. 1747)
23 қыркүйек – Мэтью Бейли, шотланд дәрігері, патолог (ту. 1761)
28 қыркүйек – Шарлотта Мелмот, Англияда туған американ актрисасы (ту. 1749)
9 қараша – Василий Капнист, украин-орыс ақыны, драматург (ту. 1758)
11 қараша – Ричард Ричардс, британдық судья және саясаткер (ту. 1752)
3 желтоқсан – Джованни Баттиста Белцони, итальяндық саяхатшы, Египеттің алғашқы археологы (ту. 1778)
4 желтоқсан – Грегорио Хосе Рамирес, Коста-Рика саясаткері, саудагер және теңізші (ту. 1796)