Кіріспе

Американдық инженер-электрик және өнертапқыш

Дэниел МакФарлан Мур (27 ақпан 1869 – 15 маусым 1936) – американдық инженер-электрик және өнертапқыш. Ол «Мур шам» деп аталатын жаңа жарық көзін және оны 1900 жылдардың басында шығаратын кәсіпорынды құрастырды. Мур шамдары – қыздыруға емес, газ разрядына негізделген алғашқы коммерциялық жарық көзі болды; ол қазіргі неондық және люминесценттік жарықтандырудың алдағысы еді. Өз мансабының кейінгі кезеңінде Мур электронды дисплейлерде кеңінен қолданылған миниатюралық неон шамдарын, сондай-ақ алғашқы теледидар жүйелерінде пайдаланылған вакуумдық түтіктерді жасады.

Ерте өмір

Ол 1869 жылдың 27 ақпанында Пенсильвания штатының Нортумберленд қаласында дүниеге келген. Мур – пастор Александр Дэвис пен Мария Луиза Дуглас Мурдың ұлы. 1889 жылы Лихай университетін бітірген. Мур 1895 жылдың 5 маусымында Нью-Йорк қаласынан Мэри Элис Эллиоттқа үйленді. Олардың үш баласы болды: Дороти Мэй Мур (1900 жылы туған); Эллиот Макфарлан Мур (1902–1933); және Беатрис Жан Мур (1912 жылы туған).

Мансап

Ол 1890 жылы United Edison Manufacturing Company компаниясының инженерлік бөлімінде жұмыс істей бастады. Мур 1894 жылы өз компанияларын – Мур Электр Компаниясы мен Мур Лайт Компаниясын құру үшін кетіп қалды.

Мур шамшырағы

Мур 1896 жылға қарай өзінің газ разрядты жарықтандыру жүйесін жасаған болатын. Мур шамдары жарық шығару үшін азот немесе көмірқышқыл газын пайдаланды; Мурдың инновациясы шамдағы газдың электродтар мен шыныға біртіндеп жоғалуын толықтырды. Көмірқышқыл газы жақсы сапалы ақ жарық берді. Алғашқы коммерциялық орнату 1904 жылы Ньюарк қаласындағы (Нью-Джерси штаты) аппараттық дүкенде жасалды. Бұл неонды жарықтандыруда қолданылатын әлдеқайда үлкен неон түтікшелерінен мүлдем өзгеше дизайнға ие шағын шамдар болды; Смитсондар институтының веб-сайтында былай делінген: "Бұл кішкентай, төмен қуатты құрылғылар 'короналық разряд' деп аталатын физикалық қағиданы қолданады. Мур екі электродты шамның ішіне жақын орналастырып, неон немесе аргон газын қосты. Электродтар газдың түсіне байланысты қызыл немесе көк түсте жарқырады, ал шамдар жылдар бойы қызмет етті. Электродтар кез келген пішінде жасалуы мүмкін болғандықтан, олар көбінесе әдемі декоративтік шамдар ретінде қолданылды. Жарықдиодтар (LED) 1970 жылдары қабылданғанға дейін газ разрядты шамдар аспаптар панельдерінде және көптеген үй шаруалық техникаларында индикаторлар ретінде кеңінен қолданылды". Мур 1911 жылы Франклин институтының Джон Скотт медалімен марапатталды.

Өлім

1936 жылдың 15 маусымында 67 жасында Мур Нью-Джерси штатының Ист-Оранж қаласындағы үйінің ауласында жұмыссыз өнертапқышпен атып өлтірді. Өнертапқыш, өзі тіркеген өнертабысы Мурға патент ретінде берілгенін білген соң ашуға ішіндегісін шығарып тастады.