Кіріспе

Пуэрто-Риколық рэпер Теги Кальдерон Росарио (1972 жылдың 1 ақпанында туған) – Пуэрто-Риколық рэпер, әнші және актер. Ол 1996 жылы (Tego Tec ретінде) музыкалық мансабын бастады, ал 2000 жылы шыққан екінші студиялық альбомына шақырған әйгілі пуэрторикалық рэпер Эдди Ди оған қолдау көрсетті. Кальдерон 2003 жылы өзінің тұңғыш альбомы – «El Abayarde» арқылы халықаралық деңгейде танымал болды, ол әлем бойынша 300 мың дана сатылып, Латын Грэмми сыйлығына ие болды. Реггетон музыкасындағы маңызды рөлі оны 2004 жылы Эдди Дидің «12 Discípulos» альбомына қатысуға мүмкіндік берді. 2006 мен 2015 жылдар аралығында ол тағы үш студиялық альбом шығарды, олар стилі жағынан әртүрлі болды, «The Underdog/El Subestimado» (2006) және «El Abayarde Contraataca» (2007) альбомдарында реггетонға қарағанда хип-хоп пен африкалық музыкаға көбірек назар аударды. Оның төртінші студиялық альбомы – «El Que Sabe, Sabe» (2015) «Үздік қалалық музыка альбомы» номинациясында Латын Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы ол пуэрторикалық әнші Yandel-мен бірлесіп «El Blanco y el Negro» атты студиялық альбомды жазуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Кальдеронның стилі әлеуметтік және саяси тақырыптармен сипатталады, оның өлеңдері Пуэрто-Рико үкіметіндегі жемқорлыққа қарсы бағытталған. Оның тақырыптарына би, махаббат, өзіне сынықтап қарау және жеке тәжірибелер де кіреді. Оның кинодағы мансабы 2007 жылы «Illegal Tender» фильміндегі эпизодтық рөлден басталды. 2009 жылы ол «Fast & Furious» франшизасының бөлігі болған «Los Bandoleros» атты қысқаметражды фильмде басты рөлді ойнады, сондай-ақ сол жылы осы франшизаның төртінші бөлімінде камео ретінде пайда болды. 2011 жылы ол әріптесі және досы Дон Омармен бірге «Fast Five» фильмінде эпизодтық рөлді сомдады.

Ерте өмір

Кальдерон Пуэрто-Риконың Сантурсе қаласында дүниеге келген. Ол мектеп мұғалімі Пиллар Росарио Паррилла мен Пуэрто-Риконың Денсаулық сақтау департаментінің мемлекеттік қызметкері Эстебан Кальдерон Иларрасаның ұлы. Жас кезінде туған Пуэрто-Рикодан Флорида штатының Майами қаласына көшіп келген Кальдерон Майами Бич жоғары мектебінде оқыды. Бұл жерде ол түрлі мәдениеттермен танысты, соңынан перкуссияны оқып, рок-топта барабаншы болып жұмыс істеді. Топ Оззи Осборн мен Led Zeppelin сияқты артистердің әндерін орындады. Ол ата-анасының екеуі де Исмаил Ривераның жанкүйерлері болғанын, ал әкесінің джазға да қызығушылығы болғанын айтты. Ол екі жанрдың да ықпалында болып, "Minnie the Moocher" сияқты әндерді қоса, музыкасына енгізді. Соңында ол сальса, плена, денсхолл және хип-хоп элементтерін біріктіретін музыка стилін дамытты, өлеңдерінде қалалық өмірдің түрлі жақтарын көрсетеді.

Музыкалық мансабының алғашқы жылдары

Кальдеронның мансабы 1990 жылдары Пуэрто-Рикодағы хип-хоп жарыстарында қатысушы ретінде басталды. Ол өзінің негізгі серіктестері болатын Эдди Ди және DJ Адаммен танысты, бірақ сол кездегі көптеген продюсерлер мен диджейлер Кальдеронды қабылдамады. DJ Адам Пуэрто-Риколық подкастер Ченте Идрахқа берген сұхбатында Кальдеронның DJ Адамның «Mad Jam» андеграунд альбомына кіруі жоспарланғанын айтты, бірақ Кальдеронның стилі тым ерекше және жетілмеген болғандықтан, ол соңғы тізімнен шығарылды. Кальдерон 2000 жылы Эдди Дидің лейбліне қол қойды, Димен бірлесіп Пуэрто-Рико радиосындағы алғашқы хиті – Дидің екінші альбомынан шыққан «En Peligro de Extinción» хип-хоп әнін жасады. 2001-2002 жылдары Кальдерон оннан астам түпнұсқа жинаққа қатысты, соның ішінде алтын және платиналық альбомдар: «Kilates», «Boricuas NY» 1 және 2 томдары, «The Majestic», «La Mision» 2 және 3 томдары және, әрине, оның алғашқы әлемдік хит-кроссовері «Cosa Buena» – «Planet Reggae» өндірісінен, «White Lion Records» және Diamond Music таратуымен. Бұған қоса, ол Yaga y Mackie-нің «Sonando Diferente» және Maestro-ның «The Movie» альбомдарында да ойнады, бұл оның көшедегі даңқының артуына ықпал етті. «Cosa Buena» және Telemundo сияқты негізгі арналарда кеңінен көрсетілген алғашқы реггетон видеосының бірі болғандықтан, 2002 жылы Кальдерон сол жылдың қарашасында шығатын дебюттік альбомы «El Abayarde» алдында бүкіл әлемде танымал болды. «White Lion Records» (бұрын Boricua Guerrero деп аталған және қазір Elías de León-нің толық меншігінде) сол кезде тәуелсіз лейбл болғандықтан, альбом Пуэрто-Рикода, Доминикан Республикасында және АҚШ-тың кейбір аймақтарында ғана қолжетімді болғанына қарамастан, «El Abayarde» бір апта ішінде 75 000 данадан астам сатылған алғашқы соло реггетон/хип-хоп альбомы болды. Бұл сәттілік Кальдерон мен «White Lion» компаниясының «Sony Music Latin» компаниясымен бірлескен кәсіпорын құруына әкелді. Кальдерон «Sony Music Latin» таратуымен «White Lion» туындысы ретінде «Jiggiri Records» деген жеке лейблін құрды. «Jiggiri Records» Zion & Lennox, Voltio және John Eric сияқты танымал әртістердің бірнеше платиналық альбомдарын шығарды. Кальдерон 2003-2005 жылдары Латын Америкасының барлық концерттеріндегі ең табысты орындаушылардың біріне айналды, осылайша қазір реггетон деп аталатын жанрдың (бұрын «жер асты» деп аталған) мәртебесін көтерді. 2003 жылдың тамызында Кальдерон Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гарденде өнер көрсетті. Оның өнері мен өнер көрсетуіне сүйене отырып, «The New York Times» газеті ол «реггетонның өсуіне мүмкіндік беретін музыка ретінде ең жақсы дәлелдеме» болғанын, ал ол – «жаңашыл орындаушы» екенін атап өтті. Бұл альбомнан кейін реггетон Нью-Йорктегі бірнеше хип-хоп продюсерлерінің ықпалына ие болды. Кальдерон бірнеше микстейптерде жұмыс істеуді жалғастырды, Usher-дің «Yeah», Fat Joe-ның «Lean Back», N.O.R.E.-дің «Oye Mi Canto» және Akon-ның «I Wanna Love You», 50 Cent-тің «P.I.M.P» ремикстерінде ойнады, сондай-ақ Кальдерон Aventura-ның «We Got the Crown» ремиксіне қатысты.

2005 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Кальдерон 2004 және 2005 жылғы Нью-Йорктегі Пуэрто-Рико күні шерулеріне қатысты. Осы кезеңде ол Нью-Йорктің Power 105 тізіміне енген тұңғыш латын америкалық әртіс болды. Латын Америкасының жастарындағы Кальдеронның ықпалы Village Voice басылымында жарияланды. Басылымда ол «шамалы күшпен ғана» өзінің елінің басым жастар мәдениетін аралдан және латындық аудандардан алып шығып, американдық поп мәдениетінің ағысына енгізгені айтылды. Осы шақта Кальдерон латын музыкасындағы танымал тұлға болып қала берді, мысалы, Дон Омар жетекшілік еткен «Bandoleros» (ерекше «The Fast and the Furious: Tokyo Drift» саундтрегіне енген) және Dee-дің «12 Discípulos» жинақ альбомынан шыққан «Quítate Tú Pa Ponerme Yo» сияқты халықаралық хиттері арқасында. 2005 жылдың ортасында Кальдерон Atlantic Records пен өзінің тәуелсіз Jiggiri Records лейблі арасында бір миллион долларлық бірлескен келісімге қол қойғаны Hip Hop/Reggaeton басылымдарында жарияланды. 2006 жылы ол «The Underdog/El Subestimado» атты екінші альбомын шығарды, онда реггетоннан гөрі хип-хоп музыкасы басым болды. Бұл альбомда Buju Banton, Voltio, Bataklán, Eddie Dee, Luis Cabán, Yandel, Zion, Chyno Nyno, Don Omar және Oscar D’León қатысты. Альбомның жасалуына Cookee, Major League, Salaam Remi, Eric Figueroa, Luny Tunes, DJ Nelson, Danny Fornaris, Nesty la Mente Maestra, Naldo, DJ Joe, DJ Fat, Echo және Diesel сияқты бірнеше продюсерлер атсалысты. 2023 жылы Кальдерон Paz y Esperanza және Universal Music Latino арқылы «La Receta» әнін жариялады.

Музыкалық стильдер мен тақырыптар

Кальдерон реггетон әншісі болғанымен, ол "музыканың барлық түрлерін" ұнататынын айтады. Мұның куәсі оның өмірбаянында да (музыкадағы карьерасын хеви-метал тобында бастады және барабаншы ретінде музыка мектебіне қатысты) және оның музыкасында, Африка, Колумбия және Кариб аймағы сияқты жерлердің дыбыстары мен ырғақтарын қамтитын "бірнеше музыкалық бағыттар" бар. Ол өзінің танымал реггетон музыкасының дыбысын "классикалық сальсаның жұмысшы табының Карибтік эстетикасына терең сіңген эксперименталды реггетон стилін, хип-хоптың күшті дозасымен үйлестіру арқылы" алады. The Underdog/El Subestimado альбомында ол Anónimo Consejo рэп дуэтімен бірлесіп "Son Dos Alas" әнін жасады, ол кейін Кальдеронның қатысуынсыз интерлюдияға дейін қысқартылды. Кальдерон лирикасы үшін де мақталады, ол мазмұнды әрі көтеріңкі, әлеуметтік сананы көрсетеді. Кальдерон "афро-карибтік жұмысшы табының эстетикасының реггетон чемпионы" деп сипатталған және поэзия мен саясатты тең бөліктерге бөлетін лирикасымен танымал.

Кино және басқа да мансаптық жобалар

Кальдерон актерлік дебютін Джон Синглтон түсірген "Заңсыз ақша" фильмінде жасады. Кальдерон Пуэрто-Риколық бандит Шоко рөлін ойнады, ал режиссер Франк Рейес бұл кейіпкерді оған арнайы жазған. Кальдерон "Шыбысты сезін" және "El Cantante" фильмдеріндегі рөлдерден бас тартты және продюсеріне деген құрметінің иесі ретінде "Заңсыз ақша" фильмінде түсуді жөн көрді. Джон Синглтонды комедияда ойнағысы келетініне көндіргеннен кейін, Кальдерон алдағы Синглтон фильмінде бейсбол командасының жаттықтырушысы рөлінде ойнауға жоспарланған. Кальдерон мен Дон Омар "Жылдам және қаһарлы", "Жылдам бесеу" және "Тағдырдың жылдамдығы" фильмдерінің төртінші, бесінші және сегізінші бөлімдерінде ойнады.