Кіріспе

Брайан Керниган мен Дэннис Ричидің кітабы – оқулық.

C бағдарламалау тілі (кейде авторларының әріптерімен K&R деп аталады) – Брайан Керниган мен Дэннис Ричи жазған компьютерлік бағдарламалау кітабы. Дэннис Ричи C бағдарламалау тілін бастапқыда жобалап, іске асырған, сондай-ақ тілдің дамуымен тығыз байланысты болған Unix операциялық жүйесін бірлесіп жасаған. Бұл кітап C тілін дамыту мен танымал етуде маңызды рөл атқарды және бүгінге дейін кеңінен оқылып, қолданылуда. Кітаптың авторы тілді бастапқыда жасағандықтан және кітаптың бірінші басылымы көп жылдар бойы тілдің де-факто стандарты болғандықтан, көптеген адамдар оны C тілі бойынша басты анықтама деп санайды.

Қабылдау

1983 жылдың тамызында "Байт" журналында былай делінген: "[C Programming Language] – C тілі жөніндегі шешуші еңбек. Осы кітапты алғанша одан әрі оқымаңыз!" Джерри Пурнелл сол жылы журналға кітаптың "әлі де стандартты, бірақ сәл қысқа" екенін жазды. Ол одан әрі: "Керниган мен Ричидің кітабынсыз да C тілін үйренуге болады, бірақ бұл қиын жолмен. Егер сіз оны C тіліне арналған жалғыз кітап деп қарасаңыз, тым көп еңбек сіңіресіз" деп жалғастырды.

Ықпал

C бағдарламалау тілі техникалық жазудың үлгісі ретінде жиі келтіріледі, оны сыншылар нақты баяндау мен қысқаша өңдеу ретінде сипаттайды. Мысалдар көбінесе жүйелік бағдарламалауға баса назар аударған, тілдің күнделікті қолданылуында кездесетін толық бағдарламалардан тұрады. Оның авторлары былай деді: «Біз бірінші басылымның лакониктілігін сақтауға тырыстық. C үлкен тіл емес, оған үлкен кітап та қажет емес. Біз C бағдарламалаудың негізгі ерекшеліктерін, мысалы, көрсеткіштерді түсіндіруді жақсарттық. Біз бастапқы мысалдарды жетілдірдік және бірнеше тарауларға жаңа мысалдар қостық. Мысалы, күрделі жарияланымдарды қарастыру жарияланымдарды сөздерге және керісінше түрлендіретін бағдарламалармен толықтырылды. Барлық мысалдар бұрынғыдай, мәтіннен тікелей тексерілді, ол машинамен оқылатын форматта сақталған. «Hello, world!» мәтінін ғана басып шығаратын бағдарлама, минималды жұмыс істейтін C бағдарламасының мысалы ретінде ұсынылды. Содан бері көптеген оқулықтар бағдарламалау тілін таныстыру үшін осы тәсілді қолданады. ANSI C пайда болғанға дейін, мәтіннің бірінші басылымы C компиляторларын жазушылар үшін тілдің де-факто стандарты болып табылды. ANSI C стандарты қабылдағаннан кейін авторлар екінші басылымды бағдарламашылар үшін, компилятор жазушылар үшін емес, жазды. Олар былай деді: «А қосымшасы – анықтамалық нұсқаулық, ол стандарт емес, бірақ стандарттың негізгі қағидаларын кішірек көлемде жеткізуге жасалған тыраныс. Ол бағдарламашыларға оңай түсіну үшін арналған, бірақ компилятор жазушыларына анықтама ретінде емес – бұл рөлдің өзі стандартына тиесілі. В қосымшасы стандартты кітапхананың мүмкіндіктерін қысқаша сипаттайды. Ол да бағдарламашыларға, емес орындаушыларға арналған. С қосымшасы – бастапқы нұсқадан енгізілген өзгерістердің қысқаша шолуы». C бағдарламалау тілінің бағдарламашыларға тигізген әсері, олардың бір буыны алғаш рет университеттер мен өнеркәсіпте C-мен жұмыс істеді, көптеген авторлардың бағдарламалау стилі мен конвенцияларын ұсынылатын, тіпті нормативтік практика ретінде қабылдауға әкелді. Мысалы, кітаптың екі басылымында ұсынылған бағдарламалардың кодтау және пішімдеу стилі жиі «K&R стилі» немесе «One True Brace Style» деп аталады және Unix және Linux ядроларының бастапқы кодында қолданылатын конвенциялық кодтау стиліне айналды.