Кіріспе

Компьютерлік операциялық жүйе

Darwin – macOS (бұрын OS X және Mac OS X), iOS, watchOS, tvOS, iPadOS, visionOS және bridgeOS операциялық жүйелерінің негізгі Unix операциялық жүйесі. Бұл жүйе бұрын Apple Inc. компаниясы 2000 жылы жариялаған тәуелсіз, ашық кодты операциялық жүйе ретінде болған. Darwin NeXTSTEP, FreeBSD, Mach және басқа да ашық бағдарламалық қамтамастың кодтарынан, сондай-ақ Apple компаниясы әзірлеген кодтан құралған. Darwin көбінесе POSIX стандартымен үйлесімді, бірақ ешқашан POSIX стандартының ешбір нұсқасымен үйлесімді деп сертификатталған емес. Leopard нұсқасынан бастап macOS Single UNIX Specification 3 нұсқасымен (SUSv3) үйлесімді екені расталды.

Тарих

Дарвин мұрасы Unix туындыларымен басталды, ол NeXT-тің NeXTSTEP операциялық жүйесінің элементтерімен толықтырылды (кейіннен, 4.0 нұсқасынан бастап, OPENSTEP деп аталды), ол алғаш рет 1989 жылы жарық көрді. Apple компаниясы 1996 жылы NeXT-ті сатып алғаннан кейін, өзінің келесі операциялық жүйесін OPENSTEP негізінде құратынын хабарлады. Осының нәтижесінде 1997 жылы Rhapsody, 1999 жылы Mac OS X Server 1.0, 2000 жылы Mac OS X Public Beta және 2001 жылы Mac OS X 10.0 әзірленді. 1999 жылы Apple Mach 2.5 микроядросы, BSD Unix 4.4 OS және Mac OS X Server Apache веб-серверінің компоненттерінің бастапқы кодын жариялайтынын мәлімдеді. Сол кездегі уақытша бас директор Стив Джобс британдық табиғаттанушы Чарльз Дарвинге сілтеме жасап, «өйткені бұл эволюция туралы» деді. 2000 жылы Mac OS X операциялық жүйесінің негізгі компоненттері Apple Public Source License (APSL) лицензиясы бойынша Darwin ретінде ашық бастапқы кодты бағдарламалық қамтамасыз ету ретінде жарияланды; Cocoa және Carbon фреймворктері сияқты жоғары деңгейдегі компоненттер жабық бастапқы код ретінде қалды. 2005 жылғы сәуірде шыққан Darwin 8.0.1 нұсқасына дейін Apple әрбір ірі Mac OS X жаңартуынан кейін (ISO бейнесі түрінде) екілік орнатушыны шығарды, ол Darwin-ді PowerPC және Intel x86 жүйелеріне жеке операциялық жүйе ретінде орнатуға мүмкіндік берді. Шағын жаңартулар жеке орнатылатын пакеттер түрінде шығарылды. Қазіргі таңда Darwin тек бастапқы код түрінде ғана қолжетімді. 2023 жылғы қаңтардан бастап Apple өзінің Ашық бастапқы код веб-сайтында Darwin атауын еске алмайды және тек macOS және iOS-қа қатысты ашық бастапқы кодты жобалардың толық емес жинағын жариялайды.

Жәндіктер

Дарвин ядросы – XNU, OSF-тен OSFMK 7.3 (Open Software Foundation Mach Kernel) қолданатын гибридті ядро, сонымен қатар FreeBSD-нің әртүрлі элементтерін (процесс моделі, желілік стек және виртуалды файлдық жүйе) және I/O Kit деп аталатын объектіге бағытталған құрылғы драйвері API-ін қамтиды. Гибридті ядроның дизайны микроядроның икемділігі мен монолитті ядроның өнімділігін ұштастырады.

Жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз ету

Дарвиннің соңғы толық жүктелетін нұсқасы 32 биттік және 64 биттік Apple PowerPC жүйелерін, сондай-ақ 32 биттік Intel компьютерлерін қолдады. Қазіргі уақытта Darwin Intel x86 процессорларының 64 биттік x86_64 нұсқасын, Intel негізіндегі Mac компьютерлерде, iPhone 5S және одан кейінгі модельдерде, 6-шы буын iPod Touch, 5-ші буын iPad және одан кейінгі модельдерде, iPad Air отбасысында, iPad Mini 2 және одан кейінгі модельдерде, iPad Pro отбасысында, 4-ші буын және одан кейінгі Apple TV-лерде, HomePod отбасысында, сондай-ақ Apple кремнийімен жабдықталған Mac компьютерлерде (мысалы, 2020 жылғы Apple M1 Mac) және Raspberry Pi 3B-де қолдайды. Darwin-ді Intel және AMD x86 платформаларында қолдайтын XNU ядросының ашық бастапқы коды бар, бірақ Apple бұл платформаларды ресми түрде қолдамайды және ол 2009 жылдан бері жаңартылмаған сияқты. ARM платформалары үшін де XNU ядросының ашық бастапқы коды бар, бірақ ол 2016 жылдан бері жаңартылмаған. Ескі нұсқалар 32 биттік PowerPC, 64 биттік PowerPC, 32 биттік x86 және 32 биттік ARM процессорларын толығымен немесе жартылай қолдады. BSD (көбінесе FreeBSD қолданушы ортасы) тарихы арқасында ол POSIX API-ді қолдайды, сондықтан басқа UNIX сияқты жүйелер үшін жазылған көптеген бағдарламаларды Darwin-де бастапқы кодты өзгертпестен құрастыруға болады. Darwin Carbon және Cocoa API-лары, Quartz Compositor және Aqua пайдаланушы интерфейсі сияқты macOS-тың көптеген маңызды элементтерін қамтымайды, сондықтан Mac бағдарламаларын іске қоса алмайды. Дегенмен, ол macOS-тың аз белгілі мүмкіндіктерін, мысалы, Bonjour желілік технологиясының негізгі құралы болып табылатын көп тарату DNS-жауап берушісі mDNSResponder және жетілдірілген қызметтерді басқару жүйесі launchd-ді қолдайды.

Лицензия

2003 жылдың шілдесінде Apple компаниясы Дарвинді Apple Public Source License (APSL) 2.0 нұсқасымен шығарды, оны Free Software Foundation (FSF) GNU General Public License-пен үйлесімсіз еркін бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиясы деп санайды. Алдыңғы нұсқалар APSL лицензиясының бұрынғы нұсқасымен шығарылды, ол FSF-тің еркін бағдарламалық қамтамасыз ету туралы анықтамасына сай келмегенімен, Ашық код анықтамасының талаптарына сай келді.

Шығару тарихы

Келесі кесте Дарвиннің маңызды жариялымдарын, олардың жарияланған күндерімен және олардан туындаған операциялық жүйелерді көрсетеді. Назар аударыңыз, сәйкес жариялымдар басқа күні шығуы мүмкін.

Дарвин 20 жастан асқан

Версия күні Тиісті релиздер Ескертулер 20.0.0 2020 жылдың 22 маусымы macOS Big Sur, iOS 14, watchOS, tvOS, bridgeOS macOS 11.0 beta 1 және iOS 14.0 beta 120.1.0 2020 жылдың 3 қыркүйегі macOS 11.0 және iOS 14.020.2.0 2020 жылдың 12 қарашасы macOS 11.1 және iOS 14.320.3.0 2021 жылдың 1 ақпаны macOS 11.2, iOS 14.4, iPadOS 14.4, watchOS 7.3 және tvOS 14.4. 20.4.0 2021 жылдың 20 сәуірі macOS 11.3, iOS 14.5, iPadOS 14.5, watchOS 7.4 және tvOS 14.5. 20.5.0 2021 жылдың 24 мамыры macOS 11.4 және iOS 14.620.6.0 2021 жылдың 2 маусымы macOS 11.5 beta 2 және iOS 14.7 beta 221.0.0 2021 жылдың 7 маусымы macOS Monterey, iOS 15, watchOS, tvOS, bridgeOS macOS 12.0 beta 1 және iOS 15.0 beta 121.0.1 2021 жылдың 25 қазаны macOS 12.021.1.0 2021 жылдың 25 қазаны macOS 12.0.1 және iOS 15.021.2.0 2021 жылдың 7 желтоқсаны macOS 12.1 және iOS 15.221.3.0 2022 жылдың 26 қаңтары macOS 12.2 және iOS 15.321.4.0 2022 жылдың 14 наурызы macOS 12.3 және iOS 15.421.5.0 2022 жылдың 24 маусымы macOS 12.4 және iOS 15.521.6.0 2022 жылдың 20 шілдесі macOS 12.5 және iOS 15.622.0.0 2022 жылдың 6 маусымы macOS Ventura, iOS 16, iPadOS 16, watchOS 9, tvOS 16, bridgeOS macOS 13.0 beta 1, iOS 16.0, watchOS 9.0 және tvOS 16.022.1.0 2022 жылдың 24 қазаны macOS 13.0, iOS 16.1, iPadOS 16.1, watchOS 9.1 және tvOS 16.122.2.0 2022 жылдың 13 желтоқсаны macOS 13.1, iOS 16.2, iPadOS 16.2, watchOS 9.2 және tvOS 16.222.3.0 2023 жылдың 23 қаңтары macOS 13.2, iOS 16.3, iPadOS 16.3, watchOS 9.3 және tvOS 16.322.4.0 2023 жылдың 27 наурызы macOS 13.3, iOS 16.4, iPadOS 16.4, watchOS 9.4 және tvOS 16.422.5.0 2023 жылдың 18 мамыры macOS 13.4, iOS 16.5, iPadOS 16.5, watchOS 9.5 және tvOS 16.522.6.0 2023 жылдың 24 шілдесі macOS 13.5, iOS 16.6, iPadOS 16.6, watchOS 9.6 және tvOS 16.623.0.0 2023 жылдың 18 қыркүйегі macOS Sonoma, iOS 17, iPadOS 17, watchOS 10, tvOS 17, bridgeOS macOS 14.0, iOS 17.0, iPadOS 17.0, watchOS 10.0 және tvOS 17.023.1.0 2023 жылдың 25 қазаны macOS 14.1, iOS 17.1, iPadOS 17.1, watchOS 10.1 және tvOS 17.123.2.0 2023 жылдың 15 қарашасы macOS 14.2, iOS 17.2, iPadOS 17.2, watchOS 10.2 және tvOS 17.223.3.0 2024 жылдың 22 қаңтары macOS 14.3, iOS 17.3, iPadOS 17.3, watchOS 10.3 және tvOS 17.323.4.0 2024 жылдың 5 наурызы macOS 14.4, iOS 17.4, iPadOS 17.4, watchOS 10.4 және tvOS 17.4

Туынды жобалар

Дарвиннің ашық кодты бағдарламалық жасақтама болуына байланысты, операциялық жүйені өзгерту немесе жетілдіру мақсатында жобалар пайда болды.

Ашық Дарвин

OpenDarwin – Дарвин жүйесіне негізделген, қауымдық басқарудағы операциялық жүйе. Ол 2002 жылдың сәуір айында Apple Inc. және Internet Systems Consortium компаниялары құрған. Оның мақсаты Apple-дың әзірлеушілері мен ашық кодты бағдарламалық жасақтама қауымдастығы арасындағы ынтымақтастықты күшейту болды. Apple компаниясы бұл жобадан пайда тапты, себебі OpenDarwin-ге енгізілген жақсартулар Darwin шығарылымдарына қосылатын еді; ал ашық кодты бағдарламалық жасақтама қауымдастығы өз операциялық жүйесін толық бақылауға ие болып, оны GNU Darwin сияқты ашық кодты бағдарламалық жасақтама таратуларында пайдалана алды. 2006 жылдың 25 шілдесінде OpenDarwin командасы жобаны жабық деп хабарлады, себебі олар OpenDarwin-нің «Mac OS X-ке қатысты жобаларға арналған қарапайым хостинг платформасына» айналғанын және дербес Дарвин операциялық жүйесін жасау әрекеттері сәтсіз аяқталғанын сезінді. Олар былай деді: «Көздердің қолжетімділігі, Apple өкілдерімен өзара әрекеттесу, көздерді құру және бақылау қиындығы, сондай-ақ қауымдастықтың ынтасының болмауы осыған себеп болды». Соңғы тұрақты нұсқасы – 7.2.1 нұсқасы, ол 2004 жылдың 16 шілдесінде жарық көрді.

Нағыз Дарвин

PureDarwin – Apple компаниясының Darwin жүйесінің ашық кодынан жүктелетін операциялық жүйе бейнесін құру жобасы. OpenDarwin тоқтатылып, Darwin 8.x нұсқасынан бастап жүктелетін бейнелер жарияланғаннан бері, көптеген құралымдар жабық кодқа айналғандықтан, толыққанды операциялық жүйе жасау қиындады. 2015 жылы жоба X11 графикалық интерфейсімен Darwin 9 негізіндегі алдын ала нұсқасын ұсынды, одан кейін Darwin 17 негізіндегі 17.4 бета нұсқасы, тек командалық қатармен қолжетімді болды.

Басқа туынды жобалар

XQuartz — macOS (Darwin) жүйесінде жұмыс істейтін X Window System компоненті. XDarwin, Apple-дың X11 қолданбасын ұсынбас бұрын. GNUstep — Cocoa (бұрын OpenStep) Objective C фреймворктарының, виджеттер жиынтығының және Unix сияқты операциялық жүйелер үшін қолданбаларды дамыту құралдарының ақысыз бағдарламалық жасақтамасы. Window Maker — кең GNUstep жобасының бөлігі ретінде NeXT GUI-ді эмуляциялауға арналған терезе менеджері. MacPorts (бұрын DarwinPorts), Fink және Homebrew — UNIX бағдарламаларын Darwin операциялық жүйесіне порттау және пакеттерді басқару жобалары. Сонымен қатар, RPM, pkgsrc және Portage сияқты бірнеше стандартты UNIX пакет менеджерлерінің Darwin порттары бар. Олардың кейбіреулері базалық жүйеге кедергі келтірмеу үшін өздерінің атау кеңістігінде жұмыс істейді. GNU Darwin — Darwin жүйесіне ақысыз бағдарламалық қамтамасыз ету пакеттерін порттайтын жоба. Олар операциялық жүйенің бейнелерін Linux дистрибутивтеріне ұқсас етіп жинақтайды. Darwine жобасы — Darwin жүйесінде Microsoft Windows бағдарламалық жасақтамасын іске қосуға мүмкіндік беретін Wine порты. SEDarwin — TrustedBSD міндетті кіруді бақылау аясының және SELinux аясының Darwin жүйесіне портталған бөліктері. Ол Mac OS X 10.5-ке енгізілген. Darbat жобасы — L4 микроядролық отбасы үшін Darwin жүйесінің эксперименталды порты болды. Ол қазіргі Darwin екіліктерімен үйлесімді болуды мақсат етеді. Darling жобасы — Linux жүйелерінде macOS екілік файлдарын іске қосуға арналған үйлесімділік қабаты. Ол Darwin кодын пайдаланады. Әртүрлі драйверлерді қолдау жобалары бар: мысалы, сымсыз драйверлер, сымды NIC драйверлері, модем драйверлері, карта оқу құрылғылары және ext2 және ext3 файлдық жүйелер. DarwinBSD жобасы — пакеттер үшін pkgsrc-ті пайдаланатын Darwin жобасы. Бұл ашық кодты жоба.