Кіріспе
Австралиялық дилижанс компаниясы Cobb & Co – көптеген табысты, кейде толығымен тәуелсіз австралиялық дилижанс бизнесін білдіретін атау еді. Біріншісі 1853 жылы америкалық Фримен Кобб және оның серіктестері құрды. Cobb & Co атауы 19 ғасырдың соңында кеңінен танымал болды, осы атаумен көптеген дилижанстар жолаушылар мен поштаны түрлі Австралия алтын кендеріне, кейіннен Австралияның шөлді аймақтарындағы көптеген аймақтық және шалқар аймақтарына жеткізді. Осы атау Жаңа Зеландияда да қолданылды, ал Фримен Кобб оны Оңтүстік Африкада пайдаланды. Компанияның Квинслендтегі филиалы 20 ғасырдың басында автомобильдерге көшуге тырысқанымен, жоғары операциялық шығындар және пошта тасымалы үшін теміржол және әуе көлігі сияқты баламалы көлік түрлерінің дамуы Cobb & Co компаниясының толық тоқтауына себеп болды. Соңғы австралиялық Cobb & Co дилижансы 1924 жылдың тамызында Квинслендте жүріп өтті. Cobb & Co австралиялық фольклордың маңызды бөлігіне айналды және сурет, әдебиет және кинода бейнеленді. Бүгінде осы атауды бірнеше австралиялық автобус операторлары қолданады.
Cobb & Co was the name used by many successful sometimes quite independent Australian coaching businesses. The first was established in 1853 by American Freeman Cobb and his partners. The name Cobb & Co grew to great prominence in the late 19th century, when it was carried by many stagecoaches carrying passengers and mail to various Australian goldfields, and later to many regional and remote areas of the Australian outback. The same name was used in New Zealand and Freeman Cobb used it in South Africa. Although the Queensland branch of the company made an effort to transition to automobiles in the early 20th century, high overhead costs and the growth of alternative transport options for mail, including rail and air, saw the final demise of Cobb & Co. The last Australian Cobb & Co stagecoach ran in Queensland in August 1924. Cobb & Co has become an established part of Australian folklore commemorated in art, literature and on screen. Today the name is used by a number of Australian bus operators.
Құру
Алғашқы Cobb & Co компаниясы 1853 жылы Мельбурнда Виктория алтын асығының ең қызу кезінде төрт жаңадан келген америкалық – Фримен Кобб, Джон Мюррей Пек, Джеймс Свонтон және Джон Б. Ламбер құрған. Бастапқыда олар "Америкалық телеграфтік коучтер желісі" деп аталды, бұл жылдамдық пен прогрессивтілікке баса назар аударды. Тағы бір жаңадан келген АҚШ кәсіпкері Джордж Треннің қаржылық қолдауымен олар АҚШ-та жасалған бірнеше вагон мен Конкорд коучтерін импорттауды ұйымдастырды. Cobb & Co коучтерінің жылқылары коучтердің "желісі" бойымен әр 10–15 миль сайын ауыстырылды, көбінесе жүргізушілер мен жолаушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын қонақүйлерде немесе мейрамханаларда. Тарихшы Сьюзан Пристли атап көрсеткендей, "Коучтер теміржолмен бәсекелесуге тырыспады. Керісінше, теміржол желілері кеңейген сайын, коучтер қосымша бағыттарға ауыстырылды және пойыздармен сәйкес келу үшін кестеленді". Бірнеше жылдың ішінде Cobb & Co тиімділік, жылдамдық және сенімділік үшін жақсы беделге ие болды, бірақ олар табысты почталық келісімшарттардың ешқайсысын жеңіп алмады. Олар импорттаған Конкорд коучтерінде мұқият тіреу технологиясы қолданылды, онда көліктің корпусы қалың былғары белдеулерге ілініп, жолаушыларға дәстүрлі болат серіппелі коучтерге қарағанда ауылдық қиын жолдарда көбірек жайлылық сыйлады.
Джеймс Рутерфордтың басшылығымен
1856 жылдың мамыр айында төрт серіктес бизнесін сатты. Кобб пен Ламбер АҚШ-қа қайтып оралды, ал Свонтон бірнеше жыл көлік саласында жұмысын жалғастырды. Джон Пек Мельбурнда қалды және кейіннен мал және станция агенттігін құрды. Көптеген иелердің қолынан өткеннен кейін, «Cobb & Co» 1861 жылдан бастап үлкен даңққа ие болды, ол алтын асығы кезінде келген тағы бір солтүстік америкалық, Джеймс Резерфорд басқаратын серіктестер консорциумымен сатып алынғаннан кейін. Резерфордтың серіктестері Александр Уильям Робертсон, Джон Вагнер, Уолтер Рассел Холл, Уильям Франклин Уитни және Уолтер Брэдли болды. Резерфорд Виктория қызметтерін қайта ұйымдастырып, кеңейтті және маңызды почталық келісімшарттар бойынша монополияны жеңіп алды.
Жаңа Уэльс пен Квинслендке кеңейту
1862 жылдың маусым айында Лэмбинг-Флаттағы алтын асығу туралы жаңалықтан кейін Рутерфорд бизнесті Жаңа Оңтүстік Уэльске кеңейтуді қадағалады. Рутерфорд Кобб және компаниясын жариялау және орнату үшін үлкен жарнамамен Бендигодан Батерстке он көлікті көшірді. Батерст Рутерфорд пен тағы төрт адам басқарған жаңа синдикаттың штаб-пәтеріне айналды. Рутерфорд Батерст қаласында 6 ай өткізуді жоспарлаған, бірақ өмірінің соңына дейін сол қалада тұрып, қаланың белгілі бір азаматтарының бірі болды. Қызмет тез арада Квинслендтің барлық аймақтарына тарады, бұрын оқшауланған елді мекендер әлемнің қалған бөліктерімен үнемі байланыс орнатуға мүмкіндік алды. 1881 жылы бизнес 50 000 фунт стерлинг капиталмен шектеулі жауапкершілігі бар компанияға берілді. Квинслендтегі ең ірі көлік кәсіпорны аптасына шамамен 10 000 мильді жүріп өтетін 3000-ға жуық жылқыны пайдаланды. 1886 жылы Шарлевильде ірі көлік құралы жасау шеберханасы ашылды. Онда 120-дан астам көлік, соның ішінде автобустар да жасалды. Викторияда "Cobb & Co" деген атпен жүретін автобустарды төрт жергілікті көлік фирмасы өзара келісім және ынтымақтастық бойынша белгілі бір бағыттарда іске қосты. Уақыт өте келе, Викториядағы әртүрлі дилижанс желілерінің операторлары Кобб және компания саудалық атауын пайдалануды жалғастырды. Жүргізушінің жалақысы аптасына 10-дан 14 фунт стерлингке дейін, тегін тамақпен бірге төленді.
Шығыс Австралиядан да алыс
Оңтүстік Австралияның жеке колониясында тәуелсіз Cobb & Co Limited компаниясы бірнеше жылғы құлдырауға әкелген бәсекелестіктен кейін 1866 жылы Уильям Рунсевеллдің Оңтүстік Австралиядағы почта және дилижанс бизнесін иеленді. Оның меншігі төрт тарапқа тең бөлінді. Бір бөлігін канадалықтар Пелег Уитфорд Джексон мен Джаспер Бингхэм Меггс, бір бөлігін Fuller, Hill & Co, бір бөлігін Джозеф Дарвент және бір бөлігін Рунсевеллдің ұлы Бен Рунсевелл иеленді. Бұл бизнес Джон Хилл және Компанияға өтті, ал кейін Грейвс, Хилл & Co компаниясына біріктірілді. Cobb & Co компаниясының даңқы соншалық болды, оның атауы Австралиядан тыс жерлерде де дилижанстарда қолданылды. Чарльз Коул және Генри мен Чарльз Хойт, Викторияда дилижанс жүргізгендер, 1863 жылы Жаңа Зеландияда, ал 1868 жылы Жапонияда осы атаумен бизнес ашты, бірақ ол Жапонияда қысқа ғана уақытқа созылды. Фримен Кобб Австралияға ешқашан оралмаса да, 1871 жылы отбасын Оңтүстік Африкаға көшірді. Чарльз Коулмен бірге Порт-Элизабет пен Кимберлидегі жаңа алмаз кендері арасында Cobb & Co Ltd дилижанс қызметін құрды. Ол 1878 жылы Порт-Элизабетте қайтыс болды.
Кобб және оның серіктестері фольклорда
19-шы ғасырдың соңында Кобб пен Ко компаниясының көлігі әдебиетте көбірек романтизацияланды. Бірақ Генри Лоусон 1897 жылы оның құлдырауы туралы ескертетін «Кобб пен Ко компаниясының шамдары» атты атақты өлең жазғанда, Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльсте коучпен саяхаттаудың күндері аяқталып, Австралияда қалалық өмір кеңінен дами бастады. 19-шы ғасырдың соңындағы Австралияның ұлттық өнері, музыкасы және әдебиеті шекараны өнерген ауылдық немесе «буш мифін» романтизациялады, ал Кобб пен Ко компаниясы, әртүрлі жүргізушілері мен менеджерлерімен бірге, осы дәстүрге оңай сіңді. Жазушы Сэм Эверингэм де Кобб пен Ко компаниясының «Австралия таныған алғашқы ішкі қызмет көрсетуші» екенін айтады. Елдегі алтын асығудың нәтижесінде пайда болған Кобб пен Ко компаниясының аты шекараны өнерген рухты, қиындықтарға қарсы күреске дайындықты және алыс аймақтарды сенімді түрде байланыстыруды білдіреді. Ақша және алтын тасымалдаған коучтер жиі қарақшылардың шабуылына ұшырады. Эверингэм Кобб пен Ко компаниясының Жаңа Оңтүстік Уэльске кеңеюі қарақшылардың қарулы тонауларының көбеюімен бірге болғанын атап өтеді. Компания сол жерде орналасқаннан кейін Батурст ауданында жеті айдың ішінде кем дегенде тоғыз коучқа шабуыл жасалды. Хайдельберг мектебінің көрнекті өкілі Том Робертс 1895 жылы Инверэл қаласының жанында «Ұсталғандар» атты сурет салды, ондағы кейіпкерлерді «жергілікті тұрғындардың, соның ішінде (Кобб пен Ко) коуч жүргізушісі 'Silent Bob Bates' үш он жыл бұрын жергілікті қарақшы Капитан Thunderbolt ұстап алған».