Кіріспе

Динамикалық диапазоны шектеулі арнаның зиянды әсерін азайту әдісі

Телекоммуникация және сигналды өңдеуде компандинг (кейде компансия деп те аталады) – динамикалық диапазоны шектеулі арнаның зиянды әсерін азайтуға арналған әдіс. Атауы «сығу» және «кеңейту» сөздерінің қосындысынан құралған, бұл функциялар компандердің сөйлеуді жіберу және қабылдау кезінде атқарады. Компандингтің қолданылуы үлкен динамикалық диапазонға ие сигналдарды кішкентай динамикалық диапазон мүмкіндіктері бар арналар арқылы таратуға мүмкіндік береді. Компандинг телефонияда және басқа да аудио қолданыстарда, мысалы, кәсіби сымсыз микрофондарда және аналогтық жазуда қолданылады.

Қалай жұмыс істейді

Сигналдың динамикалық диапазоны тарату алдында сығылынады және қабылдағышта бастапқы мәніне дейін кеңейтіледі. Мұны істейтін электрондық схема компандер деп аталады және микрофон арқылы жазылған дыбыс сияқты аналогтық электрондық сигналдың динамикалық диапазонын сығып немесе кеңейту арқылы жұмыс істейді. Бір түрі – күшейткіштердің үштігі: логарифмдік күшейткіш, одан кейін өзгермелі күшейтуі бар сызықтық күшейткіш және экспоненциалдық күшейткіш. Мұндай үштіктің ерекшелігі – оның шығыс кернеуі кіріс кернеуіне реттелетін дәрежеге көтерілгенге пропорционалды. Компандированный кванттау – бұл үш функционалдық блоктардың үйлесімі, атап айтқанда, (жалғас домендегі) сигналдың динамикалық диапазонын сығып кішірейтуші, шектеулі диапазонды біркелкі кванттаушы және (жалғас домендегі) сигналдың динамикалық диапазонын кеңейтуші, ол сығып кішірейтуші функцияны кері қайтарады. Осы типтегі кванттау телефон жүйелерінде жиі қолданылады. Іс жүзінде компандерлер қарапайым аналогтық электрондық схемалар ретінде жүзеге асыруға ыңғайлы салыстырмалы түрде қарапайым динамикалық диапазонды сығып кішірейтуші функциялар бойынша жұмыс істеуге арналған. Телекоммуникацияда қолданылатын екі ең танымал компандер функциясы – A және μ функциялары.

Қолданбалар

Компинг цифрлық телефон жүйелерінде қолданылады, аналогты-цифрлық түрлендіргішке кіргенге дейін деректер қысылады, ал цифрлық-аналогты түрлендіргіштен кейін кеңейтіледі. Бұл, А немесе μ заңдарын қолданатын Т тасымалдаушы телефон жүйесіндегідей, сызықты емес АҚТ (аналог-цифрлық түрлендіргіш) пайдаланумен бірдей. Бұл әдіс цифрлық файл форматтарында да қолданылады, төмен біт тереңдігінде сигнал-шу қатынасын (SNR) жақсартады. Мысалы, сызықты кодталған 16 биттік PCM сигналын 8 биттік WAV немесе AU файлына айналдыруға болады, бұл ретте 8 битке өту алдында қысылып, 16 битке кері түрлендірілгеннен кейін кеңейтілу арқылы жақсы SNR сақталады. Бұл, әдетте, аудио деректерін жоғалту арқылы қысыстырудың бір түрі. Кәсіби сымсыз микрофондар осылай жұмыс істейді, себебі микрофонның аудио сигналының динамикалық диапазоны радиоарна арқылы берілетін динамикалық диапазоннан кеңірек. Компинг қабылдағыштағы шу мен өзара әсердің деңгейін де төмендетеді. Компандерлер концерттік аудио жүйелерінде және кейбір шуды азайту схемаларында қолданылады.

Тарих

А. Б. Кларк 1928 жылы (1925 жылы өтініш берілген) AT&T компаниясында аналогтық кескін беру жүйесінде компандингтің қолданылуын патенттеді:

Кескіндерді электр тоқтары арқылы беру кезінде, берілетін кескіннің тікелей элементтерінің жарық мәндеріне сызықтық емес қатынаста өзгеретін токтарды жіберу әдісі, ал қабылдаушы жағында алынған токқа кері сызықтық емес қатынаста өзгеретін жарыққа сезімтал беттің сәйкес элементтерін ашу. | А. Б. Кларк патенты

1942 жылы Кларк және оның командасы SIGSALY қауіпсіз дауыс беру жүйесін аяқтады, ол PCM (цифрлық) жүйесінде компандингті алғаш рет қолданды. 1953 жылы Б. Смит сызықтық емес DAC-ті тізбектелген шамаласу ADC конфигурациясында кері сызықтық емес қасиеттермен толықтыруға болатындығын көрсетті, бұл цифрлық компандинг жүйелерін жобалауды жеңілдетті. 1970 жылы Х. Канеко сол кезде цифрлық телефонияда қабылданған сегменттік (кезеңдік сызықтық) компандинг заңдарының бірыңғай сипаттамасын жасады. 1980 жылдары (және 90-жылдары) көптеген музыкалық жабдықтар өндірушілері (Roland, Yamaha, Korg) өздерінің цифрлық синтезаторларында кітапханадағы толқын пішіндерінің деректерін сығымдағанда компандингті пайдаланды. Өкінішке орай, нақты алгоритмдер белгісіз, сондай-ақ осы мақалада сипатталған компандинг схемасын өндірушілердің біреуі қолданған-жоқпын білмейміз. Белгілісі – өндірушілер аталған кезеңде деректерді сығымдаған және кейбір адамдар оны «компандинг» деп атаған, бірақ шын мәнінде ол басқа нәрсені білдіруі мүмкін, мысалы, деректерді сығымдау және кеңейту. Бұл 80-жылдардың соңына дейін, сол кезде жад чиптері аспаптың ең қымбат компоненттерінің бірі болған кезге дейін соқтырды. Өндірушілер әдетте жадтың көлемін сығылған күйде көрсететін: мысалы, Korg Trinity-дегі 24 МБ физикалық толқын пішіндік ROM сығылмаған кезде 48 МБ-қа тең. Сонымен қатар, Roland SR JV кеңейту тақталары көбінесе 8 МБ тақталар ретінде жарнамаланды, «16 МБ-қа тең мазмұны бар» деп көрсетілді. Осы техникалық ақпаратты «теңдестік» туралы сілтемесіз көшіру жиі ұғымсыздыққа әкелуі мүмкін.