Кіріспе

Компьютерлік операциялық жүйелер отбасы – Digital Equipment Corporation (DEC) компаниясы жасаған PDP 11 компьютерлері үшін көп пайдаланушылы, нақты уақыт режимінде жұмыс істейтін операциялық жүйелер отбасы. 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында кеңінен қолданылған RSX 11, VMS және Windows NT сияқты кейінгі операциялық жүйелердің дамуына әсер етті. Бастапқы Real Time System Executive атауынан көрініп тұрғанындай, RSX нақты уақыт режимінде қолдану үшін (және көбінесе осы мақсатта қолданылды) құрылған, процестерді басқару оның маңызды бір саласы болды. Сонымен қатар, ол бағдарлама жасау және жалпы есептеулер үшін де танымал еді.

Заңды меншік, даму моделі және қол жетімділік

RSX 11 - меншік бағдарламалық жасақтама. Авторлық құқық екілік файлдарда, бастапқы кодта және құжаттамада бірдей сақталады. Бұл бағдарлама Digital компаниясы толықтай дербес әзірленді. Сондықтан оның ешбір бөлігі ашық кодты емес. Дегенмен, ядролық кодтың көшірмесі әрбір RSX дистрибуциясында бар, себебі ол жүйе құру процесінде қолданылды. Бұл ережеден ерекшелік - Micro RSX, ол алдын ала конфигурацияланған екілік ядромен бірге келді. Толық көздері барларға анықтама үшін жеке өнім ретінде, екілік лицензиясы болған жағдайда қолжетімді болды. RSX 11S, RSX 11M, RSX 11M Plus және Micro/RSX-қа қатысты меншік құқық 1994 жылдың наурыз айында Digital компаниясынан Mentec Inc. компаниясына, кең ауқымды келісім аясында берілді. Mentec Inc. – PDP 11 аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету саласында маманданған ирландтық Mentec Limited компаниясының АҚШ-тағы еншілес кәсіпорны болды. 2006 жылы Mentec Inc. банкроттық жариялады, ал Mentec Ltd. 2006 жылдың желтоқсанында ирландтық Calyx компаниясымен сатып алынды. Mentec Inc. иелігінде болған PDP 11 бағдарламалық жасақтамасын XX2247 LLC сатып алды, және қазіргі таңда осы компания бағдарламалық жасақтаманың иесі болып табылады. Жаңа коммерциялық лицензияларды алу мүмкіндігі бар-жоқ екені әзірге белгісіз. Хоббистер RSX 11M (4.3 нұсқасы немесе одан ертерек) және RSX 11M Plus (3.0 нұсқасы немесе одан ертерек) жүйелерін SIMH эмуляторында, 1998 жылдың мамыр айында Mentec Inc. берген тегін лицензияның арқасында іске қоса алады. RSX 11A, RSX 11B, RSX 11C, RSX 11D және IAS-қа қатысты заңды меншік құқығы ешқашан өзгерген жоқ; сондықтан ол 1998 жылы Digital компаниясын Compaq сатып алғанда, ал 2002 жылы Hewlett Packard сатып алғанда осы компанияларға өтті. 2015 жылдың соңында Hewlett Packard екі жеке компанияға бөлінді (HP Inc. және Hewlett Packard Enterprise), сондықтан қазіргі иесін анықтау қиын. 1979 жылдың қазанынан бері (RSX 11A, RSX 11B, RSX 11C) немесе 1990 жылдан бері (IAS) жаңа коммерциялық лицензиялар берілген жоқ, бірақ RSX 11M Plus PDP 11/70 компьютерінде стандартты операциялық жүйе ретінде кеңінен қолданылды. RSX 11M Plus сонымен қатар PDP 11/44, PDP 11/84, PDP 11/94 (Unibus машиналары), сондай-ақ PDP 11/73, PDP 11/83 және PDP 11/93 (Qbus машиналары) құрылғыларында жұмыс істеді. RSX 11M Plus-тың RSX 11M-ге қарағанда бір артықшылығы – үлкен бағдарламаларды құру мүмкіндігі болды. Бұл, тапсырма құрастырушының (байланыстыратын) бағдарламаны жеке жад кеңістіктерінде орындалатын код пен деректерді орналастыру үшін, кейбір PDP 11 модельдерінің жеке нұсқаулар мен деректер кеңістігі мүмкіндігін пайдалану арқылы жүзеге асырылды. Бұл бағдарламалардың жылдам жұмыс істеуіне де мүмкіндік берді, себебі "жабылулар" қажеттілігі азайды, онда өте үлкен бағдарламалар үшін тапсырма құру кезінде объектілерді біріктіруге болады. Жабылулар тапсырма құру команда файлында көрсетілген.

Операция

RSX 11 жиі жалпы мақсаттағы уақыт бөлісу есептеулері үшін қолданылды, тіпті бұл бәсекелес RSTS/E операциялық жүйесінің мақсатты нарығы болғанмен де. RSX 11, шеткі құрылғылардың кірісіне (яғни, нақты уақыт өңдеуге) қажетті ең жоғары жауап беру уақытын қамтамасыз ететін мүмкіндіктерді ұсынды, бұл оның бастапқыда көзделген қолданылуы еді. Бұл мүмкіндіктерге жүйелік жүктелу кезінде процестерді (RSX жүйесінде тапсырма деп аталады) жадқа бекіту және процеске жоғары басымдық беру мүмкіндігі кірді, осылайша ол төмен басымдыққа ие процестерден бұрын орындалатын болды. PDP 11-дің салыстырмалы түрде шағын 64 КБ виртуалды адрестік кеңістігінде үлкен бағдарламаларды қолдау үшін күрделі жартылай автоматты жапсырма жүйесі пайдаланылды. Кез келген бағдарлама үшін бұл жапсырма схемасы RSX-тің тапсырма құрастырушы бағдарламасы (TKB деп аталады) арқылы жасалатын. Егер жапсырма схемасы аса күрделі болса, тапсырма құрастыру біршама ұзаққа созылуы мүмкін (сағаттардан күндерге дейін). Стандартты RSX нұсқауы ">" немесе "MCR>" (Монитор консолінің процедурасы үшін). Барлық командаларды енгізгенде олардың алғашқы үш әрпіне дейін қысқартуға болады, және барлық командалар алғашқы үш әрпі бойынша бірегей болады. Тек "HELLO" кіру командасын әлі тіркелмеген пайдаланушы орындай алады. "HELLO" кіру командасы ретінде таңдалды, себебі тек алғашқы үш әрпі, "HEL", маңызды, және бұл тіркелмеген пайдаланушыға "HELP" командасын орындауға мүмкіндік береді. Белгілі бір PDP 11 процессорларында іске қосылғанда, әрбір DEC операциялық жүйесі жүйе бос тұрғанда процессор консолінде ерекше жарық үлгісін көрсетеді. Бұл үлгілер ең төменгі деңгейде жұмыс істейтін бос тапсырма арқылы жасалады. RSX 11M жарық үлгісі – консольдің ортасынан солға және оңға қарай кеңейетін екі жарық жиынтығы (RSX-тің ескі нұсқаларында IND жанама командалық файл процессор бағдарламасы жұмыс істесе, кері бағытта). Ал IAS жарық үлгісі солға қарай жылжитын бір жарық жолағынан тұрады. Сәйкесінше, шатасқан жарық үлгісі (жадтан мәліметтерді алуды көрсетеді) компьютер жүктемеде екенін (және бос тапсырма орындалмай тұрғанын) көрсетеді. Басқа PDP 11 операциялық жүйелері, мысалы RSTS/E, консоль шамдарында өзіндік ерекше үлгілерге ие.