Кіріспе
Microsoft XNA (XNA акронимсіз деген рекурсивті аббревиатура) – Microsoft Gaming компаниясы видео ойындарды әзірлеуді жеңілдету үшін жасаған, басқарылатын орындалу ортасы бар тегін құралдар жиынтығы. XNA .NET Framework-ке негізделген, Windows және Xbox 360 жүйелерінде жұмыс істейтін нұсқалары бар. XNA Game Studio XNA ойындарын жасауға көмектеседі. XNA құралдар жиынтығы 2004 жылғы 24 наурызда Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында өткен ойын әзірлеушілер конференциясында жарияланды. XNA Build-тің алғашқы қоғамдық технологиялық алдын ала көрсетілімі 2006 жылғы 14 наурызда шығарылды. Көп жағынан, XNA Microsoft-тың әйгілі DirectX ойын әзірлеу жүйесінің .NET аналогы ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ ол негізінен жеңіл ойындарды жазуға қызығушылық танытқан әзірлеушілерге арналған. XNA – Xbox Live Indie Games платформасының негізі. 2013 жылғы қаңтардан бастап XNA енді дамытылмайды және ол Windows Runtime-мен (Metro стиліндегі қосымшаларды жасауға арналған API) үйлесімді емес, ол Windows 8 жүйесімен бірге енгізілді.
Microsoft XNA (a recursive acronym for XNA's not acronymed) is a freeware set of tools with a managed runtime environment that Microsoft Gaming developed to facilitate video game development. XNA is based on NET Framework, with versions that run on Windows and Xbox 360. XNA Game Studio can help develop XNA games. The XNA toolset was announced on March 24, 2004, at the Game Developers Conference in San Jose, California. A first Community Technology Preview of XNA Build was released on March 14, 2006. In many respects, XNA can be thought of as a NET analog to Microsoft's better known game development system, DirectX, but it is aimed at developers primarily interested in writing lightweight games. XNA is the basic platform for Xbox Live Indie Games. As of January 2013, XNA is no longer being developed, and it is not compatible with Windows Runtime (the API for developing Metro style apps), which was introduced with Windows 8.
XNA негіздемесі
Microsoft XNA Framework Xbox 360 үшін NET Compact Framework 2.0 негізінде және Windows жүйесінде NET Framework 2.0 іске асырылуына сүйенеді. Ойын әзірлеуге арналған кең кластық кітапханалар жиынтығын қамтиды, бұл мақсатты платформаларда кодты максималды түрде қайта пайдалануға мүмкіндік береді. Фреймворк Common Language Runtime нұсқасында жұмыс істейді, ол ойын үшін оңтайландырылған және басқарылатын орындалу ортасын қамтамасыз етеді. Орындалу уақыты Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows Phone және Xbox 360 үшін қолжетімді. XNA ойындары орындалу уақыты үшін жазылғандықтан, XNA Framework-ті қолдайтын кез келген платформада минималды өзгерістермен немесе өзгеріссіз орындалуы мүмкін. Фреймворкте жұмыс істейтін ойындар техникалық тұрғыдан кез келген NET-ке сәйкес тілде жазылуы мүмкін, бірақ XNA Game Studio Express IDE және Visual Studio 2008 және 2010-ның барлық нұсқаларында (XNA 4.0 нұсқасына дейін) тек C# ресми түрде қолдау көрсетіледі. Visual Basic NET үшін қолдау 2011 жылы қосылды. XNA Framework ойынды кодтауға қатысты төмен деңгейлі технологиялық ерекшеліктерді қамтиды, соның арқасында фреймворк өзі платформалар арасындағы айырмашылықты қамтамасыз етеді, ойын бір үйлесімді платформадан екіншісіне көшірілген кезде, бұл ойын әзірлеушілеріне мазмұн мен ойын тәжірибесіне көбірек назар аударуға мүмкіндік береді. XNA Framework контент жасауға көмектесу үшін, мысалы, платформааралық аудио жасау құралы (XACT) сияқты бірнеше құралдармен интеграцияланған. XNA Framework 2D және 3D ойын жасауды қолдайды және Xbox 360 контроллерлері мен дірілдерін пайдалануға мүмкіндік береді. Xbox 360 платформасы үшін жасалған XNA framework ойындарын тек Microsoft XNA Creator's Club/App Hub мүшелері тарата алады, мұның жылдық жазылым ақысы 99 долларды құрайды.
XNA ойын студиясы
XNA Game Studio — ойындарды әзірлеуге арналған бағдарламалау ортасы. Қазірге дейін бес қайта жаңартылған нұсқасы шықты, бірақ 2015 жылдан бастап жаңа нұсқалар енді әзірленбейді. XNA Game Studio Express 2006 жылдың 30 тамызында шыққан алғашқы нұсқасы болды және ол студенттерге, хоббишілерге және тәуелсіз ойын әзірлеушілерге арналған. Оны тегін жүктеуге болады. Express платформалық ойындар, нақты уақыт стратегиясы және бірінші тұлға атысы сияқты нақты жанрларды жылдам дамыту үшін негізгі «бастау жиынтықтарын» ұсынады. Әзірлеушілер XNA Framework арқылы Windows ойындарын тегін жасаса да, Xbox 360-та оларды іске қосу үшін Microsoft XNA Creator's Club мүшелігіне жылдық 99 АҚШ доллары (немесе төрт айлық 49 АҚШ доллары) төлеу керек. Жаңартпадан кейін XNA әзірлеушілері Xbox 360 бинарлық файлдарын құрастырып, оларды басқа Microsoft XNA Creator's Club мүшелерімен бөлісе алады. XNA Game Studio 2.0 2007 жылдың 13 желтоқсанында шығарылды. XNA Game Studio 2.0 Visual Studio 2005-тің барлық нұсқаларымен (соның ішінде тегін Visual C# 2005 Express Edition), Windows және Xbox 360-та Xbox Live желісін қолданатын API және жақсырақ құрылғы басқару мүмкіндіктерімен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. XNA Game Studio 3.0 (Visual Studio 2008 немесе тегін Visual C# 2008 Express Edition үшін) Zune платформасы үшін ойындар жасауға және Xbox Live қауымдастығын қолдауға мүмкіндік береді. Ол 2008 жылдың 30 қазанында шығарылды және C# 3.0, LINQ және Visual Studio 2008 нұсқаларының көпшілігін қолдады. XNA Game Studio 4.0 2010 жылдың 16 қыркүйегінде шығарылды. Ол Windows Phone платформасын (соның ішінде 3D аппараттық үдетуді), фреймворк аппараттық профильдерін, конфигурацияланатын эффекттерді, жай-күй объектілерін, графикалық құрылғы скалаларын және бағдарлауды, платформааралық және көп сенсорлық кірісті, микрофондық кірісті, буферленген дыбыс ойнатуды және Visual Studio 2010 интеграциясын қолдайды. XNA "Game Studio 4.0 Refresh" 2011 жылдың 6 қазанында шығарылды және Windows Phone 7.5 (Mango) және Visual Basic үшін қолдау қосты.
XNA Framework мазмұны желісі
XNA Framework Content Pipeline – Visual Studio және XNA Studio-ға "3D мазмұнды ұйымдастыру және пайдаланудың басты дизайн ортасы" ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін құралдар жиынтығы. Екеуі де тек лицензияланған Xbox әзірлеушілері үшін ғана қолжетімді. Кеңейтулерге жетістіктер, көшбасшылар тізімі және лицензияланған ойын атауларына арналған басқа да мүмкіндіктер үшін қосымша басқарылатын API-лер кіреді. XDK Extensions қолданылып жасалған ойындардың арасында Microsoft Dream. Build. Play бәйқауының жеңімпаздары да бар. Олардың ең көп танымал болғаны – The Dishwasher: Dead Samurai.
Лицензиялық келісім
Microsoft XNA Framework 2.0 лицензиялық шарты Xbox Live және/немесе Windows Live-қа қосылатын коммерциялық желілік ойындарды таратуға қатаң тыйым салады, егер дамытушы мен Microsoft екеуі де қол қойған арнайы келісім болмаса. Бұл XNA Game Studio әлі де Windows платформасы үшін коммерциялық ойындар мен басқа бағдарламаларды жасау үшін қолданыла беретінін білдіреді, бірақ Xbox/Windows Live үшін Microsoft-тың желілік қолдау коды қолданылмайды. Дамытушының XNA жобасында өзіндік жасалған желілік кодты пайдалануға болады. XNA Game Studio-да жасалған ойындар Windows Phone нарығы арқылы, ал бұрын Xbox Live Indie Games арқылы таратылуы мүмкін. Бұл бағдарламалық құрал Windows-қа арналған коммерциялық ойындар жасау үшін де пайдаланылуы мүмкін.
Ойын ойнауға арналған
Dream Build Play – Microsoft XNA және кейіннен Xbox Live Indie Games-ті қолдау мақсатында өткізілген жыл сайынғы, әлемдік $75,000 көлемдегі Microsoft байқауы болды, бірақ ол одан бұрын пайда болды. Байқау алғаш рет 2006 жылы жарияланды және 2007 жылдың қаңтарында басталды. Көптеген жеңімпаздар қазіргі танымал инди-ойын әзірлеушілері болып табылады.
Xbox Live Индие ойындары
XNA Game Studio-да жазылған Xbox 360 ойындарын App Hub-қа жіберуге болады, бұл үшін премиум-мүшелік талап етілді (жылдық абоненттік төлем шамамен 99 АҚШ доллары). App Hub-қа жіберілген барлық ойындар басқа да ойын жасаушылардың пікірлеріне ұшырады. Егер ойын сараптамадан өтіп, жарамды деп табылса, ол Xbox Live Marketplace-те жарияланатын болды. Ойын жасаушылар өз ойындарының бағасын 80, 240 немесе 400 баллға белгілей алатын. Ойын авторларына ойын сатудан түскен кірістің 70 пайызы төленеді. Microsoft бастапқыда ойынды қосымша таныстыруға жұмсаған жағдайда, кірістің бір бөлігін алуды жоспарлаған, бірақ 2009 жылдың наурыз айында бұл шешімнен бас тартылды, соның салдарынан жарнама жасалса да төлем мөлшері өзгеріссіз қалды. Microsoft сонымен қатар DreamSpark бағдарламасы және MSDNAA арқылы білім беру ұйымдарына App Hub премиум-мүшелігіне бір жылдық тегін қол жеткізу мүмкіндігін ұсынды. Бұл шоттар студенттерге Xbox 360 үшін ойындар жасауға мүмкіндік берді, бірақ ойындарын нарыққа жіберу үшін ойын жасаушыларға премиум Xbox Live тіркелгісі қажет болды.
Баламалы іске асырулар
Моно деп аталатын жоба XNA-ны ашық бастапқы коды мен кросс-платформалық Mono фреймворкіне порттау мақсатымен құрылды. Моно. XNA және SilverSprite код базасынан XNA-ны бірнеше мобильді құрылғыларға порттау үшін MonoGame деп аталатын жаңа жоба пайда болды. 3.0.1 нұсқасынан бастап (2013 жылдың 3 наурызында жарияланды), iOS, Android (OUYA қоса алғанда), macOS, Linux және Windows 8, Windows RT және Windows Phone 8 үшін Metro, сондай-ақ PlayStation Mobile 2D үшін қолдау тұрақты. PlayStation Mobile 3D және Raspberry Pi әзірлемелері қазіргі уақытта жүргізілуде. FNA – MonoGame-дан бөлінген, XNA-ның толыққанды мүмкіндіктері бар ашық бастапқы кодтағы қайта іске асырылуы. FNA-ның мақсаты – XNA ойын кітапханасын XNA-ны қайта іске асыру арқылы сақтап қалу. Grommet деп аталатын ашық бастапқы кодты жоба NET Micro Framework қолданатын кіріктірілген құрылғыларға арналған шектеулі портты қамтиды. ANX деп аталатын жоба SharpDX жиынтығын пайдаланып XNA-ның өзіндік нұсқасын іске асырады; Linux, macOS және PlayStation Vita үшін қолдау да дамытылуда. ANX арқылы әзірлеушілер XNA-ға өте ұқсас кодты қолдана отырып, ойындарды жаза алады, бұл Windows 8-де Metro қолданбасы ретінде қарастырылады.