Кіріспе
Chaosium Inc. (/kɪˈeɪ/'ɒs/i/ə/m/ kayOSSeeəm) – Грег Стаффордтың 1975 жылы құрған үстелдік рөлдік ойындарды басып шығарушы компания. Chaosium-ның ең танымал ойындары: Х.П. Лавкрафттың қорқынышты әңгімелеріне негізделген Call of Cthulhu, RuneQuest Glorantha, Томас Маллоридің «Le Morte d'Arthur» романы бойынша жасалған Pendragon және фантастикалық 17 ғасыр Еуропасында өтетін «қимыл мен құпияға толы» 7th Sea. Chaosium өнімдерінің көптеген түрлері әдеби шығармаларға негізделген. Стаффорд өзі «барлық уақыттағы ең танымал ойын дизайнерлерінің бірі» және «ойын индустриясының ұлы шаманы» деп аталса, көптеген басқа да белгілі ойын дизайнерлері Chaosium үшін жұмыс істеген. Олардың арасында Дэвид Кониерс, Мэтью Костелло, Ларри ДиТилло, Пол Фрикер, Дэвид А. Харгрейв, Роб Хайнсу, Кит Хербер, Дженнелл Жакуэйс, Кэтрин Керр, Райнер Книзия, Чарли Кранк, Робин Лоуз, Пенелопа Лав, Марк Моррисон, Стив Перрин, Сэнди Петерсен, Кен Ролстон, Кен Сент-Андре, Джонатан Твит, Джон Уик және Линн Уиллис сияқты тұлғалар бар.
Chaosium Inc. (/k//eɪ/'/ɒ//s//i//ə//m/ kayOSSeeəm) is a publisher of tabletop role playing games established by Greg Stafford in 1975. Chaosium's major titles include Call of Cthulhu, based on the horror fiction stories of H. P. Lovecraft, RuneQuest Glorantha, Pendragon, based on Thomas Mallory's Le Morte d'Arthur, and 7th Sea, "swashbuckling and sorcery" set in a fantasy 17th century Europe. Many of Chaosium’s product lines are based upon literary sources. While Stafford himself has been described as "one of the most decorated game designers of all time" and "the grand shaman of gaming", multiple other notable game designers have written for Chaosium. These include David Conyers, Matthew Costello, Larry DiTillio, Paul Fricker, David A. Hargrave, Rob Heinsoo, Keith Herber, Jennell Jaquays, Katharine Kerr, Reiner Knizia, Charlie Krank, Robin Laws, Penelope Love, Mark Morrison, Steve Perrin, Sandy Petersen, Ken Rolston, Ken St. Andre, Jonathan Tweet, John Wick, and Lynn Willis, among others.
1975-1980: Алғашқы жылдары
Грег Стаффорд 1975 жылы "Хаозиум" компаниясын құрды, атауының бір бөлігі оның Окленд Колизейының жанындағы үйінен шыққан, "колизей" және "хаос" сөздерін біріктіру арқылы туды. Оның мақсаты – өзінің алғашқы тақта ойыны "Ақ аю және Қызыл Айды" (кейін "Dragon Pass" деп аталды) жариялау болды, бұл ойын оның фантастикалық әлемі Glorantha-да өтеді. 1978 жылы Chaosium Стив Перриннің Glorantha әлеміндегі "RuneQuest" ролелік ойынын шығарды, одан кейін 1980 жылы екінші басылымы және келесі алты жылда түрлі қосымшалар жарық көрді.
1980 жылдар: Авалон Хиллмен өсу және лицензиялау
1980 жылы компания ресми түрде Chaosium Inc. деп тіркелді. Сол жылы Стаффорд пен Линн Уиллис RuneQuest ережелерін 16 беттік Негізгі Рөлдік Ойынға (BRP) жеңілдетіп қайта жасады. Бұл симуляциялық, дағдыларға негізделген, жалпы қолданылатын ережелер Chaosium-ның кейінгі "d100" RPG-лерінің негізін құрады, ең танымалсы – 1982 жылы тұңғыш рет жарық көрген Call of Cthulhu. 1983 жылы Chaosium, RuneQuest-тің үшінші басылымын шығару үшін Avalon Hill-мен лицензиялық келісім жасасты. Avalon Hill ойынды өндіріп, сатумен айналысты, ал Chaosium сатып алу, дизайн, әзірлеу және макетпен айналысты. Кен Ролстон бұл бағытты "Рун патшасы" ретінде басқарды. Әйел дизайнер басқарған алғашқы RPG-лердің бірі Chaosium баспасында жарық көрді: Кери Кэмпбелл Робсонның 1986 жылы шыққан Hawkmoon ойыны. 1986 жылы West End Games компаниясымен бірлесіп Ghostbusters ойыны да жарық көрді. Сэнди Петерсен, Линн Уиллис және Грег Стаффорд жасаған бұл ойын, текшелерді жинап тастау механизмін қолданған алғашқы RPG болды. West End бұл жүйені "Жұлдызды соғыстар: Рөлдік ойын" және соңында D6 жүйесінің негізі ретінде пайдаланды.
1990 жылдардың аяғы - 2010 жылдардың басы: Қаржылық қиындықтар
1996 жылы Chaosium компаниясы Doom бейне ойынына негізделген коллекциялық карта ойындарын басып шығару құқығын алғаны туралы мерзімінен бұрын хабарланды. 1998 жылы Mythos коллекциялық карта ойынының қаржылық сәтсіздігінен кейін Грег Стаффорд Chaosium президенті лауазымынан кетіп, Сэнди Петерсенмен бірге компанияны тастап кетті (бірақ екеуі де акционер болып қалды). Chaosium іс жүзінде бірнеше мұрагер компанияларға бөлінді, олардың әрқайсысы компанияның бірнеше өнімдеріне назар аударды. Стаффорд өзінің Glorantha ойын әлеміне құқығын алып, осы өнімдерді жариялауды жалғастыру үшін Issaries, Inc. компаниясын құрды (кейіннен оны HeroQuest ойынымен бірге Moon Design Publications компаниясына лицензиялады). Ұзақ жылдар қызмет еткен қызметкерлер және үлескерлер Чарли Кранк пен Линн Уиллис тиісінше Chaosium президенті және бас редакторы қызметтерін сақтап, Call of Cthulhu негізгі өнімдер желісі ретінде дамытуды жалғастырды. Линн Уиллис 2008 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зейнетке шықты және 2013 жылы қайтыс болды.
2010 жылдардың ортасы: Стаффорд пен Петерсеннің оралуы
Call of Cthulhu 7-ші басылымының Kickstarter науқанында туындаған мәселелер мен кешігулер Стаффорд пен Петерсенді 2015 жылдың маусым айында Chaosium компаниясындағы белсенді қызметке оралуға итермеледі. Чарли Кранк кейіннен компанияны тастап кетті. Сол жылы Gen Con 2015 көрмесінде Стаффорд пен Петерсен Moon Design Publications енді Chaosium меншігіне өткенін және Moon Design компаниясының төрт негізгі жетекшісі (Рик Майнтс, Джефф Ричард, Майкл О'Брайен және Нил Робинсон) жаңа Chaosium басқару тобы болғанын жариялады. Chaosium тағы да RuneQuest, HeroQuest және Glorantha әлеміне қатысты өнімдердің ресми баспагері атанды және Call of Cthulhu желісін шығаруды жалғастырды. Стаффорд 2018 жылдың қазан айында қайтыс болғанға дейін компания басқармасының төрағасы және шығармашылық кеңесшісі болып қызмет етті. Петерсен 2019 жылы басқармадан кеткеннен кейін компания үшін мерзімімен жұмыс істеді, ал RuneQuest ойынының авторы Стив Перрин де 2021 жылы қайтыс болғанға дейін осындай тәжірибе жинады. Жаңа басшылық қаржылық қайта құрылымдау аясында Хейвард, Калифорниядағы кеңсесі мен қоймасын жапты, осылайша Chaosiumның Сан-Франциско аймағымен ұзақ жылға созылған байланысын үзді. Компания қазір Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында орналасқан және өнімдерді тарату үшін тапсырыс бойынша өндіріс моделін пайдаланады. Call of Cthulhu 7-ші басылымының Kickstarter науқаны бойынша негізгі сыйлықтарды жеткізу 2016 жылдың сәуір айында басталды. Жаңа басылым Gen Con 2017 ENnie Awards сыйлықтарында ұсынылған он сыйлықтың тоғызын жеңіп алды.
2010 жылдардың аяғынан қазіргі уақытқа дейін: кеңейту
Онжылдықтың ортасындағы біріктіру мен қайта ұйымдастырудан кейін компания сатып алулар, жаңа лицензиялар және тарату келісімдері арқасында өнімдерін кеңейтуге қайта дайын болды. Грег Стаффордтың "King Arthur Pendragon" және "Prince Valiant" роледік ойындары 2018 жылдың 11 желтоқсанында Chaosium иелігіне қайта оралды. 2019 жылдың 2 сәуірінде Chaosium Джон Уиктен 7th Sea өнімдерінің желісінің құқықтарын (Екінші басылым және Khitai Kickstarters) сатып алды, соның ішінде осы уақытқа дейін жарық көрген кітаптардың қалдық қоры да бар еді. 2019 жылдың 30 қарашасында Chaosium Бен Аароновичтің "Лондонның өзендері" қалалық фантастикалық романдары негізінде роледік ойын жасау құқығын алды. 2020 жылдың көктемінде Chaosium испандық "Aquelarre" және француздық "Ice Age" роледік ойындарының ағылшын тіліне аудармаларын таратуды өз мойнына алды, екеуі де Nocturnal Media компаниясымен сәтті қаржыландырылған болатын. 2021 жылдың ақпан айында олар Nocturnal Media және Biohazard Games компаниялары бастаған түпнұсқа "Upwind" ойынын тізімге қосты. 2021 жылдың 20 тамызында Chaosium Cubicle 7 компаниясымен лицензия бойынша 2017 жылға дейін шығарылған "Cthulhu Britannica" және "World War Cthulhu" құқықтарын алды. 2021 жылдың 26 қазанында Moon Design Publishing Польшаның Black Monk Games компаниясымен серіктестікке келісіп, екеуін де басқару үшін "The Chaosium Group" жаңа компаниясы құрылатынын хабарлады.
Көркем әдебиет
Chaosium 1993 жылы ойын емес кітаптар (көбінесе көркем әдебиет) шығара бастады. Көптеген туындылар Х.П. Лавкрафттың Ктулху мифологиясы және оған байланысты тақырыптарға арналған, бірақ алғашқы жарияланған туынды Грег Стаффордтың мифтік әлемі Глорантада орналасқан «Сартар патшасы» фантастикалық туындысы болды. 2015 жылғы «Cassilda’s Song» антологиясы Роберт У. Чемберстің «Сары патшасы» шығармасына негізделген және толығымен әйелдер жазған, ол 2016 жылғы екі «Дүниежүзілік фантастика» сыйлығына ие болды. 2017 жылдың мамыр айында Chaosium жүлделі автор және редактор Джеймс Лоудерді көркем әдебиеттің атқарушы редакторы қызметіне тағайындады. Лоудер бұрын Chaosium-ға кеңесші ретінде қызмет еткен, компанияға және тәуелсіз авторларға өткен көркем жобалар бойынша төлемдер мен келісімшарттарға қатысты мәселелерді шешуге көмектескен. Chaosium баспасынан шықпаса да, «Wild Cards» супергеройлік ғылыми-фантастикалық сериясы «Game of Thrones» авторы Джордж Р.Р. Мартиннің және оның ойыншы-жазушылар тобының ұзақ жылдар бойы өткізген «Superworld» кампаниясынан туындады.
Қабылдау
Chaosium 2017 жылы "Жанкүйерлер таңдауы бойынша үздік баспагер" номинациясы бойынша күміс Энни сыйлығын жеңіп алды.