Кіріспе

1546 1547 1548

1547 жыл (MDXLVII) – юлиан күнтізбесі бойынша сенбі күні басталатын кәдімгі жыл.

Қаңтар-наурыз

8 қаңтар – Литва тіліндегі алғашқы кітап, Катехизм (Katekizmo paprasti žodžiai, Катехизмнің қарапайым сөздері) Мартинас Мажвидас тарапынан Кенигсбергте жарияланды. 13 қаңтар – Англияда Генри Ховард, Суррей графы, мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасына кесілді. 16 қаңтар – Ұлы князь Иван IV Мәскеудегі Успен соборында Ресейдің барлық жерінің патшасы болып коронацияланды, осылайша Ресей патшалығын құрды. 28 қаңтар – Англия королі Генрих VIII Лондонда қайтыс болды, оның орнына 9 жасар ұлы Эдуард VI Англия королі болды. 20 ақпан – Эдуард VI Англияда Вестминстер аббаттығында таққа отырды. 31 наурыз – Франция королі Франциск I Рамбуйе сарайында қайтыс болды, ал оның орнына ең үлкен баласы Генрих II (оның 28 жасқа толған күні) Франция королі болды.

Сәуір-маусым

4 сәуір – Англия королі Генрих VIII-нің жесірі Кэтрин Парр Сюдлейдің 1-ші бароны Томас Сеймурға жасырын үйленеді. 24 сәуір – Мюльберг шайқасы: Император Карл V Шмалькалди лигасының лютерандық күштерін жеңіп, Иоанн Фредерик I-ді тұтқынға алады. 19 мамыр – Иоанн Фридрих I өмірін сақтап қалу үшін Киелі Рим империясының алдында Виттенберг капитуляциясына қол қояды. 23 мамыр – Протестанттық Шмалькалди лигасы Дракенбург шайқасында Қасиетті Рим империясының католик армиясын жеңіп шығады. Императордың 6000 әскерінің 2500-і қаза тауып, қалған 2500-і протестанттар тарапынан тұтқындалады. 4 маусым – Саксония герцогы Морис ресми түрде сайлаушы мәртебесіне көтеріледі. 13 маусым – 1543 жылғы Ницца қоршауындағы жеңілістен кейін Киелі Рим империясы, Осман империясы және Франция өкілдері арасында бейбітшілік шарты жасалады. 21 маусым – Сицилияның Алкамо қаласында бірнеше әйел Исаның анасы Мәриямды көреді. Ол қаланың қамқоршысы болып табылады және «Ғажайыптардың Мадоннасы» (la Madonna dei Miracoli) деп аталады. 23 маусым – Шмалькалди лигасының көшбасшылары, Гессен Ландграфы Филипп I және Саксонияның сайлаушысы Иоанн Фредерик I, Мюльберг шайқасында тұтқындалып, Оңтүстік Германияға жеткізіліп, империяға қарсы көтерілістері үшін түрмеге қамалады. 26 маусым – Франция королі Генрих Францияның шығыс облыстарын үш басқару аймағына бөліп, әрқайсысын армия маршалы басқарады. 29 маусым – Леоне Строцци басқаратын 21 француздық галереядан тұратын флот Шотландиядағы Файфке жетіп, Сент-Эндрюс қамалын қоршай бастайды. Қоршау бір айға созылады, содан кейін Джон Нокс және протестант ақсүйектері 31 шілдеде бас иеді.

Қазан-желтоқсан

13 қазан – (Таддиновт 909 жылы жаңа ай) Буддалық ораза аяқталғаннан кейін Бірма патшалығы (қазіргі Мьянма) Аракан патшалығына (қазіргі Таиланд) шабуыл жасауға әскер жинады. Король Генрих VIII қайтыс болғаннан кейін алғаш рет шақырылған Англия Парламентін король Эдуард VI ашты. 5 қараша – Англияның бұрынғы королевасы, король Генрих VIII-нің жесірі Екатерина Парр «Күнәкардың ағысы» атты кітабын жариялады. 15 қараша – Пири Рейс басқарған 60 кемеден тұратын Осман флоты Аден портына (қазіргі Йемен) жетіп, қаланы үш айдан сәл астам уақыт ішінде, 1548 жылдың 26 ақпанына дейін басып алды. 6 желтоқсан – Перлис өзені шайқасы – Португалия флоты мен Ачех сұлтандығының (қазір Индонезия провинциясы) флоты арасында Малайзиядағы Перлис өзенінде болған шайқас. Тоғыз жеңіл соғыс кемесі мен 230 сарбазы бар португалиялықтар Ачех флотының 60 кемесінің 45-ін батырып не тұтқынға алды, олардың 5380 сарбазынан 4000-ы қаза тапты не жоғалып кетті. 24 желтоқсан – Англия королі Эдуард VI Парламент қабылдаған көптеген заңдарға, оның ішінде сатқындық және кезбелер туралы заңдарға патшалық бекітісін берді. 28 желтоқсан – Англияның сэр Джон Латтрелл, Пинки шайқасында Шотландияны жеңгеннен кейін, ағасы Томас Уиндхам екі Корольдік теңіз кемесін әкелген соң, Форт шығанағындағы шотландтық Бёрнтисленд портына шабуыл жасады. Латтрелл мен Уиндхам кемелер мен ғимараттарды өртеп, Россенд қамалын басып алды.

Күні белгісіз

Угуеноттар Франциядан Англияның Кент графтығына, әсіресе Кантербериге көшіп келуде. Парижде дін озбырлық жасағандарды соттау үшін "Ыстық палата" құрылды. Францияның Франциск I үшін Луара аңғарындағы Шамборд сарайының құрылысы тоқтатылды. Джон Ди навигацияны зерттеу үшін Жемма Фризиуспен бірге Төмен елдерге сапар шегеді. Англия королі Эдуард VI қайнатып жазалауды тыйым салды.