Кіріспе

Жерорта теңізінің желі

Жерорта теңізінің желі Sirocco (/sɪˈrɒkoʊ/ sihROkoh), scirocco немесе сирок – Сахарадан соғып, Солтүстік Африка мен Оңтүстік Еуропаны, әсіресе жаз айларында, дауылдық жылдамдыққа дейін күшейтуі мүмкін Жерорта теңізінің желі.

Даму

Сирокко желдері Арабия немесе Сахара шөлдерінен басталып, Жерорта теңізінен шығысқа қарай жылжып бара жатқан төмен қысым аймақтарының әсерінен солтүстікке тартылатын жылы, құрғақ тропикалық ауа массаларынан пайда болады. Осы ыстық, құрғақ континенттік ауа теңіз циклонының салқын, ылғалды ауасымен қосылып, төмен қысымның сағат тіліне қарсы айналысы Еуропаның оңтүстік жағалауларына осы аралас ауаны жеткізеді.

Әсерлер

Сирокко Африканың солтүстік жағалауында құрғақ, шаңды ауа райына, Жерорта теңізіндегі дауылдарға және Оңтүстік Еуропадағы жылы, ылғалды ауа райына себеп болады. Сирокко Еуропаның басқа бөліктеріне әсер етпейді. Сирокконың соғу мерзімі жарты күндей немесе бірнеше күнге созылуы мүмкін. Жерорта теңізінен өтетін кезде сирокко ылғалдылық жинап, Италияның оңтүстік бөлігінде жаңбыр жаудырады, ол жергілікті тұрғындар арасында "қан жаңбыры" деп аталады, себебі жаңбырмен араласқан қызыл құм болады. Сирокко көбінесе адамдарда мазасыздық пен тітіркеніш сезімін тудырады деп есептеледі. Сонымен қатар, көптеген адамдар желдің салдарынан – Африка жағалауынан келген ыстық пен шаңнан немесе солтүстік Еуропадағы салқын ылғалдықтан денсаулықтарына қатысты мәселелер туады деп санайды. Сирокко желдеріндегі шаң механикалық құрылғылардың тозуына және ғимараттарға енуіне себеп болуы мүмкін. Сирокко желдері көктем және күз айларында жиі кездеседі. Наурыз және қараша айларында, аса ыстық болған кезде олардың күші ең жоғары шарына жетеді. Сирокко желдерінің су тасқынымен үйлесуі Венеция лагунасында аква-альта құбылысын тудыруы мүмкін. Бұл жел балық аулауға да әсер етеді. Мысалы, Барколаның жанындағы Триест шығанағында ауланатын анчоустар, олар ас мәдениетінде жоғары бағаланады, тек сирокко желдері кезінде ғана ұсталады. Бора сияқты суық желдер кезінде балықтар Адриатика теңізінің тереңдігіне қашып кетеді.