Кіріспе

Ulf Gerhard Lundell (20 қараша 1949 жылы туған) – швед жазушысы, ақын, әнші-әндер авторы, композитор, музыкант және суретші. Ол 1975 жылы «Vargmåne» альбомымен дебют жасады және бірден «Швецияның Боб Диланы» деп аталды. 1976 жылы оның алғашқы романы, ішінара автобиографиялық «Джек» Wahlström & Widstrand баспасында жарық көрді. Лунделлге Боб Дилан, Брюс Спрингстин, Нил Янг сияқты музыканттар мен Джек Керуак, Аллен Гинзберг және басқа да битниктер әсер етті. Ульф Лунделл – швед рок музыкасының маңызды тұлғаларының бірі және дебютінен бері швед тілінде ән жазып, орындайтын рок музыканттарына зор ықпал етіп келеді. Лунделл де біршама даулы тұлға, ол нео-нацистерден, феминистерден және коммунистерден бастап әріптестері мен музыка журналистеріне дейін барлығымен пікір келістірмейтін. Лунделл 1980-ші жылдары көп ішетін адам ретінде танымал болды, бірақ 1985-87 жылдары алкоголизммен күрескеннен кейін одан бас тарды; ол осы кезең туралы, қалпына келуі және рокер мифіне қарсы күресі туралы автобиографиялық романында «En varg söker sin flock» (1989; «Қасқыр үйір іздеп») жазды. 1982 жылғы оның ең танымал әндерінің бірі – «Öppna landskap» («Ашық кеңістіктер») әзілмен Швецияның жаңа мемлекеттік әнұраны ретінде ұсынылды.

Шығуы және музыкалық бастамасы

Ульф Лунделлдің әкесі Герхард Лунделл темірші болса, анасы Ингрид мектепте тамақ дайындаушы және тігінші ретінде жұмыс істеді. Отбасы 1958 жылы Стокгольмде тұрды, бірақ кейін Стокгольмнің шығысындағы Салтсjö Boo-ға көшті. Он жасында ол алғашқы гитарасын алды. Лунделлдің үлкен әпкесі Ингердің жігіті оған алғашқы аккордтарды үйретті. 1967–1975 жылдары Ульф Лунделл түрлі жұмыстар істеді, оның ішінде пошташы болып та жұмыс істеді. Осы жылдары ол әндер мен өлеңдер жазып, оларды жазба компаниялары мен баспагерлерге жіберді. Ол MNW компаниясына демо жіберді, бірақ олар "материал жеткілікті деңгейде емес" деп одан бас тартты. Кейін ол Silence компаниясына екі демо жіберді, бірақ олар да қабылданбады. 1974 жылдың қазанында EMI компаниясына жіберген демосы оларды онымен LP жазуға ынталандырды. 1975 жылы ол Vargmåne (Жылқы айы) альбомымен дебют жасады. Келесі жылы, 1976 жылы, оның алғашқы романы – «Джек» жарық көрді, осы романмен ол танымал болды. Роман 1960 жылдардың соңындағы саяси көтерілістен кейін «medelsvensson» (қарапайым халық) өміріне қарсы наразылықты көрсетеді. Кітаптың алғашқы басылымы 2000 дананы құрады, бірақ соңында 200 000 дана сатылды. Оның алғашқы туындысы жарық көрген кезде, ол Vargmåne альбомының жалғасын жазуды бастаған еді. Екінші альбом «Törst» (Шөлдеу) деп аталды және «Джек» романынан кейін үш ай өткен соң шықты. Содан кейін ол кітап жазумен айналысты және 1970 жылдары тағы екі кітабы жарық көрді. «Törst» альбомынан кейін Nature тобымен бірге түсірілген концерттік альбомы «Natten hade varit mild och öm» (Түн жұмсақ және жылы болды) шықты. 1978 жылы шыққан «Nådens år» (Кешірім жылы) альбомы оның үшінші студиялық альбомы болды, оған Агнета Фальцкогпен орындалған «Snön faller och vi med den» («Қар жапады, біз де онымен бірге») дуэті енді. 1979 жылы Лунделл «Ripp rapp» төртінші студиялық альбомын шығарды, онда «Rom i regnet» және «(Oh la la) Jag vill ha dej» сияқты әндер бар. «Ripp rapp» бұрынғы альбомдарына қарағанда көбірек рок стилінде болды.

1980 жылдар

1980 жылдың күзінде Лунделл Англияда жазылған «Längre inåt landet» альбомын шығарды. Альбомға «Glad igen» («Қайта бақытты») және «Stackars Jack» («Кедей Джек») сияқты әндер кірді. Соңғысы Лунделлдің өзінің алғашқы романы «Джек» үшін алған сынға жауап ретінде жазылған. Екі жыл өткен соң, 1982 жылы, ол өзінің ең танымал туындысы – «Öppna landskap» («Ашық кеңістіктер») әні енген «Kär och galen» («Махаббат пен жындылық») альбомын шығарды. Бұл оны ең танымал әртістердің біріне айналдырып, төрт есе платиналық статусқа ие болды. «Kär och galen» альбомынан танымал болған басқа әндер – атақты «Kär och galen» және «När jag kysser havet» («Теңізді сүйгенде») болды. «Kär och galen» альбомына лайықты жалғастыруды күтіп отырған Лунделл екі диск шығарды: бірінде швед тіліне аударылған ағылшын әндері («Sweethearts») болса, екіншісі толығымен акустикалық альбом («12 sånger») болды. Осы кезеңде Ульф алкогольге қарсы күресіп, басқа да мәселелердің арасында, жаңа альбомын бірнеше рет кейінге жылдыруға мәжбүр болды. 1985 жылғы жазғы гастроль кезінде ол Боргольмде мас күйінде өте нашар концерт берді, бұл туралы ақпараттар газет беттерінде жарияланды. Күзде Лунделл «Den vassa eggen» («Жырақ жарақ») альбомын шығарды, ол Лунделлдің сол кезде басынан өткен ажырасу оқиғасының ықпалында болды. «Den vassa eggen» сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, сол жылдың күзінде тағы бір даулы гастрольдік тур өтті. 1987 жылы Лунделл өзінің маскүнемдікке берілген күйінде жазғанын мойындаған «Tårpilen» кітабымен қатар «Det ljuva livet» («Жақсы өмір») альбомын шығарды. Лунделлдің алкогольге тәуелділігі соншалықты күшті болды, ол осы кезеңде Анонимді алкоголиктер қатарына қосылды. 1988 жылы ол Құдаймен кездескенін айтты және көп ұзамай Эбенезер шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Оның жаңадан табылған христиандық сенімі сол жылы шыққан «Evangeline» альбомында көрініс тапты. 1989 жылы ол өзінің өмірбаяны «En varg söker sin flock» («Қасқыр үйірін іздейді») және «Utanför murarna» («Қабырғалар сыртында») альбомын шығарды. 1989 жылдан бері ол бейнелеу өнерімен де айналысып келеді.

1990 жылдар қазіргі уақыт

1992 жылға дейін Лунделлдің жаңа кітабы немесе альбомы «Сакнанден» романымен жарық көрді. Кітап трилогияның бірінші бөлімі болды. 1993 жылы ол «Rött» және «Isabella» әндерін қамтитын «Måne över Haväng» альбомын шығарды. Бұл Лунделлдің өзіндік туындысы ретінде шыққан тұңғыш альбомы. 1994 жылы ол өзінің «Rockhead Studios AB» продюсерлік компаниясын және оның еншілес компанияларын – «Rockhead Productions», «Rockhead Art» және «Rockhead Music» деген қосымша атаумен құрды. Сол жылы ол акустикалық «Xavante» альбомын жариялады. Осы кезде Лунделл жазу ісіне қарағанда музыкаға көбірек инвестиция жасады. 1995 жылы Лунделл өнер жолында 20 жылдығын тойлады. Келесі жылы ол «På andra sidan drömmarna» және концерттік альбомы «Bosnia» шығарды. Осы кезеңде ол бұрынғы Спрингстин мен Диланға қарағанда Нил Янгтан көбірек шабыттанғанын байқауға болады. Әсіресе «Fanzine» (1999) альбомында, ол студияда және тікелей эфирде жазылған дискіні ұсынады. 1999 жылы ол жеті жылдан кейін алғашқы кітабын – «Сакнанден» романының жалғасы «Friheten» шығарды. «I ett vinterland» (2000) альбомы оның екінші ең көп сатылған альбомы болды. Екі жылдан кейін ол «Club Zebra» атты қос альбомын шығарды, ол 2002 жылдың 17 қазанында Швецияда бірінші орынға ие болды. Содан кейін 2005 жылға дейін төрт студиялық альбом, акустикалық «En eld ikväll» және «Ok Ok Baby», «Högtryck» және «Lazarus» альбомдарынан тұратын трилогия жарық көрді. 2005 жыл Лунделл үшін екі альбом және «Värmen» романымен, «Сакнанден» мен «Friheten» трилогиясының соңғы бөлігімен өте жемісті жыл болды. Осы жылы ол өнер жолында 30 жылдығын тойлады. 2008 жылдың күзінде Лунделл екі жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет гастрольдік сапарға шықты және үш жылдан кейін өзінің алғашқы студиялық альбомын ұсынды. Гевледегі турне ашылуында Лунделл газеттерге гастрольдік сапарларын тоқтату туралы айтты. 2009 жылы турне көктемде және жазда жалғасты. Осыған байланысты ол өтірік айтқанын мойындады және гастрольдерді тоқтатпайтынын мәлімдеді. Ол өнер жолынан кетуге дайындалып жатқанын, бірақ бұл процестің ұзаққа созылатынын түсіндірді. 2010 жылы Лунделл «En öppen vinter» атты жаңа кітабын шығарды, сонымен қатар 11 жаңа әнді қамтитын дискіні де ұсынды. 2010 жылдың жазында Лунделл жаңа турнеге шықты, онда ол 30 шілдеде Gröna Lund-та швед әртісінің аудиториялық рекордын жаңартты. Концертке 22 827 адам келді; бұл көрсеткішпен ол Боб Марлиден (32 000) және Леди Гагадан (23 000) ғана кем. 2011 жылдың көктемінде басталатын концерттік турне ауру салдарынан толығымен жойылды.

Жеке өмір

Лунделл 1977 жылы Барбро Закриссонға бірінші рет үйленді. Олар 1988 жылы ажырасты. 1989 жылы Лунделл Фредрика Стернеге тұрмысқа шықты, олар 1991 жылы ажырасты. Оның бірінші некеден үш баласы бар, соның ішінде журналист Санна Лунделл, ал екінші некеден – біреуі. 1990 жылдардың ортасында ол ақын Изабелла Нерманмен қарым-қатынаста болды (оның туралы ол жай ғана "Изабелла" деп аталатын ән жазды). 2000 жылдары ол Ульрика Рикфорспен бірге тұрды.