Кіріспе

Алла бақшасы – Калифорния штатындағы, АҚШ-тың Батыс Голливуд қаласындағы әйгілі қонақ үй (сол кезде Лос-Анджелестің құрамына кірмейтін, бірақ көбінесе Голливудтың бөлігі саналатын аймақ), 8152 Сансет бульвары, Крессент Хайтс және Хевенхерст арасында, Сансет Стрипінің шығыс жағында орналасқан. Бастапқыда Хейвенхерст деп аталған бұл мүлік 1913 жылы жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысатын Уильям Х. Хейдің жеке үйі ретінде салынған. Алла Назимова 1919 жылы осы мүлікті сатып алды: ол 1926 жылы үйдің төңірегіне 25 вилла салып, оны тұрғын үй қонақ үйіне айналдырды, ал 1927 жылдың қаңтарында «Алла бақшасы қонақ үйі» деген атпен есігін ашты. 1930 жылы жаңа иелері оның атын «Алланың бақшасы» деп өзгертіп, әрпін қосты (h). Мүлік үш онжылдық бойы бірнеше иесінің басқаруында болды, соңғы иесі – Lytton Savings & Loan банкінің иесі Барт Литон 1959 жылы қонақ үйді бұзып, оның орнына өз банкінің бас кеңсесін салды. Кейіннен Lytton Savings банкінің бас кеңсесі де, оның жанындағы сауда орталығы да Фрэнк Гери жобалаған көп мақсатты кешен құру үшін бұзылды.

Хейвенхерст

1913 жылы жылжымайтын мүліктерді дамытушы Уильям Х. Хей, кейіннен Garden of Allah Hotel болып танылған үйді Crescent Heights ауданының солтүстік-батыс бөлігінде салды. Бұл жер Sunset Boulevard көшесімен солтүстікте, Santa Monica Boulevard көшесімен оңтүстікте, Crescent Avenue (кейін Fairfax Avenue деп аталды) көшесімен шығыста және Sweetzer Avenue көшесімен батыста шектелген. Хей 1905 жылдан бастап бұл ауданда жерді бөліп, құрылыс жұмыстарын жүргізді. Егіннің бастапқы мекенжайы 8080 Sunset Boulevard болған, бірақ кейін 8152-ге өзгертілді. Ол Sunset Boulevard көшесіне қарап тұрды және шығысында Crescent Heights Boulevard, батысында Hayvenhurst (қазір Havenhurst) Drive көшелерімен шектелді. Мүліктің оңтүстік шекарасы Лос-Анджелес қаласының Голливуд ауданы мен сол кездегі қала құрамына кірмеген, кейіннен Батыс Голливуд қаласы болып құрылған аймақ арасындағы шекара еді. Хей және оның әйелі Кэтрин егіннің құрылысын жеке бақылады. Үйде он екі бөлме және төрт жуынатын бөлме болды. Үйдің ішкі безендірілуіне 1912 жылы Филиппинге сапар барысында Хейлер жинаған черкес жаңғағы қолданылды. Ішкі қабырғалар кенеппен жабылып, қолмен боялды. Гараж екі көлікке арналған орындармен жабдықталған, сол кезде бұл сирек кездесетін жағдай еді, ал жоғарғы қабатында қызметшілерге арналған бөлмелер орналасқан. Құрылыс және ландшафтық жұмыстарға шамамен 30 000 АҚШ доллары жұмсалды. Хейлер Hayvenhurst-та көп ұзамай тұрды. Бірнеше жылдан кейін олар шығысқа қарай, 7920 Sunset Boulevard мекенжайында жаңа үй салып, көшіп кетті, қазір бұл Америка Режиссерлер Гильдиясының кеңсесі орналасқан жер. Уильям Хей сонымен қатар Сан-Фернандо аңғарындағы үлкен жер учаскесін сатып алды, ол кейіннен Лос-Анджелестің жоғары деңгейлі Энсино ауданына айналды. Хабарға сәйкес, Hayvenhurst бірнеше жыл бойын бос тұрды.

Алла бақшасы

Сахна және кино актрисасы Алла Назимова 1918 жылы Нью-Йорктен Лос-Анджелеске көшкеннен кейін көп ұзамай Уильям Хейден Хейвенхерстті жалға алды. Ол оны 1919 жылы толық сатып алды. Назимова жаңа үйін "Алланың бағы" деп атады, бұл оның өзінің атына және 1904 жылы британдық автор Роберт С. Хиченстің ең көп сатылған "Алланың бағы" романына сілтеме болды. 1920-ші жылдардың ортасында кинодағы мансабынан айырылғаннан кейін қаржылық қиындыққа тап болған Назимова мүлкін табыс табу үшін пайдаланды. Ол бастапқы үйдің айналасына 25 жалға берілетін "вилла" кешенін салып, кіріс көзін құрды. "Алланың бағы қонақ үйінің" ашылуы 1927 жылдың 9 қаңтарында өтті. Ол қонақ үй басқарушысының рөліне лайықсыз екенін сезінді және кәсіпорнының адал емес серіктестері оны банкротқа дейін жеткізді деп ойлады, сондықтан 1928 жылы ол мүлкінің қалған үлесін сатып, жиһаздарының көп бөлігін және басқа да тұрмыстық заттарын аукционға шығарды, содан кейін Бродвей сахнасына оралды. 1930 жылы иелері қонақ үйдің атын "Алла" деп жазуды қалыпқа келтірді. 1938 жылы ауруға байланысты Бродвейдегі Назимованың жаңа табысы тоқтатылғаннан кейін ол Голливудқа оралып, 24-ші вилланы жалға алды, онда ол 1945 жылы қайтыс болғанға дейін өмір сүрді. "Алланың бағы" көптеген атақты адамдар мен жазушыларға үй болды. Ф. Скотт Фицджеральд Голливудтағы соңғы тұрағының басында 1937-1938 жылдары бірнеше ай бойы сонда тұрды. Ол сол жерде болған кезде өзіне хат жазыпты: "Құрметті Скотт, қалайсың? Саған кіріп көруді ойлап едім. Мен Алланың бағында тұрып жатырмын. Скотт Фицджеральд". Фицджеральдтың өмірбаянын жазған және оның сүйіктісі Шила Грэм кейіннен осы орын туралы "Алланың бағы" деп аталатын кітап жазды. Юморист және актер Роберт Бенчли жиі сонда тұратын. Голливудтың алтын ғасырындағы жұлдыздар, Грета Гарбодан Рональд Рейганға дейінгі актерлер, тіпті Сергей Рахманинов (онда ашуланған Харпо Маркс музыкалық шабуыл жасаған), Игорь Стравинский және Яша Хайфец сияқты классикалық музыканың майталмандары да сонда болды. Хамфри Богарт 8-ші виллада тұрды, ал ол қаладан кеткен кезде Эрол Флинн сонда тұратын. Глория Стюарт пен Артур Шекман 12-ші виллада тұрды. Сол кезде қонақ үйдің архитектуралық стилі көнеріп, айналасы сәнділіктен гөрі әдепсіз болып кеткен. Жердің құны өсіп, тарихи ескерткіштерді сақтау әлі де ерекше идея болып саналды, ал "жаңару" - танымал әлеуметтік сөз болды. 1959 жылдың 11 сәуірінде Lytton Savings and Loan компаниясының президенті Барт Литон Беатрис Розенус пен Моррис Марковицтен "Алланың бағы" қонақ үйін 755 000 долларға сатып алғанын жариялады. Литонның жоспарларына қонақ үйді бұзып, оның банкінің жаңа бас кеңсесіне орын жасау кірді, ол бұрын Сан-Фернандо аңғарындағы Канога Парк ауданында орналасқан. 1959 жылдың 22 тамызында, 30 тамызда жергілікті аукционда барлық жиһаз, құрылғылар мен жабдықтар, сондай-ақ тек естелік ретінде құнды заттар сатылды. Құлатуға рұқсат 2 қарашада берілді. Бірнеше күн ішінде қонақ үйдің барлық іздері жоғалып, Лос-Анджелестегі сәулетші Курт Мейердің бруталистік стилінде жобалаған банк ғимаратының құрылысы басталды. Банк ғимараты 1960 жылы аяқталды. 1962 жылы банк ғимаратына мұражай мен аудиториядан тұратын "Литтон орталығы" деп аталатын қосымша салынды. 1968 жылы банк ғимараты аяқталғанына сегіз жыл өткен соң Lytton Savings банкротқа ұшырады, нәтижесінде банк ғимараты жабылды. Жақын маңдағы "Литтон орталығы" келесі жылы жабылып, сауда орталығы болып қайта құрылды. 2010 жылдары бұл ғимарат Chase банкіне айналды. 2016 жылы ғимарат Лос-Анджелес тарихи мәдени ескерткіші деп жарияланды. Алайда, сол жылы жылжымайтын мүлік компаниясы Townscapes Partners архитектор Франк Гери жобалаған аралас пайдалануға арналған құрылысқа рұқсат алды, ол бұрынғы банк ғимаратын бұзуды талап етті. Бұған жауап ретінде Лос-Анджелес консервациясы және "Lytton Savings достары" атты қорғау тобы ғимаратты бұзуға жол бермеу үшін науқан жүргізді, бірақ ақыры сәтсіз болды. 2021 жылдың сәуірінде ғимарат қиратылды, ал іргелес сауда орталығы (бұрынғы "Литтон орталығы") кейінірек қиратылды. 2023 жылдың қазіргі кезенде осы учаскедегі жаңару жобасы іске аспады, ал учаске бос жатыр.

Шағын модель

1960 жылы Алла бақшасы кешеннің толыққанды кішкентай макеті түрінде сол жерде қайта пайда болды. Көп жылдар бойы бұл макет Литонның ғимаратының сыртында, Сансет және Крессент Хайтс көшелерінің қиылысындағы кішкентай алаңда, биік күмбезді павильонмен қоршалған киелі орын сияқты қойылды. Кейін ол үйге көшіріліп, соңында жоғалып кетті. 2010 жылдардың басында ол жеке меншікке қайта оралды, архитектуралық тұрғыдан толығымен сақталған және кішкентай электр шамдарының жүйесі қалпына келтірілді.

Атаудың қайнар көзі

Мейманхананың атауы ислам дініне тікелей сілтеме емес, ол Назимованың есімімен және британдық жазушы Роберт С. Хиченстің 1905 жылғы "Алланың бағы" романының атауымен байланысты болды. Роман 1909 жылы Лондонда тұңғыш рет сахнаға қойылды. 1910 жылы Мэри Мэннеринг осы қойылымда ойнады. Роман сондай-ақ үш фильмнің негізі болды, соңғы фильмде Марлен Дитрих түсті, ол бір кезде осы мейманхананың тұрғыны болған.