Кіріспе
Моногенея класының мүшелері – Monogeneans, эктопаразиттік жалпақ құрттар тобы, олар көбінесе балықтардың терісінде, жегіштерінде немесе қанаттарында кездеседі. Олар тікелей тіршілік циклына ие және аралық иеге қажеттілігі жоқ. Ересектер гермафродиттер, яғни оларда еркек және әйел репродуктивті құрылымдары бар. Кейбір моногенеялар жұмыртқа салатын (овипарлы), ал кейбіреулері тірі туады (вивипарлы). Овипарлы түрлер жұмыртқаларын суға шығарады. Вивипарлы түрлер личинкаларды шығарады, олар бірден басқа иеге жабысады. Gyrodactylus туысы – вивипарлы түрдің мысалы, ал Dactylogyrus туысы – овипарлы түрдің мысалы. Тұзды суда өмір сүретін балықтарда моногенеялар тері мен жегіштерге жұғып, иесінде тітіркеніс тудыруы мүмкін. Ауыр инфекциялар иесінің дұрыс емес қозғалысына әкелуі мүмкін. Зақымдалған жегіштер тітіркеніп, ісінуі мүмкін. Моногенеялардың тыныс алу, сүйек және қан айналымы жүйелері жоқ, ал ауыздық сорғыштары болмайды немесе нашар дамыған. Басқа жалпақ құрттар сияқты, Моногенеялардың да нағыз дене қуысы (целом) жоқ. Оларда ауыз ашылысы, бұлшықетті жұтқыншақ және соңғы ашылысы (анус) жоқ ішек бар қарапайым ас қорыту жүйесі бар. Моногенеялар – Платигельминттер, сондықтан үш эмбрионалдық қабаттары – эндодерма, мезодерма және эктодерма бар ең төменгі омыртқасыздардың қатарына жатады. Сонымен қатар, олардың басында сезім мүшелері мен жүйке тіні (ми) шоғырланған. Барлық эктопаразиттер сияқты, моногенеялардың да жабысу құрылымдары жақсы дамыған. Алдыңғы құрылымдар жиынтығы прохаптор деп аталады, ал артқы құрылымдар жиынтығы опсистаптор немесе жай ғана гаптор деп аталады. Ілмектері, тістілері, қысқыштары және т.б. бар артқы опсистаптор әдетте негізгі бекіту органы болып табылады. Әдетте, моногенеялар да гермафродиттер болып табылады, бір жеке тұлғада екі жыныстың да толыққанды репродуктивті мүшелері болады. Көптеген түрлері овипарлы, бірақ аздаған түрлері вивипарлы.
Monogeneans, members of the class Monogenea, are a group of ectoparasitic flatworms commonly found on the skin, gills, or fins of fish. They have a direct lifecycle and do not require an intermediate host. Adults are hermaphrodites, meaning they have both male and female reproductive structures. Some monogeneans are oviparous (egg laying) and some are viviparous (live bearing). Oviparous varieties release eggs into the water. Viviparous varieties release larvae, which immediately attach to another host. The genus Gyrodactylus is an example of a viviparous variety, while the genus Dactylogyrus is an example of an oviparous variety. In salt water fish, Monogeneans can infect the skin and gills, resulting in irritations to the host. Heavy infections could result in erratic swimming behavior. Affected gills may become irritated and swollen. Monogeneans lack respiratory, skeletal, and circulatory systems and have no or weakly developed oral suckers. Like other flatworms, Monogenea have no true body cavity (coelom). They have a simple digestive system consisting of a mouth opening with a muscular pharynx and an intestine with no terminal opening (anus). Monogenea are Platyhelminthes, so are among the lowest invertebrates to possess three embryonic germ layers—endoderm, mesoderm, and ectoderm. In addition, they have a head region that contains concentrated sense organs and nervous tissue (brain). Like all ectoparasites, monogeneans have well developed attachment structures. The anterior structures are collectively termed the prohaptor, while the posterior ones are collectively termed the opisthaptor, or simply haptor. The posterior opisthaptor with its hooks, anchors, clamps etc. is typically the major attachment organ. Generally, monogeneans also are hermaphroditic with functional reproductive organs of both sexes occurring in one individual. Most species are oviparous, but a few are viviparous.
Жүйелілік және эволюция
Моногенаның ата-бабалары, қазіргі Турбелларияға ұқсас, еркін тіршілік ететін жалпақ құрттар болған. Көп тараған пікір бойынша, "рхабдоцель түрбелларийлері моногенеяларды тудырған; олар өз кезегінде дигенеяларды, ал олардан костодтар пайда болған. Тағы бір көзқарасқа сәйкес, рхабдоцельдің ата-тегі екі тармаққа бөлінген: бірі моногенеяларды, одан кейін дигенеяларды тудырған, ал екінші тармақ костодтарға әкелген". Моногенеялар африкалық тырнақты жабайының (Xenopus laevis) паразиті болып табылады. Паразиттік платигельминттердің арасында моногенеялар ең қарапайым тіршілік циклына ие. Оларда аралық иелері жоқ және олар балықтарда эктопаразиттік болып тіршілік етеді (сирек жағдайда суыққанқанды омыртқалы жануарлардың несеп қуығы мен тік ішегінде). Олар гермафродит болғанымен, еркек репродуктивті жүйе әйел бөлігінен бұрын функционалды болады. Жұмыртқалардан онкомирацидиум деп аталатын, тығыз кірпікшелермен жабдықталған дернәсіл шығады. Онкомирацидиумда көптеген артқы ілгектер болады және әдетте осы дернәсіл иеден иеге жұғуға жауапты. Моногенеялар құстарды жұқтырмайды, бірақ олардың біреуі (Oculotrema hippopotami) сүтқоректілерді жұқтырады, бегемоттың көзінде паразиттік тіршілік етеді.
Monogeneans possess the simplest lifecycle among the parasitic platyhelminths. They have no intermediate hosts and are ectoparasitic on fish (seldom in the urinary bladder and rectum of cold blooded vertebrates). Although they are hermaphrodites, the male reproductive system becomes functional before the female part. The eggs hatch releasing a heavily ciliated larval stage known as an oncomiracidium. The oncomiracidium has numerous posterior hooks and is generally the life stage responsible for transmission from host to host. No known monogeneans infect birds, but one (Oculotrema hippopotami'') infects mammals, parasitizing the eye of the hippopotamus.