Бағдарламалық жасақтаманы жаңарту және түзетуге арналған түзетулер

Кіріспе

Бағдарламаны жаңарту, жөндеу немесе жақсартуға арналған бағдарламалық құрал.

Жапсырма – компьютерлік бағдарламаны немесе оның қосалқы деректерін жаңарту немесе жөндеу үшін жасалған өзгерістер жиынтығы. Бұл қауіпсіздік көмекейлерін жою үшін қателерді түзетуді қамтиды. Жапсырмалар көбінесе бағдарламаның функционалдығын, пайдалану ыңғайлылығын немесе өнімділігін жақсарту үшін жасалады. Басым көпшілік жапсырмаларды операциялық жүйелер мен қолданбаларды жаңарту үшін бағдарламалық қамтамасыз етушілер ұсынады. Жапсырмаларды бағдарламалық басқару арқылы немесе адам бағдарламалаушы редакциялау құралы немесе түзетуші арқылы орнатуға болады. Олар сақтау құрылғысындағы немесе компьютер жадындағы бағдарлама файлдарына қолданылуы мүмкін. Жапсырмалар тұрақты (қайта жапсырмамен жапқанға дейін) немесе уақытша болуы мүмкін. Сондай-ақ, жапсырмалар қолмен жасалуы немесе екі ұқсас файлды салыстырып, бірін екіншісіне айналдыру үшін қандай өзгерістер қажет екенін анықтайтын автоматты айырмашылықты табу құралымен жасалуы мүмкін. Көптеген жапсырмаларды файлдың өңделуі тиіс нұсқасына дәл қолдану керек, бірақ егер өзгеріс шағын болса және бірнеше нұсқада ұқсас болса, бұл талап қолданылмауы мүмкін. Көптеген автоматтандырылған жапсырма құралдары файлдың бірнеше нұсқаларына жапсырмаларды қолдауға болады, бұл құралдар қолданыстағы файлдың нұсқасын анықтап, тиісті жапсырманы қолданады. Нұсқалардың көбейгеніне қарай, мұндай жапсырмалардың жиынтық көлемі жаңартылған файлдан үлкен болуы мүмкін, осы жағдайда қолдау көрсетілетін бұрынғы нұсқалардың саны азаюы мүмкін немесе жаңартылған файлдың толық көшірмесі ұсынылуы мүмкін. Жапсырмалау бастапқы код қол жетімді болмаған кезде компиляцияланған және машина тіліндегі объектілік бағдарламаларды өзгертуге мүмкіндік береді. Бұл жапсырманы жасайтын адамның объектілік кодтың ішкі жұмысын жақсы түсінуін қажет етеді, бұл бастапқы кодты мұқият зерттемегенде қиынға соғуы мүмкін. Жапсырмаланатын бағдарламамен таныс емес адам басқа адам жасаған жапсырма құралын пайдаланып жапсырма орната алады. Бастапқы код қол жетімді болған жағдайда да, жапсырмалау объектілік бағдарламаға қайта компиляциялау немесе қайта құрастыру қажеттілігінсіз шағын өзгерістерді орнатуға мүмкіндік береді. Бағдарламалық құралға шағын өзгерістер енгізу үшін пайдаланушыларға жаңадан компиляцияланған немесе қайта құрастырылған бағдарламаны қайта таратудың орнына жапсырмаларды тарату оңай және тиімді. Дұрыс емес жасалған жапсырмалар кейде жаңа проблемаларды тудыруы мүмкін (бағдарламалық регрессияны қараңыз). Кейбір ерекше жағдайларда жаңартулар біліп-біліп функционалдықты бұзуы немесе құрылғыны өшіруі мүмкін, мысалы, жаңартуды ұсынатын лицензиясы жоқ компоненттерді алып тастау арқылы. Жапсырмаларды басқару – өмірлік циклді басқарудың бір бөлігі және белгілі бір уақытта қандай жүйелерге қандай жапсырмалар қолданылуы керектігін анықтайтын стратегия мен жоспарды пайдалану процесі.

A patch is a set of changes to a computer program or its supporting data designed to update or repair it. This includes bugfixes or bug fixes to remove security vulnerabilities Patches are often written to improve the functionality, usability, or performance of a program. The majority of patches are provided by software vendors for operating system and application updates. Patches may be installed either under programmed control or by a human programmer using an editing tool or a debugger. They may be applied to program files on a storage device, or in computer memory. Patches may be permanent (until patched again) or temporary. Similarly, patches may be prepared by hand, or created by an automatic difference finding tool that compares two similar files and determines what changes are needed to transform one into another. Most patches must be applied to exactly the version of the file they are intended to modify, although if the change is small and similar in a number of versions, this requirement may not apply. Many automated patching tools can support patches for multiple versions of files by detecting the version of the existing file and applying an appropriate patch. As more and more versions are released, the cumulative size of such patches may become larger than the updated file, at which point the number of supported previous versions may be reduced, or a complete copy of the updated file may be provided instead. Patching makes possible the modification of compiled and machine language object programs when the source code is unavailable. This demands a thorough understanding of the inner workings of the object code by the person creating the patch, which is difficult without close study of the source code. Someone unfamiliar with the program being patched may install a patch using a patch utility created by another person. Even when the source code is available, patching makes possible the installation of small changes to the object program without the need to recompile or reassemble. For minor changes to software, it is often easier and more economical to distribute patches to users rather than redistributing a newly recompiled or reassembled program. Although meant to fix problems, poorly designed patches can sometimes introduce new problems (see software regressions). In some special cases updates may knowingly break the functionality or disable a device, for instance, by removing components for which the update provider is no longer licensed. Patch management is a part of lifecycle management, and is the process of using a strategy and plan of what patches should be applied to which systems at a specified time.

Бинарлық жапсырмалар

Меншікті бағдарламалық жасақтама үшін түзетулер әдетте бастапқы кодтың орнына орындалатын файлдар түрінде таратылады. Олар орындалғанда, файлдар жадқа бағдарламаны жүктейді, ол түзету кодын мақсатты бағдарламаларға орнатуды басқарады. Басқа бағдарламалық жасақтамаларға арналған түзетулер көбінесе түзету кодын қамтитын дерек файлдары түрінде таратылады. Бұл файлдарды орнатуды жүзеге асыратын түзету құралы оқиды. Бұл құрал мақсатты бағдарламаның орындалатын файлын – бағдарламаның машиналық кодын өзгертеді, әдетте оның байттарын жаңа түзету кодын көрсететін байттармен алмастырады. Егер жаңа код ескі кодтың алған орынына (байттар санына) сыйып кетсе, ол ескі кодты тікелей жазып үстінен орнатылуы мүмкін. Бұл инлайн түзету деп аталады. Егер жаңа код ескі кодтан үлкен болса, түзету құралы жаңа кодты қамтитын жүктеу жазбаларын жаңартылатын мақсатты бағдарламаның объектілік файлына қосады. Түзетілген бағдарлама орындалғанда, орындалу бұтақ нұсқаулары (секірулер немесе шақырулар) арқылы жаңа кодқа бағытталады, бұл ескі кодта жаңа код қажет болған жердегі өзгерістерді жасайды. Мысалы, Radio Shack TRS 80 сияқты ерте 8 биттік микрокомпьютерлерде операциялық жүйе PATCH/CMD құралын қамтиды, ол мәтіндік файлдан түзету деректерін қабылдайды және мақсатты бағдарламаның орындалатын екілік файлына түзетулерді қолданады. Түзету коды орындалу кезінде жадта орын алуы керек. Инлайн түзетулер қиындық тудырмайды, бірақ қосымша жад кеңістігі қажет болғанда бағдарламашы импровизациялауға мәжбүр болады. Әрине, егер түзетуді жасаған бағдарламашы – түзетілетін кодты алғаш құрған адам болса, бұл оңайырақ. Саналы бағдарламашылар бұл қажеттілікті алдын ала жоспарлайды, соңғы нұсқасын жасау кезінде пайдаланбаған жадты кейінірек кеңейту үшін резервтейді. Бастапқы іске асыруға қатысы жоқ және кейін өзгерістер енгізуге тырысатын бағдарламашылар қосымша байттарды табуы немесе оларға орын жасауы керек. Бұл үшін ең қолайлы жағдай – түзетілетін бөлік жеке модуль болып табылуы. Бұл жағдайда түзету бағдарламашысы модульдің алған орынын басқа жүйе компоненттеріне хабарлайтын көрсеткіштерді немесе ұзындық көрсеткіштерін түзетуі керек; содан кейін ол осы жад кеңістігін кеңейтілген түзету кодымен толтыруға болады. Егер түзетілетін бөлік жеке жад модулі ретінде болмаса, бағдарламашы кеңейтілген түзету кодына жеткілікті орын қалдыру үшін бөлікті қысқартудың жолдарын табуы керек. Типтік тактикаларға кодты қысқарту, нұсқаулардың тиімді тізбектерін табу (немесе тиімді алгоритмдермен қайта құру), хабарламалар тізбегін және басқа дерек аймақтарын ықшамдау, бағдарлама функцияларын жаппай сақтау үшін сыртқы құрылғыларға (дискідегі жапсырмалар сияқты) көшіру немесе түзетумен орнатылатын өзгерістерден маңыздырақ деп саналған бағдарлама мүмкіндіктерін жою кіреді. Жадыдағы кішкентай машиналық кодты түзетулер жүйелік жөндеу құралымен, мысалы CP/M-нің DDT немесе MS DOS-тің DEBUG жөндеушілерімен қолмен қолдануға болады. Интерпретацияланған BASIC-те жұмыс істейтін бағдарламашылар жүйелік қызметтік режімінің немесе интерпретатордың өзінің функционалдығын өзгерту үшін POKE командасын жиі пайдаланған.

Patches for proprietary software are typically distributed as executable files instead of source code. When executed these files load a program into memory which manages the installation of the patch code into the target program(s) on disk. Patches for other software are typically distributed as data files containing the patch code. These are read by a patch utility program which performs the installation. This utility modifies the target program's executable file—the program's machine code—typically by overwriting its bytes with bytes representing the new patch code. If the new code will fit in the space (number of bytes) occupied by the old code, it may be put in place by overwriting directly over the old code. This is called an inline patch. If the new code is bigger than the old code, the patch utility will append load record(s) containing the new code to the object file of the target program being patched. When the patched program is run, execution is directed to the new code with branch instructions (jumps or calls) patched over the place in the old code where the new code is needed. On early 8 bit microcomputers, for example the Radio Shack TRS 80, the operating system includes a PATCH/CMD utility which accepts patch data from a text file and applies the fixes to the target program's executable binary file(s). The patch code must have place(s) in memory to be executed at runtime. Inline patches are no difficulty, but when additional memory space is needed the programmer must improvise. Naturally if the patch programmer is the one who first created the code to be patched, this is easier. Savvy programmers plan in advance for this need by reserving memory for later expansion, left unused when producing their final iteration. Other programmers not involved with the original implementation, seeking to incorporate changes at a later time, must find or make space for any additional bytes needed. The most fortunate possible circumstance for this is when the routine to be patched is a distinct module. In this case the patch programmer need merely adjust the pointers or length indicators that signal to other system components the space occupied by the module; he is then free to populate this memory space with his expanded patch code. If the routine to be patched does not exist as a distinct memory module, the programmer must find ways to shrink the routine to make enough room for the expanded patch code. Typical tactics include shortening code by finding more efficient sequences of instructions (or by redesigning with more efficient algorithms), compacting message strings and other data areas, externalizing program functions to mass storage (such as disk overlays), or removal of program features deemed less important than the changes to be installed with the patch. Small in memory machine code patches can be manually applied with the system debug utility, such as CP/M's DDT or MS DOS's DEBUG debuggers. Programmers working in interpreted BASIC often used the POKE command to alter the functionality of a system service routine or the interpreter itself.

Көшірме кодты түзетулер

Жаңартулар бастапқы кодты өзгерту түрінде де таралуы мүмкін. Мұндай жағдайда, жаңартулар екі бастапқы код файлы арасындағы мәтіндік айырмашылықтардан тұрады, оларды "диффтер" деп атайды. Осындай жаңартулар көбінесе ашық көзді бағдарламалық жобалардан шығады. Бұл жағдайларда, бағдарламашылар пайдаланушылардан жаңа немесе өзгертілген файлдарды өздері құрастыруды күтеді.

Үлкен жаңқалар

"Patch" сөзі шағын түзетуді білдіретіндіктен, ірі түзетулерге басқаша атау қолданылуы мүмкін. Көлемді түзетулер немесе бағдарламаны маңызды түрде өзгертетін жаңартулар "сервис-пакеттер" немесе "бағдарламалық қамтамасты жаңартулар" деп таралды. Microsoft Windows NT және оның ізілділері (Windows 2000, Windows XP, Windows Vista және Windows 7 қоса алғанда) "сервис-пакет" терминологиясын пайдаланады. Тарихи тұрғыдан, IBM осы жаңартуларды "FixPaks" және "Түзету қызметі дискетісі" деп атаған.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, бағдарламалық қамтамасыз ету жеткізушілер жапсырмаларды қағаз таспасында немесе перфокарталарда тарататын, ал алушыдан бастапқы таспаның (немесе жинақтың) көрсетілген бөлігін кесіп алып, оның орнына ауыстыру сегментін қоюды күтетін. Кейін жапсырмалар магниттік таспада таратылды. Содан кейін, алынып-қойылатын дискілер ойлап табылғаннан кейін, жаңартулар бағдарламалық жасақтаманы жасаушылардан дискі арқылы немесе кейіннен CD-ROM арқылы поштамен келді. Интернетке кеңінен қол жеткізілгеннен кейін, бағдарламалық жасақтаманы жасаушының веб-сайтынан жаңартуларды жүктеу немесе автоматты бағдарламалық жасақтама жаңартулары арқылы соңғы пайдаланушыларға жиі қол жетімді болды. Apple компаниясының Mac OS 9 және Microsoft компаниясының Windows ME жүйелерінен бастап, дербес компьютерлердің операциялық жүйелері Интернет арқылы автоматты бағдарламалық жасақтама жаңарту мүмкіндігіне ие болды. Компьютерлік бағдарламалар мақсатты бағдарламаны жаңарту үшін жаңартуларды үйлестіре алады. Автоматтандыру соңғы пайдаланушының жұмысын жеңілдетеді – оларға жаңарту бағдарламасын іске қосу жеткілікті, ал бұл бағдарлама мақсатты жаңартудың толық және дұрыс орындалуын қамтамасыз етеді. Microsoft Windows NT және оның кейінгі нұсқалары, сондай-ақ көптеген коммерциялық бағдарламалық өнімдер үшін сервистік жинақтар осындай автоматтандырылған стратегияларды қолданады. Кейбір бағдарламалар пайдаланушылардың араласуынсыз немесе минималды араласумен Интернет арқылы өздерін жаңарта алады. Серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуді және операциялық жүйелерді күтіп-ұстау көбінесе осылай жүзеге асырылады. Жүйелік әкімшілер көптеген компьютерлерді басқарғанда, осындай автоматтандыру тұрақтылықты сақтауға көмектеседі. Қауіпсіздік жапсырмаларын қолдану көбінесе осылай жүзеге асырылады. Үлкен жадтау құралдары мен жоғары Интернет жылдамдығының пайда болуымен, кіші бағдарламалар үшін әсіресе, жеке файлдарды өзгертудің орнына, барлық файлдарды (немесе тіпті бағдарламаның барлық файлдарын) ауыстыру кең таралды.

Қолдану

Жаңартулардың мөлшері бірнеше байттан жүздеген мегабайтқа дейін өзгеруі мүмкін; демек, маңызды өзгерістер үлкен мөлшерді білдіреді, бірақ бұл жаңарту бүкіл файлдарды немесе файлдардың өзгертілген бөліктерін ғана қамтитынына байланысты. Атап айтқанда, жаңартулар графика және дыбыс файлдары сияқты бағдарлама емес деректерді қосып немесе алмастырған кезде өте үлкен болуы мүмкін. Мұндай жағдайлар компьютерлік ойындарды жаңарту кезінде жиі кездеседі. Бағдарламалық жасақтаманы бастапқы орнатумен салыстырғанда, жаңартулар көбінесе көп уақыт алмайды. Операциялық жүйелер мен компьютерлік серверлік бағдарламалық жасақтамаларда қауіпсіздік кемшіліктерін жоюда жаңартулардың маңызы ерекше. Кейбір маңызды жаңартулар драйверлерге қатысты мәселелерді қамтиды. Жаңартулар басқа жаңартуларды алдын ала қолдануды талап етуі мүмкін немесе бірнеше тәуелсіз бағдарламалық жасақтама компоненттерінің алдын ала немесе бір мезгілде жаңартуларын талап етуі мүмкін. Жаңартуларды жеңілдету үшін операциялық жүйелер көбінесе автоматты немесе жартылай автоматты жаңарту мүмкіндіктерін ұсынады. Толық автоматты жаңартулар корпоративтік есептеу орталарында кең таралған танымалдылыққа ие бола алмады, ішінара жоғарыда аталған ақаулардың салдарынан, сонымен қатар әкімшілер бағдарламалық қамтамасыз ету компаниялары өздерінің компьютерлеріне шексіз бақылау жасай алады деп қорқады. Жинақталған пакеттерді басқару жүйелері жаңартуды әр түрлі деңгейде автоматтандыруды ұсына алады. Толық автоматты жаңартуларды қолдану тұтынушылар нарығында әлдеқайда кең таралды, негізінен Microsoft Windows оларға қолдау көрсеткендігіне және Windows XP-нің Service Pack 2 (2004 жылы қол жетімді) оларды әдепкі бойынша қосқандығына байланысты. Сақтықпен қараушы пайдаланушылар, әсіресе жүйе әкімшілері, түзетулердің тұрақтылығын тексергенге дейін жаңартуларды қолдануды кейінге қалдырады. Microsoft (W)SUS осыны қолдайды. Үлкен жаңартулар немесе маңызды өзгерістер болған жағдайда дистрибьюторлар жаңартуларды білікті әзірлеушілерге бета-тестілеу ретінде ұсынуды жиі шектейді. Прошивканы жаңарту ерекше қиындықтар тудырады, өйткені бұл көбінесе алдыңғы нұсқадан айырмашылықтарды қолданудың орнына мүлдем жаңа прошивка бейнелерін қамтамасыз етуді қамтиды. Жаңарту әдетте екілік деректер түріндегі прошивка бейнесінен тұрады, сонымен қатар жеткізуші арнайы бағдарламамен қамтамасыз етеді, ол алдыңғы нұсқаны жаңа нұсқамен алмастырады; аналық платаның BIOS жаңартуы - бұл жалпы прошивка жаңартуының мысалы. Жаңарту кезінде кез келген күтпеген қате немесе үзіліс, мысалы, қуаттың өшірілуі, аналық платаны қолдануға жарамсыз етуі мүмкін. Аналық плата өндірушілері ауыр зақымданудың алдын алу үшін қауіпсіздік шараларын қолдана алады; мысалы, жаңарту процедурасы негізгі көшірменің бұзылғандығын анықтаған жағдайда (әдетте CRC сияқты тексеру сомасын пайдалану арқылы) пайдалану үшін тұрақтандыру бағдарламасының сақтық көшірмесін жасап, сақтауы мүмкін.

The size of patches may vary from a few bytes to hundreds of megabytes; thus, more significant changes imply a larger size, though this also depends on whether the patch includes entire files or only the changed portion(s) of files. In particular, patches can become quite large when the changes add or replace non program data, such as graphics and sounds files. Such situations commonly occur in the patching of computer games. Compared with the initial installation of software, patches usually do not take long to apply. In the case of operating systems and computer server software, patches have the particularly important role of fixing security holes. Some critical patches involve issues with drivers. Patches may require prior application of other patches, or may require prior or concurrent updates of several independent software components. To facilitate updates, operating systems often provide automatic or semi automatic updating facilities. Completely automatic updates have not succeeded in gaining widespread popularity in corporate computing environments, partly because of the aforementioned glitches, but also because administrators fear that software companies may gain unlimited control over their computers. Package management systems can offer various degrees of patch automation. Usage of completely automatic updates has become far more widespread in the consumer market, due largely to the fact that Microsoft Windows added support for them, and Service Pack 2 of Windows XP (available in 2004) enabled them by default. Cautious users, particularly system administrators, tend to put off applying patches until they can verify the stability of the fixes. Microsoft (W)SUS supports this. In the cases of large patches or of significant changes, distributors often limit availability of patches to qualified developers as a beta test. Applying patches to firmware poses special challenges, as it often involves the provisioning of totally new firmware images, rather than applying only the differences from the previous version. The patch usually consists of a firmware image in form of binary data, together with a supplier provided special program that replaces the previous version with the new version; a motherboard BIOS update is an example of a common firmware patch. Any unexpected error or interruption during the update, such as a power outage, may render the motherboard unusable. It is possible for motherboard manufacturers to put safeguards in place to prevent serious damage; for example, the update procedure could make and keep a backup of the firmware to use in case it determines that the primary copy is corrupt (usually through the use of a checksum, such as a CRC).

Бейне ойындар

Видеоойындар кез келген басқа бағдарламалық жасақтама сияқты бастапқы шығарылымынан кейін үйлесімділік мәселелерін шешу үшін жаңартулар алады, бірақ оларды ойын ережелерін немесе алгоритмдерін өзгерту үшін де қолдануға болады. Мұндай түзетулер көп ойыншылы ойын тәжірибесіндегі қателерді табу арқылы туындауы мүмкін, оларды пайдаланып басқа ойыншыларға қарағанда әділетсіз артықшылық алуға болады. Көбінесе қосымша мүмкіндіктер мен ойынға өзгерістер енгізілуі мүмкін. Бұл жаңартулар көп ойыншылы бірінші тұлғалық атыс ойындарында жиі кездеседі, ал MMORPG ойындары, әдетте өте күрделі және мазмұны көп болғандықтан, бастапқы шығарылымнан кейін жаңартуларға көп жүйке жұмсайды, онда жаңартулар кейде ойыншыларға жаңа мазмұн мен қабілеттер қосады. MMORPG-нің барлық ойыншылары үшін тепе-теңдік пен әділдік эксплойт арқылы қысқа мерзімде бұзылуы мүмкін болғандықтан, MMORPG серверлері кейде қысқа хабарламамен жөндеумен бірге маңызды жаңартуды орнату үшін тоқтатылады. Кейде компаниялар ойындарында қателер бар екенін біліп, оны шығарады. 1994 жылы Computer Gaming World журналындағы Scorpia "жаңартулар мен толықтырулар арқылы өзін ақтауға болатынын біліп, сапасыз өнім шығарып, өз клиенттерін ақы төлеуші тестерге айналдыратын" компанияларды айыптады.

Бағдарламалық жасақтауда

Жамандар кейде кітапханалардағы немесе жиі қолданылатын немесе техникалық қолдау көрсетілетін бағдарламалардың бастапқы кодының бөліктеріндегі мәселелерді түзету үшін міндетті болуы мүмкін. Бұл көбінесе өте ірі бағдарламалық жасақтама жобаларында кездеседі, бірақ шағын жобаларда сирек. Ашық кодты жобаларда авторлар көбінесе жамандар алады немесе көптеген адамдар нақты мәселелерді шешетін немесе белгілі бір функционалдылықты қосатын жамандарды жариялайды, мысалы, жобаның тілдік параметрлерінен тыс жергілікті тілдерді қолдау. Linux ядросының бастапқы даму кезеңінде (толық бастапқы кодын жариялағаны үшін танымал) бастапқы автор Линус Торвальдс өзінің бастапқы нұсқасына қосу үшін көптеген бағдарламашылардан жүздеген мыңдаған жамандарды алды. Apache HTTP сервері бастапқыда Брайан Бехлендорфтың NCSA HTTPd-ді жақсарту үшін жинаған бірнеше жамандар ретінде дамыды, сондықтан атауы жамалар жинағы екенін ("жамаланған сервер") білдіреді. Жобаның ресми сайтындағы жиі қойылатын сұрақтарда (FAQ) "Apache" атауының американдық үндістердің Apache тайпасына деген құрметпен таңдалғаны айтылады. Дегенмен, "жамаланған сервер" түсіндірмесі бастапқыда жобаның веб-сайтында келтірілген.

Ыстық түзету

Ыстық түзету немесе жылдам жөндеу инженериясының жаңартуы (QFE жаңартуы) – бағдарламалық өнімдегі мәселені (яғни бағдарламалық жасақтамадағы қателікті) жоюға арналған ақпаратты (көбінесе бір немесе бірнеше файл түрінде) қамтитын бірыңғай жиынтық пакет. Әдетте, ыстық түзетулер нақты клиенттік жағдайды шешу үшін жасалады. Microsoft бұл терминді бұрын қолданған, бірақ қазір жаңа терминологияны пайдаланады: Жалпы тарату нұсқасы (GDR) және шектеулі тарату нұсқасы (LDR). Дегенмен, Blizzard Entertainment ыстық түзетуді "ойынға енгізілген, маңыздылығы жоғары болғандықтан, кезекті мазмұн жаңартуына дейін күтіп тұру мүмкін емес өзгеріс" деп анықтайды.

Босату нүктесі

Нысандық релиз – бағдарламалық жобаның шағын жаңартуы, әсіресе жаңа мүмкіндіктер қосудың орнына қателерді жоюға немесе ұсақ өзгерістер жасауға бағытталған. Көбінесе, бір үлкен немесе кіші жаңартуда түзетуге тым көп қателіктер болады, соның салдарынан нысандық релиз қажеттігі туындайды.

Бағдарламаның уақытша түзетуі

Бағдарламалық уақытша түзету немесе Өнімнің уақытша түзетуі (PTF), күніне қарай, IBM-нің стандартты терминологиясы болып табылады – бір қате түзетуі немесе түзетулер жиынтығы, клиенттерге орнатуға дайын күйде таратылады. PTF кейде "ZAP" деп те аталатын. Клиенттер кейде осы аббревиатураны әдемі әзілмен "тұрақты уақытша түзету" деп түсіндіреді, немесе одан да практикалық тұрғыдан – "осы түзетулер", себебі түзету мәселені шешсе, PTF-ді операциялық жүйенің тұрақты бөлігіне енгізуге болады.

Қауіпсіздік жапсырмалары

Қауіпсіздік түзетуі – бұл осалдық сипаттайтын кемшілікті жою үшін активке қолданылатын өзгеріс. Бұл түзету амалы сәтті пайдаланудың алдын алады және қауіптің белгілі бір активтегі осалдықты пайдалану қабілетін жояды немесе азайтады. Түзетулерді басқару – бұл осалдықты басқарудың бір бөлігі, ол осалдықтарды анықтау, жіктеу, түзету және жеңілдетудің үздіксіз процесі. Қауіпсіздік түзетулері – бағдарламалық құралдардағы қауіпсіздік осалдықтарын жоюдың негізгі тәсілі. Қазіргі уақытта Microsoft қауіпсіздік түзетулерін айына бір рет жариялайды, ал басқа операциялық жүйелер мен бағдарламалық жасақтама жобаларында осалдық туралы хабарланғаннан кейін мүмкіндігінше ең сенімді түзетулерді жариялауға арналған қауіпсіздік командалары бар. Қауіпсіздік түзетулері жауапты ашумен тығыз байланысты. Бұл қауіпсіздік түзетулері бизнес-процестерге кедеріс келтірмеу үшін өте маңызды. 2017 жылы компаниялар WannaCry деп аталатын вирустың шабуылына ұшырады, ол Microsoft Windows-тың белгілі бір нұсқаларындағы файлдарды шифрлейді және Bitcoin арқылы сыйақы талап етеді. Осыған жауап ретінде Microsoft вирустың жұмыс істеуін тоқтататын түзетуді жариялады.

Қызмет көрсету жиынтығы

Сервис-пакет немесе SP немесе функциялық пакет (FP) – бағдарламалық қамтамасыздандыру бағдарламасына бір рет орнатылатын пакет түрінде ұсынылатын жаңартулар, түзетулер немесе жақсартулар жиынтығы. Компаниялар көбінесе белгілі бір бағдарламаға жеке түзетулер саны белгілі бір (кездейсоқ) шекке жеткенде немесе бағдарламалық қамтамасыздандыру нұсқасы пайдаланушылардың пікірлері мен Bugzilla сияқты қателерді қадағалау жүйесіне сүйене отырып, қалған аздаған мәселелермен тұрақталған деп танылғанда сервис-пакет шығарады. Офистік бағдарламалар жиынтығы, операциялық жүйелер, деректер базасы бағдарламалық қамтамасыздандыруы немесе желілік басқару сияқты кең ауқымды бағдарламаларда өнім шығарылғаннан кейінгі алғашқы бір-екі жылда сервис-пакет шығарылуы әдеттегі жағдай. Сервис-пакетті орнату көптеген жеке түзетулерді орнатуға қарағанда оңай және қате жасау ықтималдығы төмен, әсіресе желі арқылы бірнеше компьютерді жаңартқанда, мұндай жағдайда сервис-пакеттер жиі қолданылады.

Бейресми жапсырмалар

Бейресми жаңарту – бастапқы әзірлеуші емес, үшінші тараптан жасалған бағдарламаға арналған жаңарту. Қалыпты жаңарту сияқты, ол қателерді немесе жетіспейтін жерлерді түзетуге көмектеседі. Мысалы, бағдарлама жасаушылардың ресми жаңартуын шығаруға көп уақыт кеткен кезде, қауіпсіздік мамандарының қауіпсіздік бұзушылықтарын жою. Тағы бір мысал – қолдау тоқтатылған видео ойынның ойыншылар қауымдастығы жасаған бейресми жаңартулар.

Маймыл жапсырмалары

Monkey patching – бағдарламаны жергілікті түрде кеңейту немесе өзгерту (бағдарламаның тек жұмыс істеп тұрған данасына әсер етеді).

Ыстық жамау

Ыстық жаңарту, сондай-ақ тікелей жаңарту немесе бағдарламалық құралды динамикалық жаңарту деп те аталады, бұл жүйені немесе тиісті бағдарламаны тоқтатпай және қайта іске қоспай жаңартуларды қолдануды білдіреді. Бұл жүйе немесе бағдарлама ұсынатын қызметтің қолжетімсіздігімен байланысты мәселелерді шешеді. Бұл әдіс Linux ядросын жүйені тоқтатпай жаңарту үшін де пайдаланылуы мүмкін. Осылай қолданылатын жаңарту ыстық жаңарту немесе тірі жаңарту деп аталады. Бұл мобильді қосымшалар саласында жиі қолданылатын практикаға айналуда. Rollout.io сияқты компаниялар iOS жүйесіне ыстық жаңартуларды жеткізу үшін swizzling әдісін пайдаланады. iOS қосымшаларын ыстық жаңартудың тағы бір әдісі – JSPatch. Бұлтты қызмет провайдерлері көбінесе негізгі инфрақұрылымды жаңарту кезінде клиенттер үшін қызметтің тоқтауын болдырмау үшін ыстық жаңартуды қолданады.

Слипстрим

Есептеуде, slipstreaming – бұл бастапқы бағдарламаның орнату файлдарына түзетулерді (сервистік жинақтарды қоса) біріктіру амалы, нәтижесінде жаңартылған бағдарламаны тікелей орнатуға болады. Slipstreaming-тің мәні алдымен уақыт пен еңбек жұмсауды талап етеді, бірақ ұзақ мерзімде көп уақытты (және, салдарынан, ақшаны) үнемдеуге мүмкіндік береді. Бұл, әсіресе, көптеген компьютерлерді басқарумен жүктелген әкімшілер үшін маңызды, себебі әрбір компьютерге операциялық жүйені орнатудың қалыпты тәсілі – бастапқы құралдарды пайдаланып, орнату аяқталғаннан кейін әрбір компьютерді жеке-жеке жаңарту болып табылады. Бұл, жаңартқыш (slipstreamed) көзден бастап, slipstreamed көздерге кірмеген бірнеше жаңартуларды жүктеу және орнатуға қарағанда көбірек уақытты алады. Дегенмен, барлық түзетулерді осылай қолдануға болмайды және бір кемшілігі – егер белгілі бір түзету кейінгі мәселелерге себеп болса, оны бастапқы, slipstreaming өтпеген орнату көзінсіз алып тастау мүмкін емес.

Бағдарламалық жасақтаманы жаңарту жүйелері

Бағдарламалық жасақтаманы жаңарту жүйелері пайдаланушылар мен бағдарламалық жасақтаманы әзірлеушілерге жаңартуларды басқаруға мүмкіндік береді. 2017 жылғы Petya киберпандемиясы кезінде "MeDoc" қаржылық бағдарламалық жасақтамасының жаңарту жүйесі оның жаңартулары арқылы қауіпті бағдарлама тарату үшін бұзылған деген хабар бар. Tor блогында киберқауіпсіздік сарапшысы Майк Перри, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және құрастыру процестеріне шабуыл жасайтын қауіпті бағдарламалардан қорғанудың ең сенімді жолы – детерминистік, таратылған құрастырулар екенін, олар бір ресми қол қойылған, жылдам жаңарту арқылы миллиондаған машиналарды жұқтыруы мүмкін дейді. Жаңарту менеджерлері қауіпсіздік жаңартуларын жылдам және кең ауқымда қолдануға да мүмкіндік береді. Synaptic сияқты Linux-тың жаңарту менеджерлері пайдаланушыларға өздерінің құрылғыларына орнатылған барлық бағдарламалық жасақтаманы жаңартуға мүмкіндік береді. Synaptic сияқты қолданбалар бастапқы/жергілікті файлдарды қолдану алдында оларды қауіпті бағдарламалардан қорғау үшін криптографиялық тексеру сомаларын пайдаланып тексеріп, деректілігін қамтамасыз етеді.