1217 жылғы оқиғалар мен жағдайлар

Кіріспе

1216 1217 1218

1217 жыл (МККXVII) – Юлиан күнтізбесі бойынша жексенбі күні басталатын кәдімгі жыл.

Бесінші крест жорығы

Жаз Француз рыцарларының әртүрлі топтары Италия порттарына жетеді. Венгрияның патшасы Андрей II әскерімен бірге Далмациядағы Сплитке келеді. Оған герцог Леопольд VI (Даңқты) бастаған неміс әскерлері қосылады. Шілде айының соңында папа Онорий III Италия мен Сицилияда жиналған крестшілерге Кипрге баруды бұйырады, бірақ Венеция, Генуя және Пиза сияқты итальяндық қала-мемлекеттер көлікпен қамтамасыз етпейді. Қыркүйек айында Леопольд VI Сплитте бірнеше кеме тауып, олармен Акраға жетеді. Андрей одан екі аптадай кейін ілеседі; Сплитте ол тек екі кеме алады. Андрейдің әскерінің қалған бөлігі артта қалады. Осы уақытта Кипр патшасы Юго I крест жорығын қолдау үшін әскерімен Акраға келеді. Қараша айында Андрей II басқаратын крест әскері (шамамен 15 000 адам) Акрадан шығып, Есдраелон жазығына қарай жорыққа шығады. Сұлтан Әл-Адил I крестшілер жинала бастағанын естіген соң, олардың алға жылжуын тоқтату үшін Палестинаға мұсылман әскерін жібереді. Крестшілер Бейсанға қарай қозғалады, ал Әл-Адил Аджлун қамалында Дамаскқа жасалатын кез келген шабуылға қарсы тұруға дайын тұрады. Ол Иерусалимді қорғау үшін ұлы Әл-Муаззамды жібереді. 10 қарашада Андрейдің жақсы жабдықталған әскері Иордан өзенінің жанындағы Бетсайдада Әл-Адилді жеңіске жетеді. Бейсан басып алынып, тоналып, мұсылмандар қамалдар мен қалаларға қашып кетеді. Желтоқсан айында Иерусалим патшасы Иоанн I Ливанға жорыққа шығады. 3 желтоқсанда ол мұсылман бекіністеріне және Табор тауына сәттіліксіз шабуылдар жасайды. Осы уақытта Андрей II басқаратын крест әскері Иордан аңғары арқылы және Ғалилея теңізінің шығыс жағалауына қарай жол тартады. Ол басып алған жерлерде түрлі жәдігерлерді жинаумен айналысады. Желтоқсан айының соңында азық-түлік таусылып, крестшілер Акраға қайта шегінеді. 9 сәуірде Петр II Куртененский Римде папа Гонорий III-тің қолдауымен Латын Константинополь империясының императоры болып жарияланады. Таққа отырғаннан кейін Петр венециялықтардан кемелер алып, оларға Дураццоны жаулап беруге уәде береді. Бірақ ол бұл жобаны іске асыра алмайды және Константинопольге құрлықпен жетуге тырысады. Жолда оны Эпирдің деспоты Теодор Комнен Дукас әскері ұстап алып, түрмеге қамауға алады. 20 мамырда Линкольн шайқасы болады: Генрих III-нің Уильям Маршал басқаратын әскері, Пемброк 1-конты, Линкольн қамалын қоршап тұрған француз әскерін және барондықтарды жеңіске жетеді. Шайқас кезінде Перш графы Томас қаза табады, ал Людовик Англияның оңтүстік-шығысындағы базасынан қуылды. Одан кейін болған тонау "Линкольн жәрмеңкесі" деп аталады. Линкольн тұрғындары Людовикке адал болғандықтан Генрих әскері қаланы тоналайды. Оңтүстікке қарай, Линкольн мен Лондон арасындағы қалалардың тұрғындары француз әскерлерінің көптеген сарбаздарын аңдып, өлтіреді. 6 маусымда Кастилияның 13 жасар королі Генрих I Паленсияда шатырдан түскен плитканың салдарынан қайтыс болады, бұл оқиғаны оның регенті Альваро Нунес де Лара жасыруға тырысады. Оның орнына 31 тамызда ұлы Фердинанд III таққа отырады, ал оның қарындасы Беренгария тақтан бас тартады. Жас король өзінің билігін (анасы кеңесші және регент ретінде қолдаған) әкесі Леон королі Альфонсо IX және Кастилия ақсүйектеріне қарсы соғыспен бастайды. Маусым айында 13 жасар Хакон IV Норвегия королі болады, Инге II (Бардссон) қайтыс болғаннан кейін Норвегиядағы азаматтық соғыс дәуірі аяқталады. Ол кішкентай болғандықтан граф Скуле Бардссон Хаконның регенті болады. 24 тамызда Сандвич шайқасы болады: Хьюберт де Бург басқаратын ағылшын флоты француз армадасын (10 ірі кеме және 70 жабдықтау кемесі) ағылшын арнасында Сандвич маңында жеңіске жетеді. Француз флотына жалдамалы сарбаз және қарақшы Евстась Монах басшылық етеді, ол өзіне тиімді болған жағдайда француздар мен ағылшындар үшін де күреседі. Француз флоты Людовик ханзадасына ағылшын тағына отыру үшін көбірек әскер мен жабдықтар жеткізіп әкеледі. Ағылшындар Евстасийдің флагманын басып алады, ал Евстасийдің өзі (аян үшін 10 000 марка ұсынған кезде) басы кесіліп өлтіріледі. 12 қыркүйекте Кингстон келісімі жасалады: Бірінші барон соғысы аяқталады. Француз флотының жеңілісінен кейін ханзада Людовик ағылшын тағына отыруға үмітсіз. Уильям Маршал Лондонды теңізден және құрлықтан қоршап тұрады. Ламбетте Людовик бейбітшілік шартын қабылдайды. Ол таққа деген талабынан бас тартып, Нормандияны Генрих III-ке қайтаруға уәде береді, бірақ оны орындамайды. Француздар мен шотландтар Англиядан кетуге тиіс, ал көтерілісшілерге рақымшылық жарияланады. 21 қыркүйекте Ливон крест жорығы: Ливон қылышбастарлар және одақтас ливтер мен латыштар Эстония армиясын Әулие Матфей күні шайқасында жеңіске жетеді және олардың басшысы Лембитуды өлтіреді. 18 қазан Реконкиста: Португалия королі Афонсу II әскері Саду өзенінің бойында орналасқан Алқасер-ду-Сал қаласын маврлардан басып алады. Қараша айында Кастилия Корольдігінде бұрынғы регент және кастилиялық ақсүйек Альваро Нунес де Лара ұсталып, барлық қамалдарынан бас сауғалауға мәжбүр болады. Белгісіз күні: Стефан Неманич папа Онорий III-тің қолдауымен серб жерлерінің бірінші королі болып жарияланады және Жичада оның інісі, архимандрит Сава оны таж кигізеді.

Summer – Various groups of French knights reach the Italian ports. King Andrew II of Hungary arrives with his army in Split, in Dalmatia. He is joined by German forces, led by Duke Leopold VI (the Glorious). At the end of July, Pope Honorius III orders the crusaders assembled in Italy and Sicily to proceed to Cyprus, but there is no transport provided by the Italian city states, Venice, Genoa and Pisa. September: Leopold VI finds some ships in Split, that bring him and a small force to Acre. Andrew follows him about a fortnight later; in Split, he receives only two ships. The rest of Andrew's army is left behind. Meanwhile, King Hugh I of Cyprus lands at Acre, with troops to support the Crusade. November – The Crusader army (some 15,000 men) under Andrew II sets out from Acre, and marches up the Plain of Esdraelon. Sultan Al Adil I, on hearing that the crusaders are assembling, sends some Muslim troops to Palestine, to halt their advance. The crusaders move towards Beisan, while Al Adil waits at Ajloun Castle, ready to intercept any attack on Damascus. He sends his son, Al Mu'azzam, to cover Jerusalem. On November 10, Andrew's well mounted army defeats Al Adil at Bethsaida, on the Jordan River. Beisan is occupied and sacked; the Muslims retreat to their fortresses and towns. December – King John I of Jerusalem leads an expedition into Lebanon. On December 3, he undertakes fruitless assaults on Muslim fortresses and on Mount Tabor. Meanwhile, the Crusader army under Andrew II wanders across the Jordan Valley and up the eastern shore of the Sea of Galilee. During the occupation, Andrew spends his time collecting alleged relics. By the end of December, supplies run out, and the crusaders retreat to Acre. April 9 – Peter II of Courtenay is crowned emperor of the Latin Empire of Constantinople at Rome, by Pope Honorius III. Shortly after his coronation, Peter borrows some ships from the Venetians, promising in return to conquer Durazzo for them. He fails in this enterprise and seeks to make his way to Constantinople by land. On the journey, he is seized by troops of Theodore Komnenos Doukas, despot of Epirus, and is put in prison. May 20 – Battle of Lincoln: Henry III's forces led by William Marshal, 1st Earl of Pembroke defeat the French army of Prince Louis and the rebel barons who are besieging Lincoln Castle. During the battle, Thomas, Comte du Perche is killed and Louis is expelled from his base in the southeast of England. The looting that takes place afterward is known as the "Lincoln Fair". The citizens of Lincoln are loyal to Louis so Henry's forces sack the city. To the south, inhabitants of towns between Lincoln and London ambush and kill many of the French soldiers. June 6 – The 13 year old King Henry I of Castile dies from the fall of a roof tile in Palencia, an event which his regent, Álvaro Núñez de Lara, attempts to conceal. He is succeeded by his sister Berengaria, who renounces the throne in favour of her son Ferdinand III, on August 31. The young king begins his reign (supported by his mother as adviser and regent) by a war against his father, King Alfonso IX of León, and the Castilian nobles. June – The 13 year old Haakon IV becomes king of Norway, following the death of Inge II (Bårdsson) – this largely ends the civil war era in Norway. During his minority, Earl Skule Bårdsson becomes Haakon's regent. August 24 – Battle of Sandwich: An English fleet under Hubert de Burgh defeats the French armada (10 large ships and 70 supply ships) in the English Channel, near Sandwich. The French fleet is commanded by Eustace the Monk, a mercenary and pirate, who fights for both the French and English when it suits his needs. The French fleet is bringing more men and supplies to assist Prince Louis, in his quest to take the English throne. The English capture Eustace's flagship, and Eustace himself is (while offering 10,000 marks for ransom) beheaded. September 12 – Treaty of Kingston: The First Baron's War ends. After the defeat of the French fleet, Prince Louis is without hope of taking the English throne. William Marshal blockades London from the sea and land. At Lambeth Louis accepts peace terms. He waives his claim for the throne and promises to restore Normandy to Henry III but does not. The French and Scots are to leave England, and an amnesty is granted to the rebels. September 21 – Livonian Crusade: The Livonian Brothers of the Sword and allied Livs and Letts defeat the Estonian army in the Battle of St. Matthew's Day, and kill their leader Lembitu. October 18 – Reconquista: The city of Alcácer do Sal, located along the Sado River, is conquered from the Moors by troops of King Afonso II of Portugal. November – In the Kingdom of Castile, former regent and Castilian nobleman, Álvaro Núñez de Lara, is captured and forced to relinquish all his castles. unknown date – Stefan Nemanjić is elevated to be the first King of the Serbian lands by Pope Honorius III and crowned by Stefan's brother, Archimandrite Sava, in Žiča.

Азия

Мұқали (немесе Мухали) бастаған моңғол әскері Хэбэй, Шандун және Шэньси провинцияларына (Жін әулетінің билігінде болған) шабуыл жасайды. Ол Шыңғыс ханның Моңғолиядағы әскеріне қайта оралып, "Империяның бас ұстазы" атағымен, алтын мөрмен және ортасында қара жарты айы бар тоғыз құйрықты ақ тумен мирасқор хан титулын алады. Солтүстік Қытайдағы әскери операциялардың бас қолбасшысы болып тағайындалады.

Туылғандар

3 мамыр – Генрих I (Семіз), Кипр патшасы (1253 ж.ө.)
19 тамыз – Нинсё, жапон діни қайраткері (1303 ж.ө.)
Балдуин II Куртеней, латын императоры (1273 ж.ө.)
Балдуин де Редверс, ағылшын дворяны (1245 ж.ө.)
Бонифаций Савойский, ағылшын архиепископы (1270 ж.ө.)
Фердинанд, португал принці (инфанте) (1246 ж.ө.)
Джордж Акрополит, византиялық мемлекет қайраткері (1282 ж.ө.)
Гийом III, француз дворяны және рыцарь (1288 ж.ө.)
Гуо Кан, қытай генерал және губернатор (1277 ж.ө.)
Антиохиялық Генрих, Иерусалимнің бірлескен билеушісі (1276 ж.ө.)
Генттік Генрих, фламанд философы (1293 ж.ө.)
Ибн Сабин, Аль-Андалус суфи философы (1271 ж.ө.)
Изз әд-Дин ибн Шаддад, араб тарихшысы (1285 ж.ө.)
Жон I (Қызыл), ағылшын дворяны (1286 ж.ө.)
Канган Гиин, жапон Дзен шебері (1300 ж.ө.)