Кіріспе
АҚШ, Айова штатындағы Декора қаласындағы лютеран колледжі
Тарих
1857 жылдың 10 қазанында Норвегиялық евангелистік лютеран шіркеуі (НЭЛК) Жоғарғы Орта Батыстағы норвегиялық қауымдарға пасторларды қамтамасыз ету үшін семинария құрды. 1861 жылы семинария ашылғанға дейін студенттер Сент-Луис қаласындағы Конкордия семинариясында оқыды. 1859 жылдың 14 қазанында Рев. Питер Лоуренциус Ларсен НЭЛК тарапынан Конкордиядағы норвегиялық студенттерге профессор болып тағайындалды. 1861 жылдың сәуір айында семинария жабылып, Азамат соғысы басталғанда, НЭЛК сол күзде Висконсин штатының Хафвей-Крик қаласындағы бұрынғы пасторлық үйінде өз колледжін ашуға шешім қабылдады. Бұл Ла-Кросс қаласының солтүстігінде және қазіргі Хольменге жақын орналасқан. 1861 жылдың 1 қыркүйегінде 16 студентпен сабақтар ресми түрде басталды. Келесі жылы сабақтар Айова штатының Декора қаласына көшірілді, ал НЭЛК пасторы Ульрик Вильгельм Корен колледждің көшірілуін және тұрақты орналасуын табысты ұйымдастырды. 1866 жылы студенттер тобы қатаң кестеге, қалаға бару ережелеріне, кейбір жатақ бөлмелерінде терезелердің болмауына, отын шабу және аяқ киім тазалау жұмыстарына наразылық білдіріп, «жеткілікті бостандық жоқ» деген қорытындыға келді. Топ жетекшісі, 18 жасар Расмус Андерсон колледжден шығарылды. Лютер студенттік жатақтарына жатақханалар (Миллер залы, Диесетт залы, Йлвисакер залы, Фарвелл залы, Брандт залы, Ларсен залы және Олсон залы), сондай-ақ бірнеше үйлер, таунхаустар және пәтерлер кіреді. Лютер студенттерінің 95 пайызы төрт жыл бойы кампуста тұрады. 1991 жылы ашылған Фарвелл жатақханасы жоғары сынып студенттеріне арналған, екі және бір орынды бөлмелерде 259 студентке орналасуға мүмкіндік береді. Hammel, Green, & Abramson Inc. компаниясы жобалаған бұл ғимараттың тоғыз қабаты бар және құны шамамен 7 миллион доллар. 2000 жылдары колледж кең ауқымды құрылыс жобаларын жүзеге асырды. 2006 жылы жатақханалар мен Дальдың жүз жылдық одағының жөндеу жұмыстары аяқталды, ал 2008 жылы Валдерс ғылым залының кеңейтілген бөлігі Самсон Хоффланд зертханалары пайдалануға берілді. Сенім және өмір орталығы – Лютердің ең ірі және негізгі өнер орталығы. Кампустағы басқа өнер орындарына Өнер орталығы және Дженсон Нобл Музыка залы кіреді. 2021 жылы тарихи жоғарғы кампус Ұлттық тарихи орындар тізілімінде тарихи аудан ретінде тіркелді. Тізімге енгізілген кезде ол 33 нысандан тұрды, оның ішінде 17 ғимарат, төрт нысан, жеті маңызды емес ғимарат және бес маңызды емес нысан болды. Маңызды ғимараттардың бірі – Корен залы 1984 жылы Ұлттық тізімге жеке тіркелді.
Музыка
Лютердің халықаралық гастрольдерге шығып, жазбаларын сататын бірнеше музыкалық ұйымдары бар. Нордикалық хор, концерттік оркестр, симфониялық оркестр және джаз оркестрі – колледждің халықаралық гастрольдік төрт ансамблі. Олар Еуропаның көптеген ірі концерт залдары мен музыка орталықтарында, сондай-ақ Ресей, Қытай, Жапония, Мексика, Бразилия және Кариб бассейнінде өнер көрсеткен. Студенттердің шамамен 40 пайызы колледждің алты хорының, үш концерттік оркестрінің, үш скрипкалық оркестрінің және екі джаз ансамблінің кем дегенде біріне қатысады. Лютердің жыл сайынғы Рождестволық концерті – "Лютердегі Рождество" – жыл сайын бүкіл ел бойынша трансляцияланады. Концерт трансляциясы жыл сайын жаңарып отырады. Лютердің музыкалық мұрасының көп бөлігі екі ұзақ жыл қызмет еткен тұлғаның ықпалымен байланысты. Доктор Карло А. Сператидің 40 жылдық еңбегі 1905 жылдан бастап колледждің лютерандық музыкалық дәстүрін қалыптастырды және Лютер колледжінің концерттік оркестрін ұлттық гастрольдік музыкалық ансамбльдердің біріне айналдырды. Сператидің концерттік оркестрі ұлттық деңгейде танымал болды, ал әйгілі дирижер Джон Филип Соуза өзінің гастрольдік ансамблінің өнер көрсетуін тоқтатты, себебі Лютер колледжінің концерттік оркестрінің жақын маңдағы қалада өтетін концертіне қатысуға ниеттенді. Сператидің негізін 1943 жылғы түлек Вестон Нобл қалады. Екінші дүниежүзілік соғыста үш жыл АҚШ армиясында қызметтенгеннен кейін Нобл өзінің альма-матеріне концерттік оркестр мен Нордикалық хорды жетекшілік ету, Джордж Фредерик Хенделдің "Мессия" шығармасының Рождестволық қойылымдарын жүргізу және Музыка кафедрасында оқыту үшін оралды. Ноблдің оркестрлері (ол 1973 жылға дейін жетекшілік етті) және хорлары жағалаудан жағалауға гастрольдік сапарлар жасады және халықаралық концерттерде өнер көрсетті. Оның жетекшілігімен ансамбльдер Нью-Йорктегі Линкольн орталығы мен Раун-холл сияқты мәдени орталықтарда жеке концерттер берді; Вашингтондағы Кеннеди орталығы; Солт-Лейк-Ситидегі Мормондық шатыры; Лос-Анджелестегі Дороти Чандлер павильоны және Уолт Дисней концерт залы; Чикагодағы Симфония орталығының оркестр залы; Миннеаполистегі оркестр залы мен мемлекеттік театр; Сент-Полдағы Ордвей өнер орталығы. Ноблдің басшылығымен Лютер ансамбльдері Еуропа, Ресей және Скандинавияның тарихи соборларында және концерт залдарында, сондай-ақ Америкалық оркестр жетекшілері қауымдастығының, Америкалық хор дирижерлері қауымдастығының және Ұлттық Музыкалық Білім беру конференциясының көптеген ұлттық конвенцияларында өнер көрсетті. Нордикалық хор "Бахтың қуанышы" фильмінде және Калифорниядағы Гарден-Гроувтағы Кристалл соборынан трансляцияланған "Қуат сағаты" атты төрт апталық халықаралық бағдарламада пайда болды. Вестон Нобл 1948 жылдан 2005 жылға дейін 57 жыл бойы үздіксіз қызмет еткен соң, 2005 жылғы оқу жылының соңында факультеттен зейнеткерлікке шықты. 2017 жылдың қазан айында Нордикалық хордың 1967 жылғы алғашқы халықаралық гастролі туралы "To This Day" атты жаңа деректі фильм жарық көрді. Халықаралық гастрольдерге шығатын Нордикалық хор Лютердегі бес хордың бірі. Collegiate Chorale – сопрано және альт дауыстарынан тұратын хор, оған екінші, үшінші және төртінші курс студенттері қатысады. Cathedral Choir – аралас хор, оған екінші, үшінші және төртінші курс студенттері қатысады. Сопрано, альт, тенор және бас дауыстарынан тұратын Aurora және Norskkor хорлары толығымен бірінші курс студенттерінен құралған. Бес хордан басқа, студенттер Collegium Musicum және Vocal Jazz Ensemble ұйымдарымен де жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Collegium Musicum – ортағасырлық, Ренессанс және барокко дәуірлерінің музыкасына маманданған ерте музыка ансамблі. Ансамбль көбінесе аспаптық шығармаларға назар аударады, бірақ оқу жылы бойы вокалды музыканы да қамтиды. Ансамбль Лютердегі барлық курс студенттеріне ашық. Vocal Jazz Ensemble барлық студенттерге ашық және көбінесе Лютердің аспаптық джаз ансамбльдерімен бірлесіп өнер көрсетеді. Симфониялық оркестр, джаз оркестрі және концерттік оркестр де халықаралық гастрольдерге шығады. Симфониялық оркестр әр төрт жылда бір рет Венада тұрақты түрде өнер көрсетеді, ал джаз оркестрі Кариб бассейні мен Бразилияда гастрольдік сапарлар жасады. Концерттік оркестр әр бес жылда бір рет халықаралық саяхатқа шығады және Испания, Исландия, Норвегия және басқа да елдерді аралайды. Басқа аспаптық ансамбльдерге: камералық оркестр, филармония, джаз-бэнд, симфониялық оркестр, латунь ансамблі және тағы басқалары жатады. 2002 жылы колледждің органисті Уильям Кульманмен бірге Empire Brass оркестрі концертте өнер көрсетті және Сенім мен өмір орталығында "Барокко музыкасы: латунь және орган" атты альбом жазды. 2008 жылы музыкант Бен Фолдс Сенім мен өмір орталығында екінші рет концерттік өнер көрсетті.
Шетелде оқу
Жыл сайын 400 мен 500 аралығында Лютер студенттері халықаралық білім алу бағдарламаларына қатысады, бұл Лютерді түлектерінің екі үшін бір бөлігінен астамы бітіру алдында шетелде оқыған студенттердің пайыздық көрсеткіші бойынша елдегі ең үздік бакалавриат колледждерінің қатарына қосады. Жылдар бойы 150-ден астам Лютер оқытушысы 70-тен астам елде Лютер студенттерін бағдарламалармен қамтыды.
Жеңіл атлетика
Лютер Норс 1922 жылы құрылған Айова Колледждер Аралық Спорт Конференциясының (қазір Америка Өзендер Конференциясы (АРК) деп аталады) құрылғаннан бері мүшесі болып табылады. Лютер 11 ерлер және 10 әйелдер арасындағы университеттер аралық спорт бағдарламаларында бақтарын сынап бақайды. Айова конференциясына қосылғаннан бері Лютер 237 IIAC титулын жеңіп алды. Сыртқы демалыс қызметтері – бұл Демалыс қызметтері бағдарламасының бір бөлігі, онда студенттер мен қызметкерлер slacklining, Үстіңгі Айова өзенінде каякпен саяхаттау, күзгі демалыс сапарлары, тауға шығу және тасқын су рафтинги сияқты ашық ауадағы шараларды ұйымдастырады.
Сыртқы құрылғылар
Карлсон стадионы: 5000 орындық; көк шөппен жабылған футбол алаңы; сегіз жолақты, 400 метрлік полиуретанды жүгіру жолы, полюспен секіру және барлық секіру жарыстары үшін екі бағытты кіріспе жолдар; екі доп лақтыру шеңбері; дискі және балға тастауға арналған қоршау; және көп бағытты найза тастау аймақтары. Басқа сыртқы жабдықтарға 12 теннис корты, бейсбол және софтбол алаңдары (жабық дугоуттармен), жарықтандырылған футбол алаңы, кросс-кантри жүгіру трассасы, ішкі регби, футбол және алтимат фрисбиге арналған алаңшалар, фитнес жолы, арқандардан жасалған трасса және кросс-кантри шаңғысы үшін жай бар.
Ішкі ғимараттар
Regents Center Main Gymnasium: үш толық өлшемді баскетбол алаңы және 2600 орындық. Волейбол, ерлер және әйелдер баскетбол командаларының жаттығулары мен ойындары үшін, сондай-ақ күрес жарыстарының өтетін орны ретінде пайдаланылады. Скандинавия баскетбол командалары солтүстік спорт залында толық өлшемді ағаш баскетбол алаңына және Спорт және демалыс орталығындағы екі баскетбол алаңына қол жеткізе алады. Спорт және демалыс орталығы: 2022 жылы жаңадан жөнделген, 200 метрлік, алты жолақты полиуретан жабынды жол; 600 көрерменге дейін сыйымдылығы бар, ыңғайлы көтерілген жаяу жол; төрт теннис корты; бейсбол, софтбол, футбол, теннис және американдық футболға арналған жыл бойғы жаттығу орталығы. Legends Fitness Center: жүрек-қан тамырларын жаттықтыруға арналған жабдықтармен жабдықталған жаттығу орталығы; бос салмақтар; салмақтарға арналған тренажерлар; альпинистік қабырға; компьютерлік лаборатория; және демалыс аймағы. Су орталығында 25 метрлік, сегіз жолақты бассейн, жеке бір метрлік және үш метрлік секіру платформалары, сондай-ақ жүзу сабақтары, бейімделіп дене шынықтыру сабақтары мен су аэробикасы үшін азаматтық аймақ бар. Бұған қоса, үш метрлік серпімді тақталар, заманауи уақытты өлшеу құралдары, үлкен LED экраны және 280 көрерменге арналған орындықтар қарастырылған. Бассейн Luther College-тің тұрақтылыққа қол жеткізу мақсатына сәйкес LEED стандарттары бойынша салынған.