Кіріспе

Кластың барлық объектілері үшін өзгермейтін қасиет – компьютерлік бағдарламалау ұғымы.

Компьютерлік бағдарламалауда, әсіресе объектіге бағытталған бағдарламалауда, кластың инварианты (немесе типтік инвариант) – кластың объектілерін шектеуге қолданылатын инвариант. Кластың әдістері осы инвариантты сақтауға тиіс. Кластың инварианты объектіде сақталатын күйді шектейді. Кластың инварианттары құрылым кезінде орнатылады және жария әдістерге шақырылғандар арасында тұрақты түрде сақталады. Функциялар ішіндегі код инварианттарды бұзуы мүмкін, бірақ жария функция аяқталғанға дейін инварианттар қалпына келтірілуі керек. Параллелизм кезінде әдістерде инвариантты сақтау үшін, әдетте күйді мутекстің көмегімен құлыптап, сындық бөлім құру қажет. Объектінің инварианты немесе өкілдік инварианты – объектінің күйіне қарамастан бұзылмаған инвариантты қасиеттер жиынтығынан тұратын компьютерлік бағдарламалау құрылымы. Бұл объектінің әрқашан алдын ала анықталған шарттарға сәйкес келетінін және әдістердің қате пікірлерге ұшырамастан объектіге сілтеме жасауға болатынын қамтамасыз етеді. Кластың инварианттарын анықтау бағдарламашылар мен тестілеушілерге бағдарламалық құралды сынау кезінде көбірек қателерді табуға көмектеседі.

Сынып инварианттары мен мұрагерлік

Объектіге бағытталған бағдарламалық жасақтамада кластық инварианттардың пайдалы әсері мұрагерлік арқасында күшейе түседі. Кластық инварианттар мұраға беріледі, яғни "кластың барлық ата-аналарының инварианттары сол кластың өзіне де қолданылады". Мұрагерлік ұрпақ кластарға ата-ана кластарының іске асыру деректерін өзгертуге мүмкіндік береді, сондықтан ұрпақ класы ата-ана класының тұрғысынан жарамсыз ететіндей етіп, инстанциялардың күйін өзгертуі мүмкін. Осындай жағдайға түсетін ұрпақ кластардың болуы – объектіге бағытталған бағдарламалық жасақтаманы жобалаушылардың композицияны мұрагерлікке басымдық беруінің бір себебі (яғни мұрагерлік инкапсуляцияны бұзады). Дегенмен, кластық инварианттар мұраға берілгендіктен, кез келген нақты кластың кластық инварианты сол класта тікелей кодталған инвариантты талаптармен қатар, ата-ана кластардан мұраланған барлық инвариантты шарттардан тұрады. Бұл дегеніміз, ұрпақ кластар ата-аналарының іске асыру деректеріне қол жеткізе алғанмен, кластық инвариант оларға осы деректерді орындалу кезінде жарамсыз инстанция тудыратын кез келген тәсілмен өңдеуге жол бермейді.

Айғақтар

Python, PHP, JavaScript, C++ және Java сияқты көп қолданылатын бағдарламалау тілдері асерцияларды бастапқыда қолдайды, оларды кластың өзгермейтін шарттарын анықтау үшін пайдалануға болады. Кластардағы өзгермейтін шарттарды іске асырудың әдеттегі тәсілі – егер шарт орындалмаса, кластың конструкторы қателік тудыруы. Әдістер осы шарттарды сақтайтындықтан, олар шарттың дұрыстығына сеніп, оны арнайы тексерудің қажеті жоқ.

Жергілікті қолдау

Сынып инварианты – келісім-шарт бойынша жобалаудың қажетті бөлігі. Сондықтан, Эйфель, Ада және D сияқты келісім-шарт бойынша жобалауды толыққанды қолдайтын бағдарламалау тілдері, сынып инварианттарын да толыққанды қолдайды.

Жергілікті емес қолдау

C++ үшін Loki кітапханасы сынып инварианттарын, статикалық дерек инварианттарын және қателіктерді басқару қауіпсіздігін тексеру үшін құралдар ұсынады. Java үшін кластық инварианттарды анықтаудың күштірек және сенімді тәсілін ұсынатын Java Modeling Language деп аталатын құрал бар.