1664-1666 жылдардағы маңызды оқиғалар

Кіріспе

1-ші 6-шы 6-шы 4-ші – Не? 1-ші 6-шы 6-шы 5-ші – Не? 1-ші 6-шы 6-шы 6-шы.

Қаңтар-наурыз

5 қаңтар – «Journal des sçavans» Франциядағы алғашқы ғылыми журналды жариялауды бастады. 15 ақпан – Мольердің «Дон Хуан немесе Тасқа толы той» комедиясы, испандық әйелдеуші Дон Хуан Тенорио туралы аңыз бен Тирсо де Молинаның «El burlador de Sevilla y convidado de piedra» испандық пьесасы негізінде, Париждегі «Палас Рояль театрында» тұңғыш рет көрсетілді. 21 ақпан – Үндістанда Маратха империясының Шиваджи Бхонсале ағылшын Шығыс Үндістан компаниясының Садашивгадтағы сауда бекетін басып алды (қазіргі Үндістанның Карнатака штатында орналасқан). Ақпан – Англияда доктор Ричард Лоуэр жануарларға алғашқы қан құюды жүзеге асырды. «Royal Society» журналының «Philosophical Transactions» журналындағы желтоқсан айындағы есебіне сәйкес, доктор Лоуэр «ақпан айының соңында орташа өлшемді бір итті таңдап, оның жамбас тамырын ашып, күші таусылғанша қанын алды. Содан кейін, екінші иттің қанынан болған үлкен шығынды өтеу үшін, бірінші иттің қасына байланған үлкен мастифтің мойын артериясынан қан құйып, оның қанға толып кеткенін байқағанша» жасады. 4 наурыз – Екінші ағылшын-голландия соғысы басталды. 6 наурыз – Англияда Лондон Корольдік қоғамының «Philosophical Transactions» жариялануды бастады, бұл ағылшын тіліндегі алғашқы ғылыми журнал және үздіксіз жарық көріп келе жатқан ең көне журнал. 11 наурыз – Нью-Йорктің голланд және ағылшын қалалары үшін жаңа заң кодексі бекітілді, ол барлық протестанттарға діни обрядтарын кедергісіз жалғастыру құқығын кепілдейді. 16 наурыз – Бухарест еврейлерге қалада қоныстануға рұқсат берді, олар жыл сайын 16 гульден салық төлеуге міндетті болды.

Сәуір-маусым

12 сәуір – Маргарет Портеус жерленгені тіркелді; ол Лондонның Ұлы обасы кезінде қайтыс болған алғашқы адам. Британ аралдарындағы бұзылма індеттің соңғы ірі ошағы голланд соғыс тұтқындары арқылы келген болуы мүмкін. Лондондықтардың үштен екісі қаладан шығып кетеді, бірақ 68 000-нан астам адам қайтыс болады. Оба ауруы Дербиширге таралады. 19 мамыр – Англияның Шропшир графтығындағы Ньюпорт қаласында үлкен өрт болады. 11 маусым – Үндістандағы Маратхалардың Бхонсале руының басшысы Шиваджи, Моғол империясымен Пурандар шартына қол қояды, өзінің бақылауындағы 35 бекіністің 23-інен бас тартып, Моғол императоры Аурангзебке өтемақы төлеуге келіседі және ұлын Агра қаласына кепіл ретінде жібереді. 12 маусым – Англия Нью-Йорк қаласында (бұрынғы голландтық Жаңа Амстердам елді мекені) муниципалдық үкімет құрады. 13 маусым (Е.С. 3 маусым) – Екінші ағылшын-голланд соғысы – Лоустофт шайқасы: Йорк герцогы Джеймс Стюарт басқарған ағылшын флоты голландтарға қарсы жеңіске жетеді. 17 маусым – Испания және біріккен ағылшын-португал әскерлері арасындағы Монтес-Кларос шайқасы португалдықтардың шешуші жеңісімен аяқталады. 30 маусым – Англия королі Карл II Каролина провинциясы үшін екінші жарлық шығарады, ол Лордтардың иеліктерінің шекараларын нақтылайды және кеңейтеді.

шілде-қыркүйек

3 шілде – Жылқыда циклопияның алғашқы тіркелген жағдайы диагностикаланды. 7 шілде – Англия королі Карл II Ұлы обадан қашып, Лондоннан өз свитасымен бірге кетеді. Ол өзінің сарайын Солсбериге, содан кейін Эксетерге көшіреді. 9 шілде – Үнді мұхитының оңтүстігіндегі Реюньон аралын отарлау басталады, француздық «Компаньи дез Индес Ориенталь» 20 тұрақты қоныс салушыны Этьен Регно басшылығымен «Тауро» француз кемесімен жібереді. 11 шілде – Франция королі Людовик XIV-нің өкілі Пьер де Босс 32 зеңбіректі «Сен-Поль» фрегатымен жағаға қонғаннан кейін Француз Шығыс Үндістан компаниясының атынан Мадагаскар аралын иеленуді ресми түрде жариялайды. 2 тамыз – Голланд флоты Екінші ағылшын-голландия соғысында Норвегия жағалауындағы Вэген шайқасында ағылшындарды жеңіп шығады. 8 тамыз – Ұлы оба Кембридж университетінің жабылуына себеп болады, онда Исаак Ньютон студент болып оқиды. Ньютон қауіпсіздік үшін Линкольнширдегі үйіне қайтады және екі жыл бойы сонда қалады. Осы жалғыздық кезеңінде Ньютон математика, есептеу, механика және оптика салаларында маңызды жаңалықтар ашады, сондай-ақ өзінің «Философиялық принциптер» (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) және «Оптика» (Optiks) кітаптарының негізін қалайды. 27 тамыз – «Ye Bare & Ye Cubbe» американдық колониялардағы ағылшын тіліндегі алғашқы пьесаның тұңғыш қойылымы өтеді. Көрсетілім Вирджиния штатының Пунготег қаласындағы Коулз тавернасында өтеді. Бұл оқиға 1958 жылы «Айғыр мен бала» деген тақырыппен тарихи белгіде қалдырылған, онда былай делінген: «АҚШ-та тіркелген алғашқы пьеса 1665 жылдың 27 тамызында қойылды. Пунготегтегі Аккомак округінің соты үш адамды «пьеса қойғаны үшін» айыптайды, костюмдер мен сценарийді тексеруге бұйрық береді, бірақ оларды «күнәсіз» деп табады». 17 қыркүйек – Карл II Испанияның королі болады, оған төрт жасқа да толмаған. 22 қыркүйек – Мольердің «L’Amour médecin» пьесасы Франция королі Людовик XIV алдында Версаль сарайында Жан Батист Луллидің музыкасымен алғаш рет көрсетіледі. Қыркүйек – Роберт Гуктың «Микрография» еңбегі Лондонда жарық көреді, ол алғаш рет «жасуша» терминін өсімдік тіндеріне қолданады, оны алдымен пробкада, содан кейін тірі организмдерде микроскоп арқылы ашады.

July 3 – The first documented case of cyclopia is diagnosed in a horse. July 7 – King Charles II of England leaves London with his entourage, fleeing the Great Plague. He moves his court to Salisbury, then Exeter. July 9 – The colonization of the south Indian Ocean island Réunion begins, with the Compagnie des Indes Orientales sending 20 permanent settlers, under the command of Etienne Regnault, from the French ship Taureau. July 11 – Pierre de Beausse, an envoy of France's King Louis XIV, formally claims possession of the African island of Madagascar on behalf of the French East India Company after landing on the coast in the 32 gun frigate Saint Paul. August 2 – The Dutch fleet defeats the English in the Battle of Vågen off Norway in the Second Anglo Dutch War. August 8 – The Great Plague forces the closure of the University of Cambridge, where Isaac Newton is a student. Newton retires to his home in Lincolnshire for safety, and stays there for two years. During this time alone, Newton will make groundbreaking discoveries in mathematics, calculus, mechanics and optics, and lay the foundations for his books Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica and Optiks. August 27 – Ye Bare & Ye Cubbe, the first play in English in the American colonies, is given its first performance. The presentation takes place at Cowles Tavern in Pungoteague, Virginia. The event is documented in 1958 in a historical marker with the heading "The Bear and the Cub" which says "This first play recorded in the United States was presented August 27, 1665. The Accomack County Court at Pungoteague heard charges against three men 'for acting a play,' ordered inspection of costumes and script, but found the men 'not guilty.'" September 17 – Charles II of Spain becomes king while not yet four years old. September 22 – Molière's L'Amour médecin is first presented, before Louis XIV of France, at the Palace of Versailles, with music by Jean Baptiste Lully. September – Robert Hooke's Micrographia is published in London, first applying the term 'cell' to plant tissue, which he discovered first in cork, then in living organisms, using a microscope.

Қазан-желтоқсан

5 қазан – Киль университеті Холштейн герцогтігінде құрылды. 21 қазан – Франция корольі Людовик XIV және Жан Батист Колбер Сен-Гобеннің «Manufacture royale des glaces» компаниясын құрды, ол 2015 жылы 350 жылдығын тойлаған CAC 40 индексіндегі ең көне француз компаниясы болып табылады. 29 қазан – Мбила шайқасы: Португалия әскерлері Конго королі Антонио I-ді жеңіп, қаза қылды. 7 қараша – «Лондон газеті» алғаш рет «Оксфорд газеті» атауымен жарық көрді. 10 желтоқсан – Голланд Корольдік теңіз жаяу әскерін Михель де Рюйтер құрды.

Күні белгісіз

Жоан Блеу Амстердамда өзінің "Atlas Maior" ("Theatrum Orbis Terrarum") атласын жариялауды аяқтады.

Туылғандар

6 ақпан – Ұлыбритания королевасы Анна (1714 ж. қайтыс болды)
12 ақпан – Рудольф Якоб Камерариус, неміс ботаник және дәрігер (1721 ж. қайтыс болды)
4 наурыз – Филипп Кристоф фон Кенигсмарк, швед әскері (1694 ж. қайтыс болды)
17 наурыз – Элизабет Жакэ де Ла Герре, француз клавесинист және композитор (1729 ж. қайтыс болды)
19 сәуір – Жак Лелонг, француз библиографы (1721 ж. қайтыс болды)
29 сәуір – Джеймс Батлер, Ормонде 2-ші герцогі, ирланд мемлекет қайраткері және әскері (1745 ж. қайтыс болды)
4 маусым – Захари Робот де Ла Нуэ, канадалық әскері (1733 ж. қайтыс болды)
2 шілде – Самуэль Пенхоллоу, ағылшын туған американдық отаршыл, тарихшы (1726 ж. қайтыс болды)
21 тамыз – Джакомо Ф. Марaldi, француз-итальян астрономы (1729 ж. қайтыс болды)
27 тамыз – Джон Гервей, Бристольдің 1-ші графы, ағылшын саяхатшысы (1751 ж. қайтыс болды)
25 желтоқсан – Леди Гризель Бейлли, шотланд ән жазушысы (1746 ж. қайтыс болды)
28 желтоқсан – Джордж Фитцрой, Нортумберлендтің 1-ші герцогі, ағылшын генералы (1716 ж. қайтыс болды)
күні белгісіз – Ингеборг и Мярхульт, швед болжаушы (1749 ж. қайтыс болды)