Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сэр Дадли Норт (16 мамыр 1641 жылы Вестминстерде дүниеге келген, 31 желтоқсан 1691 жылы Лондонда қайтыс болған) – ағылшын саудагері, саясаткері, экономисі және еркін сауда туралы жазған жазушы. Ол Солтүстік әулетінің мүшесі болған.
English merchant, politician, economist and writer
Sir Dudley North (16 May 1641 in Westminster31 December 1691 in London) was an English merchant, politician, economist and writer on free trade. He was also a member of the North family.
Өмір
Ол Кертлинг Тауэрінің бароны Дадли Норттың төртінші ұлы және Боттон Хаустың сэр Чарльз Монтегюдің қызы Энн Монтегю болған. Жастық шағында оны цыгандар алып кеткен, бірақ отбасысы қайтарып алған. Ол Лорд-канцлер Фрэнсис Норттың, 1-ші Барон Гилфордтың және Йорк герцогының солиситоры, сондай-ақ Эсте әулетінен Модена королевасы Мэридің бас прокуроры Роджер Норттың ағасы болды. Оның сіңілі баласы генерал-лейтенант Уильям Норт, 6-шы барон Норт, ол Бленхайм сарайының 1-ші герцогы Джон Черчилльдің қол астында соғысқан, сонымен қатар Норт соғысқан Бленхайм шайқасының құрметіне аталған. Дадли шетелдік саудамен, әсіресе Түркиямен айналысқан және бірнеше жыл Константинополь мен Смирнада өткізген. Лондонға қор жинап оралғаннан кейін ол Левантпен саудасын жалғастырған. Оның сауда білімі үкіметтің назарын аударды және ағасы Лорд Гилфордтың ықпалымен ұсынылған. Чарльз II билігіндегі тори реакциясы кезінде ол 1683 жылы Лондон қаласына тағайындалған шеріфтердің бірі болды, мақсаты мемлекеттік сотта тәж үшін үкімдерді қамтамасыз ету болған. 1683 жылы ол рыцарь атағын алды, содан кейін кеден комиссары, кейін қазына комиссары, содан кейін қайтадан кеден комиссары болып тағайындалды. 1685 жылы Джеймс II кезінде Банбери округінен парламент депутаты болып сайланғаннан кейін, Роджер Норт айтқандай, ол кіріс мәселелерінде тәждің басқарушысы болды. Даңқты революциядан кейін ол шериф лауазымындағы конституцияға қайшы әрекеттері үшін жауапқа тартылды. Ол Саффолк графтығындағы Кіші Глемхемдегі Сент-Эндрю шіркеуіне жерленді. Жақын жерде ғибадатхананың шығыс қабырғасындағы ескерткіш орналасқан.
He was the fourth son of Baron Dudley North of Kirtling Tower and Anne Montagu, daughter of Sir Charles Montagu of Boughton House. In his early years he was carried off by Gypsies but was recovered by his family. He was the brother of Lord Chancellor Francis North, 1st Baron Guilford and Roger North, the Solicitor General of the Duke of York, and Attorney General of Queen Mary of Modena of the House of Este. His nephew was Lt. Gen. William North, 6th Baron North, who fought under Prince John Churchill, 1st Duke of Marlborough of Blenheim Palace, named after the Battle of Blenheim in which North fought. Dudley engaged in foreign trade, especially with Turkey, and spent a number of years at Constantinople and Smyrna. Having returned to London with a fortune, he continued to trade with the Levant. His knowledge of commerce attracted the attention of the government, and he was further recommended by the influence of his brother Lord Guilford. During the Tory reaction under Charles II he was one of the sheriffs forced on the city of London in 1683 with an express view to securing verdicts for the crown in state trials. He was knighted in 1683, and was appointed a commissioner of customs, and later of the treasury, and then again of the customs. Having been elected a member of parliament in 1685 for Banbury under James II, he took, says Roger North, the place of manager for the crown in all matters of revenue. After the Glorious Revolution he was called to account for his alleged unconstitutional proceedings in his office of sheriff. He was buried in St Andrew's Church at Little Glemham in Suffolk. A memorial on the east wall of the chancel lies nearby.
Отбасы
Ол Глостерширдегі Комптон Гринфилдтің 1-ші баронеті сэр Роберт Канннің қызы, сондай-ақ Глостерширдегі Колд Аштоннан сэр Роберт Гуннингтің жесірі Аннаға үйленді. Олардың бір ғана баласы – Дадли Норт аман қалды, ол Глемхемге ие болды және Йель колледжінің губернаторы Елиху Йельдің қызы Кэтрин Йельге үйленді.
He had married Anne, the daughter of Sir Robert Cann, 1st Baronet of Compton Greenfield, Gloucestershire, and the widow of Sir Robert Gunning of Cold Ashton, Gloucestershire. They had one surviving son, Dudley North, who succeeded to Glemham, and married Katherine Yale, daughter of Gov. Elihu Yale of Yale College.
Шығармалары
Шығыстың әдет-ғұрыптары мен салты туралы бірқатар хабарламалар оның қағаздарынан оның інісі тарапынан жарияланды. Оның "Сауда туралы әңгімелер" атты трактаты, басты назар пайыз, ақша, ақша кесу және ақша айналымының ұлғаюына қатысты мәселелерге арналған, 1691 жылы анонимді түрде жарық көрді және 1856 жылы Лондонның Саяси Экономика клубы басып шығарған "Сауда бойынша ерте ағылшын трактаттарының таңдамалы жинағында" Дж. Р. МакКуллох тарапынан өңделді. Норт, революция кезінде күшейген тыйымдар жүйесіне қарсы еркін сауда доктринасын қорғай отырып, байлықтың алтын мен күміске тәуелді емес екенін көрсетеді, оның бастауы – адамның еңбегі, ол жерді өңдеуге немесе өндіріске жұмсалады. Сауданың тоқырауы ақшаның жетіспеуінен туындайды деп есептеу – қателік, ол ішкі нарықтың қанағаттанбауынан, сыртқы сауданың бұзылуынан немесе кедейліктен туындаған тұтынудың төмендеуінен болуы керек. Сауда ағынындағы ақшаның экспорты кемітудің орнына ұлттық байлықты арттырады, себебі сауда – тек артық өнімдердің айырбасы. Мемлекеттер әлеммен сондай-ақ қалалар мемлекетке, ал отбасылар қалаға қатысқандай байланыста болады. Норт бұрынғыларына қарағанда отандық сауданың маңыздылығына көбірек мән береді. Капиталға төленетін сыйақыға қатысты, ол оның кез келген тауардың бағасы сияқты, сұраныс пен ұсыныстың арақатынасына байланысты екенін, ал төмен пайыздық ставка капиталдың өсуінің нәтижесі екенін және оны, сэр Джозия Чайлд пен басқалар ұсынғандай, әкімшілік реттеулермен қамтамасыз етуге болмайтынын айтады. Еркін сауда мәселесін талқылай отырып, ол бір салаға екіншісінен артықшылық берудің қоғамға зиян екенін атап көрсетеді. Қоғамға пайдасыз сауда жоқ; егер ол пайдасыз болса, одан бас тартар еді; сауда гүлденгенде, оның құрамына кіретін қоғам да гүлденеді. Бағалар өздігінен анықталуы керек және заңмен бекітілмейді; ал оларға күштеп араласу зиян келтіреді, пайда әкелмейді. Ешбір ел мемлекеттік реттеулермен ғана емес, бейбітшілік, еңбек, бостандық және кедергісіз экономикалық белсенділік арқылы ғана байыуы мүмкін. Норт Вильгельм Рошер тарапынан 17 ғасырғы ағылшын экономистер мектебінің үш жетекшісінің бірі ретінде Еуропадағы бірінші орынға қойылды, ал қалған екеуі – Джон Локк және Уильям Петти.
Some notices of the manners and customs of the east were printed from his papers by his brother. His tract entitled Discourses upon Trade, principally directed to the cases of the interest, coinage, clipping and increase of money, was published anonymously in 1691, and was edited in 1856 by J. R. McCulloch in the Select Collection of Early English Tracts on Commerce printed by the Political Economy Club of London. In this assertion of the free trade doctrine against the system of prohibitions which had gained strength by the Revolution, North shows that wealth may exist independently of gold or silver, its source being human industry, applied either to the cultivation of the soil or to manufactures. It is a mistake to suppose that stagnation of trade arises from want of money; it must arise either from a glut of the home market, or from a disturbance of foreign commerce, or from diminished consumption caused by poverty. The export of money in the course of traffic, instead of diminishing, increases the national wealth, trade being only an exchange of superfluities. Nations are related to the world just in the same way as cities to the state or as families to the city. North emphasizes more than his predecessors the value of the home trade. With respect to the interest of capital, he maintains that it depends, like the price of any commodity, on the proportion of supply and demand, and that a low rate is a result of the relative increase of capital, and cannot be brought about by arbitrary regulations, as had been proposed by Sir Josiah Child and others. In arguing the question of free trade, he urges that every advantage given to one interest over another is injurious to the public. No trade is unprofitable to the public; if it were, it would be given up; when trades thrive, so does the public, of which they form a part. Prices must determine themselves, and cannot be fixed by law; and all forcible interference with them does harm instead of good. No people can become rich by state regulations, only by peace, industry, freedom and unimpeded economic activity. North was named by Wilhelm Roscher as one of the triumvirate of the 17th century English school of economists to the foremost place in Europe, the others being John Locke and William Petty.