Кіріспе
Сигналдың жоғары мәнге өтуіне кететін уақыт. Электроникада кернеу немесе ток қадамдық функциясын сипаттағанда, көтерілу уақыты — сигналдың белгіленген төмен мәннен белгіленген жоғары мәнге өтуіне кететін уақыт. Бұл мәндер қатынас түрінде немесе, тиісінше, белгілі бір эталондық мәнге шаққанда пайыздық көрсеткіштермен берілуі мүмкін. Аналогтық және цифрлық электроникада бұл пайыздық көрсеткіштер көбінесе шығыс қадамының биіктігінің 10% және 90% (немесе, эквивалентті түрде, 0,1 және 0,9) құрайды, бірақ басқа да мәндер де жиі қолданылады. Басқару теориясы саласындағы қолданымдар үшін, көтерілу уақыты "жауаптың соңғы мәнінің x% -ынан y% -ына өтуіне қажетті уақыт" деп анықталады, мұнда 0% -тан 100% -ға дейінгі көтерілу уақыты артық демпферленген екінші реттік жүйелер үшін, 5% -тан 95% -ға дейін критикалық демпферленген жүйелер үшін, ал 10% -тан 90% -ға дейін азайған демпферленген жүйелер үшін қолданылады. "Көтерілу уақыты" термині оң немесе теріс қадамдық жауапқа қатысты қолданылады, тіпті көрсетілген теріс өзгеру жиі "құлау уақыты" деп аталатындықтан.
In electronics, when describing a voltage or current step function, rise time is the time taken by a signal to change from a specified low value to a specified high value. These values may be expressed as ratios or, equivalently, as percentages with respect to a given reference value. In analog electronics and digital electronics, these percentages are commonly the 10% and 90% (or equivalently 0.1 and 0.9) of the output step height: however, other values are commonly used. For applications in control theory, according to , rise time is defined as "the time required for the response to rise from x% to y% of its final value", with 0% to 100% rise time common for overdamped second order systems, 5% to 95% for critically damped and 10% to 90% for underdamped ones. According to , the term "rise time" applies to either positive or negative step response, even if a displayed negative excursion is popularly termed fall time.
Шолу
Көтерілу уақыты – жоғары жылдамдықты электроникадағы маңызды аналогтық параметр, себебі ол тізбектің жылдам кіріс сигналдарына жауап беру қабілетін көрсетеді. Тізбектердің, генераторлардың және деректерді өлшеу мен тарату жабдықтарының көтерілу уақытын қысқартуға көп күш жұмсалды. Мұндай қысқартулар негізінен жылдам электрондық құрылғыларға жасалған зерттеулер мен тізбектің қосымша параметрлерін (көбінесе сыйымдылықтар мен индуктивтіктерді) азайту тәсілдерінен туындайды. Жоғары жылдамдықты электроника саласынан тыс қолдануларда кейде салыстырмалы түрде ұзақ көтерілу уақыты қажет болуы мүмкін: мысалы, шамды күңгірттеу кезінде, ұзақ көтерілу уақыты шамның қызмет ету мерзімін ұзартады, немесе аналогтық коммутатор арқылы сандық сигналдарды қолданып аналогтық сигналдарды басқаруда, ұзақ көтерілу уақыты сыйымдылықты аз қамтамасыз етеді, соның салдарынан бақыланатын аналогтық сигналдарға таралатын шу азаяды.
Көтерілу уақытына әсер ететін факторлар
Берілген жүйелік шығыс үшін оның көтерілу уақыты кіріс сигналының көтерілу уақытына және жүйенің қасиеттеріне байланысты. Мысалы, кедергілік тізбектегі көтерілу уақытының мәндері негізінен шаттанған сыйымдылық пен индуктивтілікке байланысты. Кез келген тізбекте тек кедергі ғана емес, сонымен қатар сыйымдылық пен индуктивтілік болғандықтан, тұрақты күйге жеткенге дейін жүктемедегі кернеудің және/немесе токтың кешігуі байқалады. Таза RC тізбегінде шығыс көтерілу уақыты (10%-дан 90%-ға дейін) шамамен 2,2RC-ге тең.
Каскадты блоктардың көтерілу уақыты
n каскадты өзара әрекеттеспейтін блоктардан тұратын жүйені қарастырайық, олардың әрқайсысының көтерілу уақыты tri, i = 1, ..., n, және олардың қадамдық жауаптарында асып кету жоқ: сонымен қатар бірінші блоктың кіріс сигналының көтерілу уақыты trS деп есептейік. Содан кейін оның шығыс сигналының көтерілу уақыты tr0 тең болады.
Бұл нәтиже орталық шектеу теоремасының салдары болып табылады және оны дәлелдеді: алайда, мәселенің егжей-тегжейлі талдауын ұсынады, сондай-ақ бұрынғы формуланы біршама қатаң негізде дәлелдеген алғашқы адам ретінде таныстырады.