Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
C. S. Lewis-тің балалар фантастикалық романы, 1955 жыл.
Children's fantasy novel by C. S. Lewis, 1955
"Сақшының немере інісі" – 1955 жылы The Bodley Head баспасында жарық көрген C. S. Lewis-тің порталдық балалар фантастикалық романы. Бұл "Нарния хроникасы" (1950–1956 жж.) жинағындағы жеті романның алтыншысы. Жаңа басылымдарда кітаптар Нарния тарихы бойынша реттелген, бұл серияның бірінші томы. Басқалары сияқты, оны да Паулин Бэйнс суреттеді, оның жұмысы көптеген кейінгі басылымдарда сақталған. The Bodley Head – "Нарния хроникасы" үшін жаңа баспагер болды, бұл алдыңғы бес романды жарыққа шығарған Джеффри Блзден өзгешелік. "Сақшының немере інісі" Льюис үшін Нарния туралы ең қиын роман болған сияқты. Нарнияның қалған алты хроникасы 1948 және 1953 жылдар аралығында жазылса, "Сақшының немере інісі" 1949 және 1954 жылдар аралығында бес жыл бойы жазылды. Ол 1949 жылдың жазында "Арыстан, сиқыршы және киім шкафы" романын аяқтағаннан кейін жұмысты бастады, бірақ 26 беттік қолжазбадан кейін тоқтап, екі жылдан соң ғана қайта жалғастырды. Бұл романның автобиографиялық ерекшеліктерімен байланысты болуы мүмкін, себебі ол өзінің тәжірибелеріне өте жақын бірқатар оқиғалар мен параллельдерді көрсетеді. Льюис 1950 жылдың соңында "Күміс кресло" романын аяқтағаннан кейін "Сақшының немере інісі" романына оралды. Ол романның үштен екі бөлігін аяқтады, содан кейін Роджер Гринге, сол кезде Льюис өзінің барлық жазбаларын көрсеткен болатын, әңгімеде құрылымдық мәселе бар екенін айтқаннан кейін жұмысты қайтадан тоқтатты. Соңында ол 1953 жылы, сол жылдың көктемінде "Соңғы шайқас" романын аяқтағаннан кейін романға оралды және 1954 жылдың басында аяқтады. Льюис бастапқыда романды "Полли мен Дигори" деп атады, бірақ оның баспагері оны "Сақшының немере інісі" деп өзгертті. Бұл кітап "Килмер отбасына" арналған.
The Magician's Nephew is a portal fantasy children's novel by C. S. Lewis, published in 1955 by The Bodley Head. It is the sixth published of seven novels in The Chronicles of Narnia (1950–1956). In recent editions, which sequence the books according to Narnia history, it is volume one of the series. Like the others, it was illustrated by Pauline Baynes whose work has been retained in many later editions. The Bodley Head was a new publisher for The Chronicles, a change from Geoffrey Bles who had published the previous five novels. The Magician's Nephew seems to have been the most challenging Narnia novel for Lewis to write. The other six Chronicles of Narnia books were written between 1948 and 1953, The Magician's Nephew was written over a five year period between 1949 and 1954. He started in the summer of 1949 after finishing The Lion, the Witch and the Wardrobe, but came to a halt after producing 26 pages of manuscript and did not resume work until two years later. This may be as a result of the autobiographical aspects of the novel, as it reflects a number of incidents and parallels very close to his own experiences. He returned to The Magician's Nephew late in 1950, after completing The Silver Chair. He managed to finish close to three quarters of the novel, and then stopped work once again after Roger Green, to whom Lewis showed all his writing at the time, suggested there was a structural problem in the story. Finally he returned to the novel in 1953, after finishing The Last Battle in the spring of that year and completed early in 1954. Lewis originally titled the novel "Polly and Digory"; his publisher changed it to The Magician's Nephew. This book is dedicated to "the Kilmer family".
Лефай фрагменті
Романның бастапқы жорамалы жарияланған нұсқадан күрт өзгеше, және Льюис одан бас тартты. Қазір ол «Лефей фрагменті» деп аталады, және Дигоридің феялық анасы Лефей ханымның атымен аталады. Ол соңғы нұсқада Андрей ағаның феялық анасы ретінде көрсетіледі, ол сиқырлы сақиналарды жасау үшін қолданылған шаңмен толтырылған қорапты оған мұра еткен, гөріне кем әсерлі сиқыр қолданушы. «Лефей фрагментінде» Дигори ағаштар мен жануарлармен сөйлесе (және түсіне) білу қабілетімен дүниеге келеді; Нарния әлемінің ерекше белгісіне айналатын Сөйлейтін және Сөйлемейтін Хайуанаттар арасындағы ерекшелік жоқ. Дигори Гертруда тәтесімен бірге тұрады, ол бұрынғы мектеп мұғалімі, өзімшіл, зорлық-зомбылыққа бейім мінезді, өмірінің көп бөлігін басқаларды қорқытып-үркітумен өткізіп, үкімет министрі қызметіне жеткен. Тәтесі болмағанда, Дигори жануарлар мен ағаштардан, соның ішінде Паттертуиг есімді белгілі бір тіл білетін күміс сүрегінен жұбаныш табады. Полли көрші қыз ретінде оқиғаға кіреді, ол адам емес жаратылыстардың тілін түсінбейді. Ол жер асты әлеміне жететін ағыс суды зерттеу үшін сал жасауды қалайды. Дигори сал жасауға көмектеседі, бірақ Поллидің көзінше өзін әлсіз көрсетпеу үшін, салды аяқтауға қажетті бір тармақты кесіп алады. Осының салдарынан ол ағаштар мен жануарлардың тілін түсіну қабілетін жоғалтады. Келесі күні оған өзінің феялық анасы Лефей ханым келіп, Дигори қабілеттерін жоғалтқанын біледі және оған жиһаз дүкенінің мекенжайын көрсеткен карточканы береді, сонда бару керектігін айтады. Осы жерде фрагмент аяқталады. Паттертуиг пен Гертруда тәтесі романның соңғы нұсқасында кездеспейді. Алайда Паттертуиг «Каспиан ханзадасында» Нарниялық жаратылыс ретінде пайда болады, ал Гертруда тәтесінің мансап жолын «Күміс орындық» кітабындағы Эксперимент үйінің басшысы қайталайды.
The original opening of the novel differs greatly from the published version, and was abandoned by Lewis. It is now known as 'The Lefay Fragment', and is named after Mrs Lefay, Digory's fairy godmother, who is mentioned in the final version as Uncle Andrew's godmother, a less benevolent user of magic, who bequeathed him the box of dust used to create the magic rings. In the Lefay Fragment, Digory is born with the ability to speak to (and understand) trees and animals; the distinction between Talking and non Talking Beasts which was to become such a characteristic feature of the Narnian world is absent. Digory lives with an Aunt Gertrude, a former school mistress with an officious, bullying nature, who has ended up as a Government minister after a lifetime of belligerent brow beating of others. Whenever his aunt is absent, Digory finds solace with the animals and trees, including a squirrel named Pattertwig. Polly enters the story as a girl next door who is unable to understand the speech of non human creatures. She wants to build a raft to explore a stream which leads to an underground world. Digory helps construct the raft, but saws a branch from a tree necessary to complete it, in order not to lose face with Polly. This causes him to lose his supernatural powers of understanding the speech of trees and animals. The following day he is visited by his godmother Mrs Lefay who knows that Digory has lost his abilities and gives him a card with the address of a furniture shop which she instructs him to visit. At this point the fragment ends. Pattertwig and Aunt Gertrude do not appear in the final version of the novel. Pattertwig does, however, appear as a Narnian creature in Prince Caspian, and Aunt Gertrude's career path is retraced by the Head of Experiment House in The Silver Chair.
Аутентиктілігі
Лефей фрагментінің түпнұсқалығына күмән туды, себебі қолжазбадағы жазу Льюистің әдеттегі стилінен кейбір тұрғыда өзгеше, ал жазу деңгейі оның басқа еңбектерімен салыстырғанда төмен. Сонымен қатар, 1963 жылдың тамызында Льюис Дуглас Грешемге өзінің аяқталмаған немесе толық емес қолжазбаларының барлық бөліктерін жоюды бұйырған, ол кезде Кембридж қаласындағы Магдалена колледжіндегі бөлмелері тазаланып, айдың басында колледжден кеткеніне байланысты.
Some doubt has been cast on the authenticity of the Lefay Fragment, as the handwriting in the manuscript differs in some ways from Lewis's usual style, and the writing is not of a similar calibre to his other work. Also in August 1963 Lewis had given instructions to Douglas Gresham to destroy all his unfinished or incomplete fragments of manuscript when his rooms at Magdalene College, Cambridge were being cleaned out, following his resignation from the college early in the month.
Өмірбаяндық элементтер
"Сақшының немере інісі" кітабының бірқатар аспектілері Льюистің өмірімен сабақтас келеді. Дигори мен Льюис екеуі де 1900 жылдардың басында бала болған, екеуі де атқа ие болғысы келген, және екеуі де бала кезінде аналарының қазасына тап болған. Дигори Үндістандағы әкесінен айырылып, оны сағынады. Льюис анасы қайтыс болғаннан кейін Англияда білім алды, ал әкесі Ирландияда қалды. Оның Үндістанда ағасы да болған. Льюис пен Дигори бала кезінен көп оқыған, екеуі де сандармен емес, кітаптармен жақсы қарым-қатынас жасаған. Дигори (және Поли) тастап кетілген үйді зерттеу үшін шатыр кеңістігінде қанша қашықтыққа жүру керектігін есептеуге тырысқанда қиналса, Льюис Оксфорд университетіне математикадан емтиханды тапсара алмаған. Льюис жастық шағындағы жаңбырлы жаз күндерін есіне алатын, ал Дигори да романда осындай қиын жағдайға тап болады. Сонымен қатар, Дигори өскенде профессор болады және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде эвакуацияланған балаларды қабылдайды. Эндрю Кеттерли кейіпкері Льюис ағасымен бірге оқыған Уинард мектебінің мұғалімі Роберт Капронға өте ұқсас. Кеттерли Капрон сияқты жасқа, сыртқы түріне және мінез-құлқына жақын.
A number of aspects of The Magician's Nephew are parallels with Lewis's own life. Both Digory and Lewis were children in the early 1900s, both wanted a pony, and both were faced with the death of their mothers in childhood. Digory is separated from his father, who is in India, and misses him. Lewis was educated in England after his mother's death, while his father remained in Ireland. He also had a brother in India. Both Lewis and Digory were voracious readers as children, and both are better with books than with numbers. Digory (and Polly) struggle with sums when trying to work out how far they must travel along the attic space to explore an abandoned house, Lewis failed the maths entrance exam for Oxford University. Lewis remembered rainy summer days from his youth and Digory is faced with the same woe in the novel. Additionally Digory becomes a professor when he grows up, who takes in evacuated children during World War II. The character of Andrew Ketterley also closely resembles Robert Capron, a schoolmaster at Wynyard School, which Lewis attended with his brother, whom Lewis suggested during his teens would make a good model for a villain in a future story. Ketterley resembles Capron in his age, appearance, and behaviour.
Стиль
"Солдаттың немере інісі" басқа "Нарния жылнамалары" кітаптарына қарағанда, әсіресе "Соңғы шайқас" кітабынан кейін жарық көрген кітаптарға қарағанда, жеңілірек стильде жазылған. Ол көбінесе юмор қолданады, бұл, мүмкін, ғасырдың басындағы жылдарды сағынышпен еске алу сезімін көрсетеді, ал Льюис орта жастағы адам ретінде сол жылдардағы балалық шағын еске алады. Ескі кезге, әсіресе мектеп өміріне қатысты көптеген қызықты жағдайлар кездеседі. Нарниялық жануарлар арасында да әзіл-қалжыңға толы әңгімелер болады. Джадистің Лондонды басып алу әрекеті қорқытудан гөрі көмекейге шабуылдайды, ал одан әрі юмор зұлым император мен Эдвардтық Лондонның және оның әлеуметтік нормаларының арасындағы қайшылықтан туындайды, сондай-ақ Эндрю Кеттерлидің ол сияқты күшті сиқыршы емес екенін анықтағаннан кейін оны әжуалауы. Бұл Эдит Несбиттің балалар кітаптарының стилін еске салады. Льюис бала кезінде оқыған осы кітаптарды ұнататын, олардың көпшілігі сол кезеңде жазылған, ал "Солдаттың немере інісі" кітабында оларға сілтемелер немесе құрметтер бар. "Солдаттың немере інісі" алғашқыда "Нарния жылнамалары" кітабының алтыншы кітабы ретінде жарық көрді. Романның 1980 жылға дейінгі көптеген қайта басылымдары да бастапқы жариялану ретін көрсетті. 1980 жылы HarperCollins романдардағы оқиғалардың хронологиялық ретімен реттелген серияны жариялады. Бұл "Солдаттың немере інісі" серияның бірінші кітабы болып саналды дегенді білдірді. Бұрын АҚШ-тан тыс жерлерде романды басып шығарған HarperCollins 1994 жылы сол елде романды жариялау құқығын алды және осы ретті сол жылы жарық көрген бірыңғай дүниежүзілік басылымда қолданды. Жас жанкүйер Лоренс Крик Льюиске романдарды оқудың дұрыс реті туралы – оқиғалардың реті бойынша, "Солдаттың немере інісі" бірінші орынға қойылып, – және анасының пікірін сұрады, ол жариялану реті дұрыс деп ойлады. Льюис жас Кригтің көзқарасын қолдайтындай жауап берді, бірақ олардың қандай ретпен оқылғаны маңызды емес екенін де атап өтті. Кейбір әдебиеттанушылар кітаптың жариялану реті оқырмандарды Нарния әлеміне тартуда тиімдірек деп санайды. Льюис алғаш жазған кітапта Люси Певенсидің орманға және құпия шамға апаратын шкафты табуы оның алғаш рет ашқан беймәлім жер туралы күмән туғызады. Егер оқырман "Солдаттың немере інісі" кітабында Нарниямен таныс болса және Нарнияның шығу тегін, киім шкафын және шам бағанасын білетін болса, бұл антиклимактикалық болар еді. Льюис зерттеушісі Питер Шакель "Солдаттың немере інісі" романының мазмұны оқырманның "Арыстан, сиқыршы және киім шкафы" романын оқып шыққан деп болжайтынын айтады және енді оның бастамасын көрсетеді. Пол Форд HarperCollins-тің кітаптарды ішкі хронологиясы бойынша ұсыну шешіміне қарсы шыққан бірнеше ғалымдарды келтіреді және "көптеген ғалымдар бұл шешіммен келіспейді және оны Льюистің ең терең ниеттеріне ең аз адал деп санайды" деп жалғастырады. Бұл ғалымдар "Солдаттың немере інісі" повесінің мазмұны оқырманның "Арыстан, сиқыршы және киім шкафы" кітабын оқып шыққан деп болжайтынын және енді оның бастамасын көрсететінін дәлелдейді.
The Magician's Nephew is written in a lighter tone than other Chronicles of Narnia books, in particular The Last Battle, which was published after. It frequently makes use of humour; this perhaps reflects the sense of looking back at an earlier part of the century with affection, and Lewis as a middle aged man recalling his childhood during those years. There are a number of humorous references to life in the old days, in particular school life. Humorous exchanges also take place between Narnian animals. Jadis's attempt to conquer London is portrayed as more comical than threatening, and further humour derives from the contrast between the evil empress and Edwardian London and its social mores, and her humiliation of bumbling Andrew Ketterley after discovering he is not as powerful a sorcerer as she is (or was). This recalls the style of Edith Nesbit's children's books. Lewis was fond of these books, which he read in childhood, a number were set in the same period and The Magician's Nephew has some apparent references or homages to them. The Magician's Nephew was originally published as the sixth book in the Narnia Chronicles. Most reprintings of the novels until the 1980s also reflected the order of original publication. In 1980 HarperCollins published the series ordered by the chronology of the events in the novels. This meant The Magician's Nephew was numbered as the first in the series. HarperCollins, which had previously published editions of the novels outside the United States, also acquired the rights to publish the novels in that country in 1994 and used this sequence in the uniform worldwide edition published in that year. Laurence Krieg, a young fan, wrote to Lewis, asking him to adjudicate between his views of the correct sequence of reading the novels – according to the sequence of events, with The Magician's Nephew being placed first – and that of his mother, who thought the order of publication was more appropriate. Lewis wrote back, appearing to support the younger Krieg's views, although he did point out that perhaps it would not matter what order they were read in. Some literary scholars have argued that the publication order is more effective in drawing the readers into the world of Narnia. In the book Lewis wrote first, Lucy Pevensie's discovery of the wardrobe that opens onto a forest and a mysterious lamp post creates a sense of suspense about an unknown land she is discovering for the first time. This would be anticlimactic if the reader has already been introduced to Narnia in The Magician's Nephew and already knows the origins of Narnia, the wardrobe, and the lamp post. Lewis scholar Peter Schakel points out that the narrative of The Magician's Nephew assumes that the reader has already read The Lion, the Witch and the Wardrobe and is now being shown its beginnings. Paul Ford cites several scholars who have weighed in against the decision of HarperCollins to present the books in the order of their internal chronology, and continues, "most scholars disagree with this decision and find it the least faithful to Lewis's deepest intentions". These scholars argue that the narrative of The Magician's Nephew appears to assume that the reader has already read The Lion, the Witch and the Wardrobe and is now being shown its beginnings.
Жаратылыс кітабындағы оқиғалар
Льюис өзінің Нарния әңгімелерін христиандық әңгімелер ретінде жазуды тікелей ниет етпегенін, бірақ осы аспектілер оның жазғанда бейсана түрде пайда болғанын айтты, дегенмен кітаптар дами келе христиандық сипатқа ие болды. Ол бұл әңгімелер тікелей бейнелеу немесе аллегория емес, бірақ олар оқырмандарға Киелі кітаптардағы оқиғаларды еске түсіруі немесе ойға келтіруі мүмкін деп ойлады. "Арыстан, Сиқыршы және Киім Шкафы" романында Аслан – күнәні өтеу үшін құрбан болатын және Христиан дініндегі Мәсіхтің қайта тірілуіне ұқсас қайта тірілетін тұлға. "Солдаттың Немере Інісі" кітабында да Жаратылыс кітабының жаратылыс, түпкі күнә және азғыру сияқты аспектілерін көрсететін Киелі кітапқа сілтемелер бар. Жаратылыс кітабындағы оқиғалармен сабақтас тыйым салынған жеміс – Өмір алмасы. Джадис Дигориді бақтағы тыйым салынған алмалардың бірін жеуге сұраса, жылан Еваға Едем бағында тыйым салынған жемісті жеуге ұсыныс жасағандай; алайда Евадан өзгеше, Дигори ұсыныстан бас тартады. (Льюистің "Переландра" кітабында да осы Киелі кітаптағы оқиғаның қайта жаңғырылысы бар, ол да сол кітапта азғырушының жеңіліске ұшырауымен және құлаудың болмауымен аяқталады.) Нарнияның жаратылуы Жаратылыс кітабындағы Жердің жаратылуымен үлкен ұқсастықтарға ие болғанымен, бірқатар маңызды айырмашылықтар бар. Адамдар Нарнияда Асланмен жаратылмайды, олар біздің әлемімізден Нарнияға әкелінеді. Жаратылыс кітабында тек адамдарға ғана жан берілгенінен өзгеше, Нарнияда жануарларға, жартылай адам-жартылай жануарларға (Фавндар мен Сатирлер сияқты) және тіпті ағаштар мен су арналарына да жан, ақыл-ойы және сөйлеу қабілеті беріледі. Бұл Льюис өзінің христиандық көзқарасын табиғатқа, мифтерге және ертегілерге деген құштарлығымен үйлестіргенін көрсетеді. Льюистің басқа да жазбаларында да осыған ұқсас параллельдерді табуға болады. Джадистің "мемлекеттік мүдделерге" сілтемесі және оның Чарн халқына иелік етуі және моральдан жоғары тұруы туралы мәлімдемесі – бұл ортағасырлық христиандық табиғи құқыққа сенімінің саяси егемендік тұжырымымен (алғашқыда патшалық абсолютизмде, кейін қазіргі диктатураларда) ығысуын көрсетеді. Алдымен Андрей – қазіргі ғылымның бастауындағы Фауст елесін бейнелейді.
Lewis suggested that he did not directly intend to write his Narnia stories as Christian tales, but that these aspects appeared subconsciously as he wrote, although the books did become Christian as they progressed. He thought that the tales were not direct representations or allegory, but that they might evoke or remind readers of Biblical stories. In The Lion, the Witch and the Wardrobe, Aslan is a Christ like figure who suffers a death of atonement and returns to life in a similar way to Christ's crucifixion and resurrection. The Magician's Nephew has similar biblical allusions, reflecting aspects of the Book of Genesis such as the creation, original sin and temptation. Parallels with events in the Book of Genesis include the forbidden fruit represented by an Apple of Life. Jadis tempts Digory to eat one of the forbidden apples in the garden, as the serpent tempts Eve into eating a forbidden fruit in the Garden of Eden; unlike Eve however, Digory rejects the offer. (Lewis's Perelandra also features a re enactment of the same Biblical story, which in that book also ends with the tempter foiled and the fall avoided.) While the creation of Narnia closely echoes the creation of the Earth in the Book of Genesis, there are a number of important differences. Human beings are not created in Narnia by Aslan, they are brought into Narnia from our own world. Unlike Genesis, where souls are given only to human beings, animals and half human half animal creatures such as Fauns and Satyrs and even trees and watercourses are given souls and the power of rational thought and speech. This appears to suggest Lewis combined his Christian outlook with his fondness for nature, myths and fairy tales. Parallels may also be found in Lewis's other writings. Jadis's references to "reasons of State", and her claim to own the people of Charn and to be beyond morality, represent the eclipse of the medieval Christian belief in natural law by the political concept of sovereignty, as embodied first in royal absolutism and then in modern dictatorships. Uncle Andrew represents the Faustian element in the origins of modern science.
Киелі рух және өмір тынысы
Нарния жылнамаларында Аслан кейіпкерлерге күш беру үшін өзінің демімен бірнеше рет қолданады, осылайша оның өмір сыйлайтын игілікті күшін көрсетеді. Ол бұл әрекетті "Солдаттың немере інісі" романында айқын көрсетеді, онда "ұзақ, жылы дем" Нарнияға өмір сыйлайды. Льюис Киелі Рухты бейнелеу үшін демді символ ретінде пайдаланған, ол Киелі Рух деп те аталады. "Рух" және "призрак" сөздерінің екеуі де иврит және грек тілдерінде "дем" сөзінің аудармалары болып табылады. Нарния жануарларына сөйлеу қабілеті берілген кезде жұлдыздардан шыққан жарқын сәуле де, Жаратылыс кітабының 2-тарауындағы Киелі Рухты немесе "өмір демін" көрсетеді, сондай-ақ (болжам бойынша) адамдарға сананы сыйлайтын, құдайлық белсенді интеллекттің схоластикалық тұжырымын да білдіреді.
On a number of occasions in the Chronicles of Narnia, Aslan uses his breath to give strength to characters, demonstrating his benevolent power of bringing life. He specifically does so in The Magician's Nephew when a "long warm breath" gives life to Narnia. Lewis used the symbol of breath to represent the Holy Spirit, also known as the Holy Ghost. Both spirit and ghost are translations of the word for breath in Hebrew and Greek. The flash from the stars when the Narnian animals are given the ability to talk also most probably represents the Holy Spirit or "breath of life" of Genesis chapter 2, as well as (possibly) the scholastic concept of the divine active intellect that inspires human beings with rationality.
Табиғат және табиғи тәртіп
"Солданың немересі" табиғатқа екі қарама-қарсы көзқарас ұсынады: Асланның жаратушы ретіндегі жақсы көзқарасы және адамның құдайлық ниеттен ауытқуымен, табиғи тәртіп пен үйлесімділікті бұзу арқылы көрінетін жаман көзқарас. Бір жағынан, Асланның Нарнияны жаратуының әсемдігі бар, ол музыкалық үйлесімділік арқылы пейзаждар мен тірі жандарды жарату арқылы табиғи тәртіпке ие екенін көрсетеді. Жерден бастап өсімдіктерге, содан кейін жануарларға дейін жаратылыс процесінің өзіндік реті бар, ол "Адамзат тізбегі" тұжырымын еске түсіреді. Льюис табиғаттың өзіндік құндылығына, оны пайдалы ресурс ретінде қараудан гөрі, берік сенді. Бұл, әлдебір жағдайда, Асланның судың наядтары мен ағаштардың дриадалары сияқты табиғаттың рухани жақтарына сөйлеу қабілетін беруінен де көрінеді. Эндрю Кеттерли мен Джадис – өз пайдалары үшін табиғат күштерін адамның еркіне бағындырудың қарама-қарсы, зұлым тәсілін білдіреді. Олар табиғатты тек өз жоспарларын орындау үшін қолданылатын ресурс ретінде қарастырады, соның салдарынан табиғи тәртіпті бұзып, жояды.
The Magician's Nephew suggests two opposing approaches to nature, a good approach associated with Aslan as creator and an evil approach associated with human deviation from divine intentions and the harmony of a natural order. On the one hand there is the beauty of Aslan's creation of Narnia, which is suggested as having a natural order by the use of musical harmony to bring landscapes and living things into being. There is also a distinct order to the process of creation, from earth to plants to animal, which evokes the concept of The Great Chain of Being. Lewis himself was a strong believer in the intrinsic value of nature for itself, rather than as a resource to be exploited. This is perhaps reflected in how Aslan also gives speech to spiritual aspects of nature, such as naiads in the water and dryads in the trees. Andrew Ketterley and Jadis represent an opposite, evil approach of bending the forces of nature to human will for their own gain. They see nature solely as a resource to use for their plans and thus disturb and destroy the natural order.
Эдит Несбит
Льюис бала кезінде Эдит Несбиттің балалар кітаптарын оқып, оларды өте жақсы көретін. «Сиқыршының немере інісі» Несбиттің бірнеше әңгімелері сияқты бір кезеңде және сол жерде орын алатыннан басқа, «Амулет туралы әңгіме» (1906) шығармасымен де ұқсастықтары бар. Бұл роман Лондонда тұратын төрт баланың сиқырлы амулетті тауып алуы туралы. Олардың әкесі жоқ, аналары Дигори сияқты ауырып жатыр. Сонымен қатар, олар ежелгі Вавилон патшайымын Лондонға жеткізіп, оның бүлік тудыруына себеп болады; «Сиқыршының немере інісінде» Полли мен Дигори королева Джадисті Лондонға жеткізгенде де осыған ұқсас оқиға орын алады, ол да сондай шатастық тудырады.
Lewis read Edith Nesbit's children's books as a child and was extremely fond of them. In addition to being set in the same period and location as several of Nesbit's stories, The Magician's Nephew also has some similarities with Nesbit's The Story of the Amulet (1906). This novel focuses on four children living in London who discover a magic amulet. Their father is away and their mother is ill, as is the case with Digory. They also manage to transport the queen of ancient Babylon to London and she is the cause of a riot; a very similar event takes place in The Magician's Nephew when Polly and Digory transport Queen Jadis to London and she also causes a similar disturbance.
Морган Ле Фей және Пандораның сандығы
Льюис Артур туралы аңыз әңгімелерінен қатты ләззат алып, осы әлем туралы өлеңдер жазды. Лефей ханым "Лефей фрагменті" шығармасында Дигориге келіп, толыққан романда Эндрю Кеттерлидің зұлым тәрбиешісіне айналады. Ол Кеттерлиге Атлантидан келген, Дигори мен Поли әлемдер арасында саяхаттау үшін қолданатын сақиналарды жасауға арналған шаң салынған қорапты сыйлайды. Екі Лефей де Артур патшаның әңгімелерінің көптеген нұсқаларындағы күшті әйел-құдірет иесі Морган Ле Фейге сілтеме жасайды, ол көбінесе жамандықпен бейнеленеді. Өзі қораптың құрылысы грек мифологиясындағы Пандораның қорабын еске түсіреді, онда да қауіпті сырлар сақталған.
Lewis greatly enjoyed stories of Arthurian legend and wrote poetry about this world. Mrs Lefay visits Digory in The Lefay Fragment, and becomes Andrew Ketterley's nefarious godmother in the finished novel. She gives Ketterley a box from Atlantis containing the dust from which he constructs the rings Digory and Polly use to travel between worlds. Both Lefays are allusions to Morgan Le Fay, a powerful sorceress in a number of versions of King Arthur's tales, who is often portrayed as evil. The box itself is also evocative of Pandora's box from Greek myth, which also contained dangerous secrets.
Атлантида туралы аңыз
Әлемдер арасында саяхаттауға мүмкіндік беретін шаңнан құралған қорап Атлантидадан шыққан. Алиса Уорд атап көрсеткендей, ядролық қарумен салыстыру Асланның соңғы ескертуінде нақты айтылған: "Сен [Жер] оған [Чарнға] көбірек ұқсап барасың. Сіздердің ұрпағыңыздан шыққан зұлым адам "Қорқынышты Сөз" сияқты бір құпияны тауып, оны барлық тірі нәрсені жою үшін пайдалануы мүмкін".
The box of dust enabling travel between worlds originated in Atlantis. As noted by Alice Ward, the comparison with nuclear arms is made explicit in Aslan's last warning: "You [Earth] are growing more like it [Charn]. It is not certain that some wicked one of your race will not find out a secret as evil as The Deplorable Word and use it to destroy all living things".
Театрлық
Ауранд Харрис – балаларға арналған пьесалар жазған танымал американдық драматург, оның шығармалары осы саланың ең көп қойылатын туындыларының қатарында. Ол балалар үшін 36 пьеса жазды, оның ішінде «Шартықшының немересі» романының адаптациясы да бар. Бұл пьеса алғаш рет 1984 жылғы 26 мамырда Техас университетінің Остин қаласындағы драма кафедрасымен сахналанып, Б. Айден Пейн театрында көрсетілді. Пьеса қойылымдарында пайдалану үшін Уильям Пенн авторлық музыкалық партитура жазды. Эрина Карадус «Шартықшының немересі» пьесасының сценарийін жазды, ол 2005 жылы Жаңа Зеландияның Дунедин қаласында қойылды.
Aurand Harris was a well known American playwright for children, whose works are among the most performed in that medium. He wrote 36 plays for children including an adaption of The Magician's Nephew. The play was first performed on 26 May 1984 by the Department of Drama, University of Texas, Austin and staged at the B. Iden Payne Theatre. A musical score by William Penn was written for use with productions of the play. Erina Caradus wrote a playscript for The Magician's Nephew that was performed in Dunedin, New Zealand in 2005.
Фильм
20th Century Fox, Walden және C. S. Lewis эстате өкілдері арасындағы келісімге сәйкес, "Шаршының немересі" 2010 жылы шыққан "Таң атушының саяхаты" фильмінен кейін келесі фильмнің негізі болар еді. Алайда, 2011 жылдың қазанында Дуглас Грешем Walden Media-ның C. S. Lewis эстатемен жасасқан келісімшартының мерзімі біткенін растады. 2013 жылдың 1 қазанында C. S. Lewis компаниясы продюсер Марк Гордонмен бірлесіп "Нарния жылнамалары: Күміс тақ" фильмін жасау және өндіру туралы келісімге келгенін хабарлады, соңында кітаптардың жарық көрген ретімен сәйкес фильмдерді шығаруды шешті. 2018 жылдың қазанында Netflix C. S. Lewis компаниясымен келісім жасағанын мәлімдеді. Netflix "Нарния жылнамалары" бойынша жаңа сериалдар мен фильмдерді дамыту және өндіруді жоспарлап отыр. Entertainment One компаниясының Марк Гордон, Дуглас Грешем және Винсент Сибер фильмдердің продюсерлері, ал сериалдардың атқарушы продюсерлері болады.
An agreement among representatives of 20th Century Fox, Walden, and the C. S. Lewis estate determined that The Magician's Nephew would be the basis for the next film following the release of the 2010 film The Voyage of the Dawn Treader. However, in October 2011, Douglas Gresham confirmed that Walden Media's contract with the C. S. Lewis estate had expired. On 1 October 2013, the C. S. Lewis Company announced that they had entered into an agreement with producer Mark Gordon to jointly develop and produce The Chronicles of Narnia: The Silver Chair, ultimately deciding to continue releasing the films to mirror the novel series' publication order. In October 2018, Netflix announced an agreement with the C. S. Lewis Company. Netflix will develop and produce new series and movies based on The Chronicles of Narnia. Mark Gordon of Entertainment One, Douglas Gresham and Vincent Sieber will serve as producers for films and executive producers for series.
Теледидар
2003 жылы BBC 10 бөлімдік нұсқасын жасады, оны Джейн Лапотер оқыды, ал Жан Сент-Клэр британдық қол тілінде, Нарнияға ұқсас әртүрлі киімдер киіп көрсетті. Бұл Hands Up! телесериалы үшін жасалған еді, ол алғаш рет 2003 жылдың 16 қаңтарында көрсетілді. Жан романның бөліктерін бейнелейтін әртүрлі жоғары сапалы иллюстрациялардың алдында қол тілімен аударды. Кейіннен ол 2007 жылдың 3 желтоқсанында CBBC арнасында және 2008 жылдың 16 қыркүйегінде BBC Two арнасында қайта көрсетілді.
In 2003, the BBC produced a 10 part version read by Jane Lapotaire and signed by Jean St Clair wearing different Narnia like clothes in British Sign Language, for the TV series Hands Up! which was first broadcast on the 16 January 2003. Jean signed in front of various high quality illustrations representing parts of the novel. It was later repeated on CBBC on the 3 December 2007, and BBC Two on the 16 September 2008.
Радио
BBC Radio 4 бейімдемесі бар. Focus on the Family де осы кітаптың толық актерлік құраммен, дыбыс жазу және музыка қосылып бейімделген нұсқасын жасады. Екі туынды да жеті кітаптың барлығын бейімдеді.
A BBC Radio 4 adaptation exists. Focus on the Family also made an adaptation of this book with a full cast, sound editing, and music. Both productions adapted all seven books.
Манга
HarperCollins Japan манга адаптациясы, Нарния жылнамалары: Сиқыршының шәкірті: Мен қате есікті аштым! (ナルニア国物語: 魔術師のおい: 間違ったドアを開けた! ), 2018 жылы жариялана бастады және екі томнан соң 2020 жылы аяқталды.
A HarperCollins Japan manga adaptation, Chronicles Of Narnia: The Magician's Nephew: I Opened the Wrong Door! (ナルニア国物語: 魔術師のおい: 間違ったドアを開けた! ), began publication in 2018, before concluding in 2020 after two volumes.
Сыни қабылдау
SF Reviews басылымының Т. М. Вагнер: «Солдат ағасының немересі» Нарния романдарының ең жақсысы болмауы мүмкін, бірақ бұл жас көрермендерді қуантатын шапшаң әрі қызықты әңгіме, – деді. Ол бұл кітаптың жасөспірімдерге және олардан үлкен оқырмандарға ұнамауы мүмкін екенін айтты. Jandy's Reading Room кітапты қарап, оны серияның ең әлсізі деп санағанымен, оны ұсынады. Олар бұл кітаптың «Жаратылыс сияқты жаңа әлемнің басталуын керемет бейнелейтінін» айтады.
T. M. Wagner of SF Reviews said "The Magician's Nephew may not be the best of the Narnia novels, but it's a brisk and funny tale certain to delight its intended young audience", saying that it may not satisfy readers in their teenage years and older. Jandy's Reading Room reviewed the book, saying that although they feel it is the weakest of the series, they would still recommend it. They say it "gives a wonderful picture of the beginning of a new world, in the manner of the Creation."