Кіріспе

Джон Джеймс Эксон (9 тамыз 1921 – 10 маусым 2005) – американдық бизнесмен және саясаткер. Ол 1971 жылдан 1979 жылға дейін Небраска штатының 33-ші губернаторы, ал 1979 жылдан 1997 жылға дейін Небраска штатынан АҚШ Сенаторы болып қызмет етті. Демократиялық партияның мүшесі Эксон ешқашан сайлауда жеңіліске ұшырамаған және Небраска штатының 2-сыныпты АҚШ Сенатының мандатын иеленген жалғыз демократ еді. Ол 1970 жылы губернатор болып сайланды, 1974 жылы қайта сайланды, 1978 жылы Сенатқа сайланды және 1984 және 1990 жылдары осы мандатқа қайта сайланды. Небраска штатының бірпалаталы заң шығару органының авторы Джордж В. Норрис болмаса, штат бойынша бес рет қатарынан сайлауда жеңіске жеткен жалғыз небраскалық ол.

Ерте мансап

Эксон 1921 жылы Оңтүстік Дакота штатының Геддес қаласында дүниеге келді және 1939-1941 жылдары Омаха университетінде (қазіргі Небраска университеті) оқыды. 1942 жылы Эксон АҚШ Армиясының Сигнал корпусына қосылды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі жыл бойы Жаңа Гвинеяда, Филиппинде және Жапонияда қызмет етті. 1945 жылы желтоқсанда ол майстер-сержант ретінде құрметпен босатылды және 1949 жылға дейін Армия резервінде қызмет етті. Ол өзінің саяси мансабын демократиялық партияның учаскелік қызметкері ретінде бастады. 1964 жылы ол Небраска штатынан Демократиялық ұлттық конвенцияға делегат болды және 1972 жылдан 2004 жылға дейінгі барлық конвенцияларда сол штаттың делегаты болды. Ол 1964-1968 жылдар аралығында Небраска Демократиялық Мемлекеттік Орталық Комитетінің мүшесі болды және 1968-1970 жылдар аралығында Демократиялық Ұлттық Комитетінің мүшесі болды. Эксон 1970 жылы губернаторлыққа үміткер болуды шешкенде Небраска Демократиялық партиясының төрағасы болды. Луис Кромптон оқытқан. Губернатор ретінде Эксон 1977 жылы гомосексуализмді заңдастыруға вето қойды, "бұзықтарға, гомосексуалистерге және гейлерге" қарсылық білдірді. Заң шығарушы орган оның ветосын жоққа шығарды, және Небраска бір жынысты қатынасты заңдастырған алғашқы штаттардың бірі болды.

Сенат мансабы (1979-1997)

Эксонның губернатор ретіндегі танымалдылығы 1978 жылғы АҚШ Сенатына сайлау науқанына көшті, және ол дауыстардың 68 пайызымен сайланды. Ол орталық демократ ретінде танымал болды, көбінесе қаржы және әскери мәселелер бойынша республикашылдармен бірлесіп жұмыс істеді. АҚШ Сенатының Қарулы Күштер комитетінде қызмет еткенде, Эксон B-2 стелс-бомбалаушысының жақтаушысы болды. 1983 жылдың 19 қазанында Эксон Мартин Лютер Кинг атындағы күнді белгілеу туралы заңға қарсы дауыс берген төрт демократ сенаторының бірі болды. Заңға келесі айда президент Рональд Рейган қол қойды. 1984 жылы Эксон саяси мансабындағы ең қиын сайлауды өткізіп, ақырында 25 000 дауыспен қайта сайланды. 1990 жылы ол қайтадан сайланды. Ол Exon-Florio түзетуін қабылдауға көмектесті, бұл түзету шетелдік компаниялардың АҚШ компанияларын сатып алуына немесе олармен бірігуіне жол бермейді, егер мұндай бірігу ұлттық қауіпсіздікке қауіп келтірсе. 1988 жылы Эксон лоббилік топтар төлеген 10 демалысқа шықты. Эксон 1994 жылы АҚШ бюджетінде 14 миллиард долларлық шығындарды қысқартуға көмектесті, бұл оның ең мақтан тұтатын саяси жетістігі екенін мәлімдеді. Оның 1996 жылғы Коммуникациялар туралы әдеп заңы Конгрестің интернеттегі мазмұнды реттеуге жасаған алғашқы әрекеті болды, мақсаты интернетте порнографияға қол жеткізуді немесе таратуды болдырмау. Кейіннен АҚШ Жоғарғы Соты оны Конституцияның бірінші түзетуін бұзғаны үшін толыққанды мойынбұғыспен жоққа шығарды.

Соңғы жылдары және өлімі

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Эксон Конгресс құрған және Джон М. Дьюч басқарған, жаппай қырып-жою қаруларының қаупін қарастырған комитетте жұмыс істеді. Есепте Эксон мұндай қарулар террористердің қолына өтсе туындайтын қауіптер туралы ескертті және Ішкі қауіпсіздік департаменті сияқты функцияларды атқаратын агенттік құруды ұсынды. Өмірінің соңғы жылдарында ол ракқа емделді, бірақ 2003 жылы бұл "өте қатерлі" емес екенін айтты. Эксон 2005 жылғы 10 маусымда Небраска штатының Линкольн қаласындағы Мадонна оңалту ауруханасында табиғи себептерден қайтыс болды. Ол штаттық Капитолий ғимаратының ротондасында көпшілікке көрсетілу үшін жатқан алғашқы адам болды.