Кіріспе

Питер Дэвид Эбдон (27 тамыз 1970 жыл) – ағылшын зейнеткер кәсіби снукер ойыншысы, бұрынғы әлем чемпионы және қазіргі жаттықтырушы. Эбдон мансабында тоғыз рейтингтік турнирде жеңіске жетіп, барлық уақыттардағы рейтингтік турнир жеңімпаздары тізімінде Джон Парротпен бірге 12-орынды бөліседі. Ол екі «Үштік тәжді» жеңіп алды: 2002 жылғы әлем чемпионаты және 2006 жылғы Ұлыбритания чемпионаты. 1990 жылы 21 жасқа дейінгі IBSF әлем чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін, Эбдон 1991–92 маусымда кәсіпқойға айналды. Ол 1992 жылғы әлем чемпионатында алғаш рет Crucible-ге қатысып, дебюттік ойынында ширек финалға жетті. 1993 жылғы Гран-приде алғашқы кәсіби рейтингтік атағын жеңіп алғаннан кейін, 1994–95 маусымда әлемдік рейтингте алдыңғы 16-лыққа енді; ол 2009–10 маусымының соңына дейін үздік 16-лықта тұрақтап, мансабында үшінші орынға қол жеткізді. Ол мансабында 24 рет Crucible-де өнер көрсетіп, әлем чемпионатының үш финалына жетті: 1996 жылы Стивен Хендриге 12–18 есебімен жеңіліп, 2002 жылы Хендриді 18–17 есебімен жеңіп, 2006 жылы Грейм Доттке 14–18 есебімен есе жіберді. Ол 2012 жылғы Қытай ашық чемпионатында соңғы рейтингтік атағын жеңіп алды және 2018 жылғы Пол Хантер классигінде 18 рейтингтік турнирінің соңғы финалына жетті. 2019–20 маусымының соңында 49 жасында созылмалы мойын және омыртқа ауруларына байланысты кәсіби турдан зейнеткерлікке шықты. Өзінің жоғары қарқындылығымен және көбінесе дау тудыратын баяу ойын стилімен танылған Эбдон кәсіби жарыстарда 377 жүздік үзіліс жасады, оның ішінде екі максималды үзіліс бар. Ойыншы ретінде зейнеткерлікке шыққаннан бері, Эбдон Джек Лисовски, Энтони МакГилл, Эллиот Слессор және Кирен Уилсон сияқты қазіргі кәсіби ойыншыларды жаттықтырып, тәлімгерлік етіп келеді.

Әуесқой мансап

1980 жылдардың ортасынан бастап Эбдон түрлі әуесқой турнирлеріне қатысып, сол дәуірдегі ең ірі әуесқойлардың бірі болды.

Кәсіби мансабының алғашқы жылдары және әлем чемпионатында жеңіске жетті (1991-2002)

Эбдон 1991 жылы кәсіпқой болды. 1992 жылғы әлем чемпионатында алғаш рет Crucible аренасында ойнап, бірінші раундта Стив Дэвисті 10:4 есебімен жеңіп, ширек финалға өтті, онда Терри Гриффитске 7:13 есебімен ұтылды. Бұл Эбдонға WPBSA-ның «Жылдың жас ойыншысы» сыйлығын әкелді. Ол өзінің алғашқы рейтингтік титулын 1993 жылғы Гран-приде жеңіп алды, финалда Кен Доэртиді 9:6 есебімен жеңді. Оның екінші титулы 1995 жылғы Ирландия Мастерлері болды, финалда Стивен Хендриді 9:8 есебімен жеңіп, 1995 жылғы Ұлыбритания чемпионатында алғашқы «Үштік тәж» финалына жетті, бірақ Хендриге 3:10 есебімен ұтылды. Ол 1994-95 маусымында алғаш рет топ-16-ға енді және 1996-97 маусымында мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – үшінші орынға көтерілді, сондай-ақ 2002-03 маусымында да осы көрсеткішке жетті. Содан кейін ол 1997 жылғы Тайланд Ашық чемпионатында Найджел Бондты 9:7 есебімен жеңіп, жеңімпаз атанды; 2000 жылғы Британ Ашық чемпионатында Уайтты 9:6 есебімен жеңіп, жеңімпаз атанды; ал 2001 жылғы Шотландия Ашық чемпионатында Доэртиді 9:7 есебімен жеңіп, жеңімпаз атанды. Эбдон Майкл Джадж, Джо Перри, Энтони Гамильтон және Мэтью Стивенсті жеңіп, 2002 жылғы Снукер әлем чемпионатында екінші әлемдік финалға өтті. Ол өзінің жалғыз әлемдік титулын жеңіп алды, Хендриге 18:17 есебімен жеңіске жетті. Турнирде 33:1 коэффициентімен жеңіске жеткен ол: «Мен осы сәт үшін соңғы 17 жыл бойы жұмыс істеп, армандап келемін. Алты жыл бұрын мен жеңуге дайын емес едім, бірақ қазір ойыншы ретінде де, адам ретінде де жақсардым» деді.

Әлем чемпионатының жеңімпазы (2002-2011)

2003 жылғы әлем чемпионатында өзінің титулын қорғаған Эбдон ширек финалда Пол Хантермен кездесті. Эбдон 10–12 есебімен артта қалғанда шешуші фреймге күш салып ойнады, бірақ Хантер 8 сағат 4 минутқа созылған матчтан кейін 13–12 есебімен жеңіске жетті. Әлемдік чемпион атанғаннан кейін Эбдонның ойын темпінің баяулауы, әсіресе 2005 жылғы әлем чемпионатының ширек финалында О'Салливанмен ойнаған кезде сынға ұшырады. Эбдон матчтың үшінші сессиясын 6–10 есебімен артта бастады, бірақ соңғы сегіз фреймнің жетісін жеңіп, 13–11 есебімен жеңіске жетті, ең жоғары 60 ұпайлық үзіліс жасап, орташа соққы уақыты 37 секундты құрады. Бір кезде Эбдон бір соққыға үш минут жұмсады, ал 12 ұпайлық үзіліс жасауға бес минут кетті. Эбдон матчтан кейін: "Мен барынша тырысқанда баяу ойнайтын сияқтымын. Мен мұны қасақана жасамаймын" деді. "Таймс" газеті оның баяу ойынын "алдау" деп сипаттағанда, ол жала жабуға сотқа шағымданып, өзінің ақталғанын дәлелдеді. 2006 жылғы әлемдік снукер чемпионатында Эбдон жартылай финалда Марко Фуды 15–9 есебімен жеңіп алды. Фу келесі сегіз фреймнің жетісін жеңіп, есепті 16–16 теңестірді, бірақ Эбдон шешуші фреймді жеңіп, үшінші әлемдік финалға өтті, онда ол Грейм Доттпен кездесті. Финалдық сессиядан бұрын 7–15 есебімен артта қалған Эбдон алты фреймді қатарынан жеңіп алды, бірақ Дотт матчты 18–14 есебімен жеңді. Сол жылы Эбдон өзінің екінші "Үштік тәж" атағын 2006 жылғы Ұлыбритания чемпионатында жеңіп алды, ол ширек финалда Динг Цзюньхуиді, жартылай финалда Джон Хиггинсті, ал финалда Хендриді 10–6 есебімен жеңіп алды. 2008 жылғы әлем чемпионатында Эбдон екінші раундта Марк Кингті 13–9 есебімен жеңіп, ширек финалға жолдама алды. Ол 9–13 есебімен Али Картерден жеңілді, ол матч барысында максималды үзіліс жасады. Бұл Эбдонның әлем чемпионатының соңғы кезеңдерінде көрінген соңғы мүмкіндігі болды; оның соңғы жеті Crucible турнирінің барлығы бірінші раундта жеңіліспен аяқталды. 2008 жылғы Солтүстік Ирландия кубогында Эбдон Лян Вэнбоға 0–5 есебімен ұтылып, ең жоғары 32 ұпай жинады. Матчтан кейін құмар ойындар комиссиясы ойыншылардың Эбдонның 0–5 есебімен жеңілуіне және 50-ден жоғары үзіліс жасамауына ерекше үлкен ставкалар қоюға тырысуына алаңдаушылық білдірді. Алайда, WPBSA матчтарды реттеу бойынша тергеу бастаған жоқ. Эбдон 2009 жылғы Қытай ашық чемпионатында Джон Хиггинске 10–8 есебімен жеңіп алды, бірақ 2009 жылғы әлем чемпионатының бірінші раундында Бондқа 5–10 есебімен жеңілді. 2009–10 маусымдағы сәтсіз өнерпаздықтан кейін, Эбдон 2010 жылғы әлем чемпионатының бірінші раундында Дотттан 5–10 есебімен жеңілді. Бұл нәтиже Эбдонның әлемдік рейтингіде үздік 16-лыққа кірген 16 маусымын аяқтады. Эбдон өзінің "қатты ренжігенімен қатар, көп жылдар бойы үздік 16-лықта болғаны үшін мақтан тұтатынын" айтты. 2010 жылғы World Open турнирінде Эбдон жартылай финалға жетті, бірақ О'Салливанға 1–3 есебімен ұтылып қалды. 2009 жылғы Қытай ашық чемпионатынан бері бірінші жартылай финалға шыққан ол қайтадан үздік 16-лыққа енді. Эбдон 2010 жылғы Ұлыбритания чемпионатының бірінші раундында жеңіліп, 2011 жылғы әлем чемпионатының бірінші раундында Стюарт Бингемге 8–10 есебімен ұтылды. Алайда, Эбдон маусым соңында 13-орында тұрды.

Ірі 16 орыннан төмендеу (201115)

2011–12 маусымының басында Эбдон тағы да топ-16 тізімінен шығып қалды, яғни ол рейтингтік турнирлердің негізгі кезеңіне ілеспеу үшін іріктеуден өтуге тиіс болды. Ол 2011 жылғы Ұлыбритания чемпионатының алғашқы іріктеу матчында Роберт Милкинске 3–6 есебімен жеңіліп, 1991 жылдан бері алғаш рет турнирдің негізгі кезеңіне қатыса алмады. 2012 жылғы Мастерс турнирін де өткізіп алды, бұл 1992 жылдан бері алғашқы рет болды. Эбдон 2012 жылғы Қытай ашық чемпионатында Джон Хиггинс, Нил Робертсон және Дингті жеңіп, финалда Стивен Магуайрды 10–9 есебімен ұтты. Бұл оның рейтингін 21-орынға көтерді. Финалда ол өзінің 300-ші сенсациялық брейкін жасады. 2012 жылғы әлем чемпионатында ол іріктеуде Алфи Берденді 10–0 есебімен жеңіп, бірақ бірінші турда О'Салливанға 4–10 есебімен ұтылды. Маусымды әлемдік рейтингте 20-орында аяқтады. Эбдон 2012–13 маусымын Уси Классигіне іріктеуден өту арқылы бастады, бірақ бірінші турда Бингемге 4–5 есебімен жеңіліп қалды. Австралияның Голдфилдс Ашық турнирінде ол Майкл Холт, Динг және Шон Мерфиді барлығы 5–4 есебімен жеңді. Жартылай финалда Эбдон Фуды 6–2 есебімен жеңді, қарсыласының 90 пайыздан астам допты іске қосуына, 80 пайыздан астам алыстан допты іске қосуына және 80 пайыздан астам қауіпсіз ойынына қарамастан. Финалда Барри Хокинске қарсы шыққан Эбдон 3–9 есебімен жеңіліп, кейіннен ойынның барлық аспектілерінде қиындыққа тап болғанын мойындады. 2012 жылғы Шанхай Мастерс турнирінің бірінші турында жеңіліске ұшырады, бірақ 2012 жылғы Халықаралық чемпионаттың жартылай финалына жетті, онда Трампқа 1–9 есебімен жеңілді. 2013 жылғы әлем чемпионатының іріктеуіне қатысқан Эбдон Стив Дэвистің турнирде қатарынан 22 рет қатысқан бұрынғы рекордын қайталады. Ол Доттпен жеті сағатқа созылған, үш сессияға бөлінген матчта кездесті, Эбдон 2–6 есебімен ұтылып тұрғанда 6–6 есебімен теңесті, бірақ соңында 6–10 есебімен жеңіліп қалды. Матчтан кейін Дот баяу ойынға қарсы шаралар қабылдауды талап етті. Эбдон турнирден кейін әлемдік рейтингте 30-орынға түсті. Эбдонның Crucible-де қатарынан 22 рет қатысуы 2014 жылғы Снукер әлем чемпионатында аяқталды, ол іріктеуде Робин Халлға 8–10 есебімен жеңіліп, кәсіпқой статусын алғаннан бері алғаш рет турнирдің негізгі кезеңіне қатыса алмады. 2015 жылы ол екінші іріктеу турында Стюарт Каррингтонға 7–10 есебімен жеңіліп, тағы да іріктеуден өте алмады.

Кейінгі мансабы және зейнеткерлік демалысы (201520)

2015 жылғы Ұлыбритания чемпионатында Эбдон қарсыластарын, соның ішінде әлем чемпионы Бингемді жеңіп, жартылай финалға өтті, онда ол Дэвид Грейске 2:6 есебімен жеңілді. 45 жасында ол 2016 жылғы Дүниежүзілік Гран-придегі ең үлкен жастағы қатысушы болды; ол Робертсонды 4:3 есебімен жеңді, бірақ екінші раундта Динг оны 0:4 есебімен жеңді. 2016 жылғы әлем чемпионатында Эбдон бірінші іріктеу кезеңінде Джеймс Ваттананы 10:6 есебімен жеңді. Ол екінші раундта Джерард Гринге қарсы 3:9 есебімен ұтылып бара жатқанда, 10:9 есебімен жеңіске жетті, бұл матч сағат 02:00-ден кейін аяқталды. Ол соңғы үш жылда алғаш рет Айан Бернсті 10:2 есебімен жеңіп, Крисиблге жолдама алды. Дегенмен, ол бірінші раундта Фуға 2:10 есебімен жеңілді. 2016 жылғы Индия ашық чемпионатының ширек финалына жеткен Эбдон Бондқа 3:4 есебімен ұтылып қалды. Ол 2017 жылғы әлем чемпионатында 24-інші және соңғы рет Крисиблге қатысты, ол Холтты соңғы қара шармен 10:9 есебімен жеңіп, іріктеуден өтті. Ол Бингемге қарсы бірінші раундтағы матчының тоғызыншы фреймінде төрт снукер қажет еткеннен кейін, қайта орналастырылған қара шармен жеңіске жетті және түнде 4:5 есебімен қалды; алайда ол матчты 5:10 есебімен ұтылды. Ол маусымды әлемдегі 40-шы орында аяқтады, 1992 жылдан бері алғаш рет топ 32-ден тыс маусымды аяқтады. Эбдон 2018 жылғы Пол Хантер Классигінде 18-інші және соңғы рет рейтингтік турнирдің финалына өтті, онда ол Кирен Уилсонға 2:4 есебімен жеңілді. Ол соңғы кәсіби матчын 2019 жылдың желтоқсан айында өткен 2020 жылғы Германия Мастерс іріктеуінде Стивенске 4:5 есебімен ұтылып аяқтады. Бірнеше ай бойы созылмалы мойын және омыртқа ауруларынан кейін, Эбдон 2020 жылдың 30 сәуірінде спортта қалу үшін омыртқасына операция жасатуға дайын еместігін айтып, кәсіби снукерден зейнетке шыққандығын жариялады.

Коучтық мансап (2021 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2021 жылы Эбдон Джек Лисовскидің тәлімгері және жаттықтырушысы болды, ол 2022 жылғы әлем чемпионатында алғашқы әлем чемпионатының ширек финалына жетті және өзінің жетістіктерін Эбдонға байланыстырды. 2023 жылдан бастап Эбдон қазіргі кәсіби ойыншылар Энтони МакГилл, Эллиот Слессор және Кирен Уилсонды да жаттықтырып, бағыттап келеді. Ол әлем чемпионаты мен Ұлыбритания чемпионатының титулдарын жеңіп алды, бірақ мансабында «Үштік тәжді» толықтыра алмады; оның Мастерс турниріндегі ең жақсы көрсеткіші – 1995 және 2005 жылғы жарыстардағы жартылай финал, онда ол тиісінше О’Салливан мен Хиггинске есе жіберді. Эбдонды басқа кәсіби ойыншылар оның баяу ойыны үшін, сондай-ақ маңызды фреймдерді немесе матчтарды жеңгеннен кейін эмоцияларын бақылаусыз білдіруі үшін сынады, ал О’Салливан бірде оны «психо» деп атады. Зейнетке шыққаннан кейін көп ұзамай Эбдонға қарама-қарсы теорияларды насихаттағаны үшін сын көрсетілді. 2020 жылдың мамыр айында BBC Radio 5 Live радиосына берген сұхбатында ол COVID-19 пандемиясы туралы айта отырып, үкіметтің әлеуметтік арақашықтық ережелерін «зиянды» деп атады, адамдардың «мойындарынан миын жуып жатқанын» және қоғамның «тарихтағы ең ірі психологиялық операцияға тап болып жатқанын» мәлімдеді. Эбдон 11 қыркүйектегі шабуылдар және Манчестер аренасындағы жарылыс сияқты мәселелер бойынша негізсіз пікірлерді таратушы адамдарды атады, бұл Telegraph газетінің спорт журналисі Джеймс Корриганды «Әлем чемпионатында жеңіске жеткеніңізге ұлттық радиода негізсіз қарама-қарсы теорияларды таратуға құқығыңыз бар ма?» деп сұрауға итермеледі.

Жеке өмір

Лондонның Ислингтон қаласында туған Эбдон кейін Нортгемптонширдің Веллингборо қаласына көшіп барды. Ол Highbury Grove мектебінде оқыды, онда мектеп оркестрінде гобойде ойнады, латын және грек тілдерін оқыды, сондай-ақ крикеттен Солтүстік Лондон атынан өнер көрсетті. Снукер карьерасын қуу үшін мектепті тастап кеткен соң, ол алты ай бойы әкесімен сөйлеспеді. Кейінірек Эбдон O деңгейлік емтихандарын тапсырмағаны үшін өкінгенін айтты. Кәсіби мансабының басында Эбдон шашын жинап тағу арқылы танымал болды. Ол бірінші әйелі Деборадан төрт бала өсірді. 2005 жылы ол әйелі мен балаларымен Дубайға көшіп барды, бұл көшуге салықтардың төмен болуы, қылмыс деңгейінің азайуы және жақсы ауа райы себеп болды. Ол 2009 жылға дейін онда тұрды. 2010 жылы Эбдон екінші әйелі Нораға үйленді, оны алғаш рет Аустрияда өткен снукер турниріндегі ойыншылар кешінде кездестірген. Олар үйленгеннен кейін Нораның туған елі Венгрияда тұрды. Эбдон дене шынықтыруға қатты мән бергенімен, күн сайын бір шақырым жүзуді әдетке айналдырды. 2012 жылы ол вегетариандық диетаға көшті. Ол Наполеон Хиллдің "Ойла және байы" атты мотивациялық кітабының жанкүйері. 2018 жылы Малверндегі емдеу колледжінде кәсіби емші болып жұмыс істеді. Ол жарыс аттарын өсіруге ұзақ жылдардан бері қызығушылық танытып келеді. Ол үш музыкалық сингл шығарды.

Әуесқойлар финалы: 1 (1 атақ)

Нәтижесі: №. Жыл Чемпионаты Финалдағы қарсыласы Есеп Жеңімпаз 1. 1990 IBSF 21 жасқа дейінгі әлем чемпионаты Оливер Кинг 11–9