Кіріспе

Канадалық провинциялық сайлау, 2007

2007 жылғы Онтарио жалпы сайлауы 2007 жылдың 10 қазанында Канаданың Онтарио провинциясының 39-шы заң шығарушы жиналысының мүшелерін (МПП) сайлау үшін өтті. Премьер-министр Далтон МакГинти басқаратын Либералдық партия сайлауда көпшілік дауыспен жеңіске жетті, 107 орынның 71-ін 42,2% дауыспен жеңіп алды. Бұл сайлау Онтарио провинциялық сайлауларындағы сайлаушылардың ең төменгі қатысуын көрсетті, сайлауға қатысқандардың 52,8% құрады, ол сол кездегі рекордты көрсеткіш еді. Бұл көрсеткіш 1923 жылғы сайлаудағы 54,7%-ды арттырып түсті, бірақ 2011 және 2022 жылғы сайлауларда бұл көрсеткіштің артығы басып кетті. 2004 жылы Заңнамада қабылданған заңға сәйкес, сайлау күндері белгілі бір формула бойынша анықталады, сондықтан сайлау өткен сайлаудан кейін шамамен төрт жыл өткен соң өтеді, егер үкімет Заңнамадағы «сенімсіздік» дауысымен құлатылмаса. Бұрынғы биліктегі партия сайлау күнін сайланғаннан кейін бес жыл ішінде анықтауға толық құқықтары болған. Бұл сайлау күні бастапқыда 2007 жылдың 4 қазаны деп жоспарланған; алайда, заң бойынша күн қазан айының бірінші бейсенбісіне немесе «діни немесе мәдени маңызы бар» датаны қамту үшін жеті күн ішіндегі кез келген күніне бекітілуі керек. 2007 жылдың 4 қазанында тойланатын Шемни Ацерет еврей мейрамымен келіспеу үшін, сайлау күні 2007 жылдың 10 қазанына ауыстырылды.

Мәселелер

Төрт партия да түрлі егжей-тегжейлі платформалық ұсыныстар жасағанымен, науқанға Джон Торидің Онтарионың діни мектептеріне мемлекеттік қаржыландыруды кеңейту туралы уәдесі толығымен үстемдік етті. Қазіргі уақытта Онтариода католик мектептері жүйесі мемлекеттік мектептермен бірдей қаржыландырылады. Дегенмен, еврей, мұсылман немесе евангелистік христиан мектептері сияқты басқа діни мектептер провинция тарапынан қаржыландырылмайды. Бұл теңсіздік Канаданың Жоғарғы Соты мен Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комитеті тарапынан кемсітушілік ретінде айтылды, бірақ провинция осы күнге дейін Конституцияның талабы ретінде қарастырылатын католик мектептеріне қаржыландыруға байланысты ешқандай шара қолданбады. Торидің діни мектептерге қаржы бөлу туралы ұсынысы қырқыс пікірталас тудырды, сауалнамалар онтариолықтардың басым бөлігінің бұл ұсынысқа қарсы екенін көрсетті. Тіпті Торидің өзінің партиясынан Билл Мердок және Гарфилд Данлоп сияқтылар сайлау науқаны барысында бұл ұсынысты ашық сынады. Күшті қарсылықтан кейін Тори науқанның соңында өз ұстанымын өзгертті және мәселе бойынша еркін дауыс беруге уәде берді. Либералдар мен НДП католик емес діни мектептерді қаржыландыруға қарсы болды, ал Жасылдар партиясы провинцияның қазіргі католик мектептеріне қаржыландыруды бір ғана мемлекеттік мектеп кеңесімен алмастыруды ұсынды. Либералдардың католик емес діни мектептерді, әсіресе жеке мұсылман мектептерін қаржыландыруға қарсылығы провинциядағы исламофобиялық сезімдерге ықпал етті. Джон Тори денсаулық сақтауда жеке сектордың үлесін арттыруды қолдайтынын мәлімдеген кезде денсаулық сақтау мәселелеріне қысқа ғана қызығушылық туды. Науқанның соңғы аптасында НДП жетекшісі Говард Хэмптон бұқаралық ақпарат құралдарын діни мектептерге толық назар аударып, басқа мәселелерді назарсыз қалдырғаны үшін сынады.

Пікірсауалдар

2003 жылғы жалпы сайлаудан бері сайлаушылардың қалауын анықтау үшін бірнеше сауалнамалар жүргізілді. Олар 2004 жылғы Онтарио бюджетінен кейін Либерал партиясына қолдаудың азайғанын көрсетті. Жалпы алғанда, 2003 жылғы сайлауға қарағанда үкіметтегі Либерал партияға қолдау сәл төмендеді, НДП 2003 жылғы сайлаудан бері біршама үлкейді, ал Прогрессивті консерваторлардың (ПК) сауалнама көрсеткіштері 2003 жылдан бері едәуір өзгерген жоқ. Жасыл партияға қолдау айтарлықтай артты, бұл партияның федералдық бөлімшесіне қолдаудың өсуімен қатар жүрді. Сайлауға дейінгі кезеңде Онтарио Жасыл партиясы кейбір сауалнамаларда таңдау опциясы ретінде ұсылмады. Сауалнамалар шешім қабылдаған сайлаушылардың нәтижелерін көрсетеді. Әрбір сауалнаманың түсіндірмелерінде, сауалнама жүргізуші ұсынған жағдайда, шешілмеген нәтижелер туралы қосымша ақпаратты табуға болады. Сызықша белгілі бір партияға сұрақ қойылмағанын көрсетеді.

+Сауалнама компаниясыШығарылған күніСауалнама жүргізілген күніЛибералдыПрогрессивті консерваторларЖаңа демократтарЖасылдарHarris Decima9 қазан 20076-7 қазан 200742311710SES Research9 қазан 20076-7 қазан 20074331189Environics9 қазан 200728 қыркүйек – 2 қазан 20074631203Strategic Counsel8 қазан 20076-7 қазан 200742271911Ipsos Reid6 қазан 20072-4 қазан 20074332186Angus Reid Strategies5 қазан 20074-5 қазан 20074034197Decima Research2 қазан 200727 қыркүйек – 1 қазан 200743321410SES Research2 қазан 200728-30 қыркүйек 20074434157Ipsos Reid29 қыркүйек 200725-27 қыркүйек 20074333176Environics28 қыркүйек 200721-25 қыркүйек 20073934207Decima Research26 қыркүйек 200724-25 қыркүйек 200741321610Angus Reid Strategies25 қыркүйек 200724-25 қыркүйек 20074035168SES Research25 қыркүйек 200721-23 қыркүйек 20074133188Ipsos Reid20 қыркүйек 200711-18 қыркүйек 20074037166Decima Research19 қыркүйек 200713-17 қыркүйек 200741321412Strategic Counsel18 қыркүйек 200713-16 қыркүйек 200740341610Ipsos Reid15 қыркүйек 20074-13 қыркүйек 20074037166Environics13 қыркүйек 20076-9 қыркүйек 2007393517 Angus Reid Strategies13 қыркүйек 20077-8 қыркүйек 200739371310Decima Research12 қыркүйек 20075-8 қыркүйек 200741331311Ipsos Reid10 қыркүйек 200730 тамыз – 8 қыркүйек 20074136176SES Research30 тамыз 200724-26 тамыз 20074034198Ipsos Reid28 тамыз 200714-23 тамыз 20074235166Ipsos Reid21 тамыз 20077-16 тамыз 20074037176The Strategic Counsel20 тамыз 20079-14 тамыз 20074035188Ipsos Reid3 шілде 200719-28 маусым 20073936177Environics2 шілде 20075 маусым – 30 маусым 2007403920 Pollara16 маусым 20077-10 маусым 2007373719 SES Research3 маусым 200711-15 мамыр 200735351911Environics18 мамыр 200713 наурыз – 3 сәуір 2007333826Ipsos Reid24 ақпан 20073833179Environics5 қаңтар 20078-30 желтоқсан 2006393721 SES Research17 желтоқсан 200625-27 қараша 20064235167Environics26 қазан 200618 қыркүйек – 12 қазан 2006423323 EKOS18 қазан 200610-12 қазан 200642.436.219.6 SES Research7 қазан 200630 қыркүйек – 3 қазан 20063529187Environics9 қыркүйек 20062-24 маусым 2006353627Vector Research14 мамыр 20063938185Environics13 сәуір 2006343924 SES Research23 наурыз 20064134205Léger Marketing22 наурыз 2006343420 SES Research17 ақпан 20064137184Vector Research21 қаңтар 20063635236Environics16 қазан 2005423521 Vector Research19 қыркүйек 20053341206SES Research14 маусым 20054135214Léger Marketing8 маусым 2005423417 Léger Marketing29 сәуір 2005363719 Vector Research13 сәуір 20053541185Environics11 сәуір 2005354121 Léger Marketing17 наурыз 2005443319 Vector Research16 желтоқсан 20043932245EnvironicsЖелтоқсан 2004373923 Environics11 желтоқсан 2004354023 Léger MarketingҚыркүйек 2004373519 Vector Research22 тамыз 20043732239Environics9 тамыз 20043537234Ipsos Reid14 маусым 20043239236SES Research5 маусым 2004344120 Decima Research27 мамыр 2004322921 Environics6 мамыр 20044533201Ipsos Reid19 сәуір 20044530195SES Research23 қаңтар 2004492910 Environics21 қаңтар 20045030163Ipsos Reid14 желтоқсан 20035127166Ipsos Reid8 қараша 20035627125Environics30 қазан 20034929182Соңғы сайлау (2 қазан 2003)46.434.614.72.8

Уақыт шкаласы

13 мамыр 2004 жылы Андреа Хорват (НДП) Гамильтон Шығысы округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жетіп, 60%-дан астам дауыс жинады. Бұл округ бұрын либералдардың бағынысында болған. 18 мамыр 2004 жылы Онтарио штатының 2004 жылғы бюджеті жарияланды. Салықтарды көтеру және денсаулық сақтауға жұмсалатын қаражатты қысқарту себепті, ол халық арасында кең қолдау таппады. 1 маусым 2004 жылы Заңнамалық Ассамблеяда сайлау күндерін бекітуге бағытталған 87-заң жобасы таныстырылды. 9 тамыз 2004 жылы Environics компаниясы жүргізген сауалнамаға сәйкес, либералдар соңғы сайлаудан бері алғаш рет екінші орынға түсті. Жаңа демократиялық партияның да қолдауы артып келеді. Сауалнама нәтижесінде прогрессивті консерваторлар 37% дауыспен көш бастады, одан кейін либералдар 35%, Жаңа демократиялық партия 23% және жасылдар 4% дауыс жинады. 18 қыркүйек 2004 жылы Джон Тори Онтарио прогрессивті консервативтік партиясының басшысы болып сайланды, бұрынғы премьер-министр Эрни Ивсті алмастырып, Джим Флаэрти мен Фрэнк Клисті жеңді. 31 қаңтар 2005 жылы Ивс провинциялық заң шығарушы органнан депутаттығынан кетіп, Торидің қосымша сайлауға қатысуына мүмкіндік берді. 17 наурыз 2005 жылы Тори Дюфферин-Пил-Уэллингтон-Грей округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жетіп, консерваторлар үшін орын сақталды. 29 наурыз 2005 жылы Тори ресми түрде Оппозиция жетекшісі болып тағайындалды. 18 тамыз 2005 жылы спикер Элвин Керлинг Скарборо-Руж-Ривер округіндегі депутаттығынан дипломатиялық қызметке тағайындалуына байланысты кетті. Осы орынға алты ай ішінде қосымша сайлау өткізілуі керек. 26 қазан 2005 жылы Скарборо-Руж-Ривер округінде 24 қарашада қосымша сайлау жарияланды. 24 қараша 2005 жылы Бас Балкиссон Скарборо-Руж-Ривер округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жетіп, либералдар үшін орынды сақтап қалды. 29 қараша 2005 жылы Прогрессивті консервативтік партиядан Джим Флаэрти, Джон Бэрд және Жаңа демократиялық партиядан Мэрилин Чёрли 2006 жылғы федералды сайлауда Канаданың Өкілдер палатасына сайлану үшін провинциялық заң шығарушы органнан депутаттығынан кетті. 1 наурыз 2006 жылы Торонто-Дэнфорт, Непеан-Карлтон және Уитби-Аякс округтерінде 30 наурызға қосымша сайлаулар жарияланды. Бұл орындар 2005 жылғы 29 қарашада депутаттардың отставкаға келуіне байланысты бос қалды, осылайша олар 2006 жылғы қаңтарда өткен федералды сайлауға қатыса алды. 30 наурыз 2006 жылы Торонто-Дэнфорт округінде Жаңа демократиялық партиядан Питер Табунс, Непеан-Карлтон округінде Прогрессивті консервативтік партиядан Лиза МакЛеод және Уитби-Аякс округінде Прогрессивті консервативтік партиядан Кристин Эллиот жеңіске жетті. Либералды партияның үш округтегі басты үміткерлері күтілген нәтижеге жете алмады. 18 мамыр 2006 жылы бұрынғы Білім министрі Джерард Кеннеди федералды либералдық партия төрағалығына үміткер болу үшін Паркдейл-Хай Парк округіндегі депутаттығынан кетті. 14 қыркүйек 2006 жылы Паркдейл-Хай Парк округінде өткен қосымша сайлауда Жаңа демократиялық партиядан Чери ДиНова либералдық Джерард Кеннедидің орнын басты. 18 қыркүйек 2006 жылы Йорк Оңтүстік-Уэстон округінің депутаты Жозеф Кордиано отбасымен көбірек уақыт өткізу үшін кабинет пен заң шығарушы органнан кетті. 25 қыркүйек 2006 жылы Маркхэм округінің депутаты Тони Вонг Йорк аймағы кеңесіне қатысу үшін заң шығарушы органнан кетті. 28 қыркүйек 2006 жылы Берлингтон округінің депутаты Кэм Джексон Берлингтон қаласының мэрі лауазымына үміткер болу үшін заң шығарушы органнан кетті. 10 қаңтар 2007 жылы Бурлингтон, Маркхэм және Йорк Оңтүстік-Уэстон округтерінде 8 ақпан 2007 жылы өтетін қосымша сайлаулар жарияланды. 7 ақпан 2007 жылы провинциялық үкімет сайлау күнін 10 қазан 2007 жылға белгіледі, бұл Шемини Атзерет мерекесімен (4 қазан) келіспеу үшін жасалды. Йорк Оңтүстік-Уэстон округі либералдардан Жаңа демократиялық партияға өтті, ал Майкл Чан (либералдар) және Джойс Саволин (ПК) Маркхэм және Берлингтон округтерін сақтап қалды. 29 наурыз 2007 жылы МПП Тим Питерсон либералдық партиядан шығып, осы сайлауда прогрессивті консервативті партиядан қатысуға ниетті екенін мәлімдеді. 25 сәуір 2007 жылы Демократиялық жаңару министрі Мари Бунтрогиани 218-заң жобасын ұсынды, ол дауыс беру уақытын ұзартуды (таңғы 9:00-ден кешкі 9:00-ға дейін), сәйкес куәлікті ұсынуды, алдын ала дауыс беруді 6 күннен 13 күнге дейін ұлғайтуды және МПП-лерді сайлау формулалары бойынша референдумға қатысты түзетулерді қарастырады. Ұсынылған заң онлайн дауыс беру мүмкіндігі және тұрақты сайлаушылар тізімінің сенімді еместігіне қатысты шағымдарды да қарастырады, себебі ол көшіп-қону және қайтыс болу туралы мәліметтерді жаңарта алмайды. 18 мамыр 2007 жылы Жаңа демократиялық партияның депутаты Шелли Мартел өзінің Никель белдесінде қайта сайлануға түспейтінін хабарлады. Ол отбасылық себептермен және басқа мансаптық мүмкіндіктерді іздеу үшін саясаттан кешіп отыр. 18 мамыр 2007 жылы Environics компаниясы жүргізген сауалнамаға сәйкес, үкіметтік либералдар 2006 жылғы наурыздан бері алғаш рет екінші орынға түсті. Сауалнама нәтижесінде прогрессивті консерваторлар 39% дауыспен көш бастады, одан кейін либералдар 33%, Жаңа демократиялық партия 26% және жасылдар 2% дауыс жинады. Сауалнама 2007 жылғы 13 наурыз бен 3 сәуір аралығында жүргізілді. 5 маусым 2007 жылы Либералдық премьер-министр Далтон МакГвинты 14 заң қабылдануымен үкіметтік күн тәртібі орындалғанын айтып, Заңнамалық Ассамблеяны жапты. Жабылу күтілгеннен үш апта ертерек болды және бірнеше жеке мүшелер ұсынған заң жобалары үшінші оқылымды алуға үлкермеді, соның ішінде аза органдарын ауыстыру карталарын толтыруды міндетті ету туралы заң жобасы. Заң шығарушы орган 10 қазан сайлауынан кейін қайтадан отырыс өткізбейді. 26 шілде 2007 жылы Онтарионың азаматтық және иммиграция министрі Майк Колле этникалық топтарға жыл соңында берілген 32 миллион долларлық гранттарды басқару тәсіліне қатысты бас аудитордың есебінен кейін отставкаға кетті. 10 қыркүйек 2007 жылы Ресми сайлау шақырылды. Сайлау актісіне енгізілген түзетулерге сәйкес, жазба берілді. Премьер-министр МакГвинты әкімшілікке заң шығарушы органы тарату туралы ресми өтініш жасады. Науқан 29 күнге созылады, бұл ең аз мерзімнен бір күн артық. 18 қыркүйек 2007 жылы Үміткерлердің тізімін беру мерзімі аяқталды. Үміткер немесе оның өкілі тізімін сағат 14:00-ге дейін сайлау кеңсесіне жеке тапсыруы керек. 20 қыркүйек 2007 жылы МакГвинты, Тори және Хэмптон арасындағы теледебат өтті. 22 қыркүйек – 4 қазан 2007 жылдары ерте дауыс беру станциялары сағат 9:00-ден 21:00-ге дейін ашылды. 10 қазан 2007 жылы Онтариодағы жалпы сайлау сағат 9:00-ден 21:00-ге дейін EDT уақыты бойынша немесе провинцияның батыс бөлігінде сағат 8:00-ден 20:00-ге дейін CDT уақыты бойынша өтті. Сайлау актісінің 20-тармағының 40(1) және 40(2) бөлімдеріне сәйкес.

Сайлау нәтижелері

Кешкі сағат 9:23 EDT-де Citytv либералдық көпшілік үкіметін болжады. CTV News дәл сол хабарды кешкі сағат 9:30-да EDT, содан кейін CBC News кешкі сағат 9:37-де EDT, ал Canadian Press кешкі сағат 9:52-де EDT жасады. Сондай-ақ, түнгі сағат 10:30-да CBC және CTV хабарлағандай, Прогрессивті консервативті партияның жетекшісі Джон Тори либералдық партияның жетекшісі Далтон МакГинтиге телефон соғып, сайлауда жеңілгенін мойындады. Түнгі сағат 10:39-да Тори Дон-Вэлли-Вест сайлау округінде жеңілді деп Canadian Press жариялады. 10:43 EDT-де либералдық партияның жетекшісі Далтон МакГинти сахнаға шығып, халыққа сөз сөйледі, бұл жеңілген партия басшыларының алдымен сөз сөйлеу дәстүрін бұзды. Әр партия кем дегенде бір МПП-ны жоғалтты – либералдардан Марио Ракко және Кэролайн Ди Кокко, консерваторлардан Джо Таскона, Тим Питерсон және Джон Тори, ал Жаңа демократиялық партиядан Пол Феррейра жеңіліске ұшырады. Дегенмен, әр партияның жоғалтулары басқа округтердегі жеңістермен толықты. Партиялардың орналасуындағы нақты өзгерістер қайта бөлу нәтижесінде пайда болған төрт жаңа округ пен Питерсонның жеңілісіне байланысты болды. Жалпы алғанда, көптеген бұрынғы МПП-лар өз округтерінде қайта сайланды. МакГинти 1937 жылғы сайлаудан бері Онтариодағы либералдық партияның екі рет тікелей көпшілік дауысқа ие болған тұңғыш жетекшісі атанды.