Кіріспе

Англиядағы Епископтық шіркеу

Еркін протестанттық Епископтық шіркеу (FPEC), кейін Англикандық еркін қауым деп аталған, ал қазір Епископтық еркін қауым деп аталады, 1897 жылғы 2 қарашада Англияда үш кіші шіркеудің бірігуінен құрылды. Кейін оған басқалары да қосылды. Бұл топ үшін апостолдық тізбектейліктен шыққан епископтарды мінездеу, сондай-ақ шіркеуді заңды түрде құрылған діни ұйым ретінде мойындату өте маңызды болды. Бұл оқиға, кемінде жасырын түрде, 1917 жылы топтың бір архидиаконы діни қызметкер мәртебесіне байланысты Бірінші дүниежүзілік соғысқа шақырудан босатылған кезде болды. Егер бұл топ заңды түрде құрылған ұйым деп есептелмегенде, мұндай босатуға рұқсат берілмес еді.

Чиркөменің құрылуы, 1897 жыл

1890 жылы Армения католик шіркеуінде діни қызметкер (вардапет) болған, кейін Англияға эмиграциялап, онда епископқа тоғыстырылған Леон Чехемиан Англияның еркін протестант шіркеуін құрды. 1897 жылы оның шіркеуі тағы екі шіркеумен – ежелгі британ шіркеуімен және Назарет епископ шіркеуімен – бірігіп, Англия шіркеуінен тәуелсіз англикан шіркеуі – Англияның еркін протестант епископ шіркеуі құрылды. Чехемиан жаңа құрылған ФПЭК-тің алғашқы примусы болып тағайындалды.

Тарих

Шіркеу дәстүрлі түрде өте кішкентай болған. Мұның әр түрлі себептері бар, бірақ олардың бірі – дін қызметкерлері көбінесе епископтардың тарихи апостолдық тізбегі бойынша қасиетті сан беру үшін осы шіркеуді пайдаланып, кейін басқа, ірі шіркеу ұйымдарына көшіп кеткен. Соңғы кезде қауым дамып, өсті, қазір АҚШ-тың түрлі штаттары мен елдерінде 25 провинциясы бар. Шіркеу басшылығы 1978 жылы АҚШ-қа көшкен, бірақ 2015 жылы Ұлыбританияға қайта оралды.

Мар Георгиуспен байланысы, 19561960

1956 жылдан 1960 жылға дейін FPEC Хью Джордж де Уиллмот Ньюман (Мар Георгиус) басқарған қозғалысқа ресми түрде қатысты. 1960 жылдың қазан айында ресми байланыстар үзілді.

Схизма, шамамен 1978-2011 жылдар

FPEC ішкі дау-жанжалдарды бастан өткерді, олардың кейбіреуі діни талас-тартыстарға, ал кейбіреуі жеке тұлғаларға байланысты болды. 1978 жыл шамасындағы қауымдастықтағы жік салдарынан Хорст Блок басқарған топтардың бірі "Халықаралық еркін протестанттық епископтық шіркеу" (TIFPEC) деп өзгертілді. 2008 жылдың 12 ақпанында Блок қайтыс болды, ал епископ Питер Лирс оның орнына TIFPEC-тің басшысы (примусы) болды. 2011 жылдың ақпан айында Лирс бұл юрисдикцияны таратып, бөлініске нүкте қойды. Алғашқы ұйым (FPEC) сақталды. Эдвин Дуэйн Фоллик 2011 жылғы қайта біріктіру кезінде басшы (примус) болды, осылайша ол қайта біріккен органның басшысы (примусы) атанды.

2020 жылғы шика

2020 жылы Латын Америкасынан шыққан епископтар тобы архиепископ Палмерді қызметтен алу ниетін ресми түрде жариялады. Бұл қауымдастықтағы басқа епископтардың келісімісіз жасалды, сондықтан бұл топ, «Англикандық еркін қауымдастық» деген атауды сақтап, бастапқы қауымдастық тарапынан сцизмалық (айырылған) топ ретінде танылды, бұл туралы AFC қолданатын ресми веб-сайтта оқылуы мүмкін. Бұл сцизмалық топ кейіннен атына «Халықаралық» деген сөзді қосып, «Англикандық еркін қауымдастық Халықаралық» (AFCI) болып өзгерді. Бұл топты архиепископ Файрстоун басқарады, бірақ ол бастапқы AFC емес.

Аттар

2012 жылы Боливиядағы епископтар синоды барысында ұйым "Англикандық еркін қауым" деген жаңа атауды қабылдады. 2020 жылдың тамызында Халықаралық Англикандық еркін қауымнан бөліністен кейін қауым өзін "Эпископалдық еркін қауым" деп атады, бұл қауымның бастапқы атын еске алу мақсатында жасалды. Шіркеу тарихында қолданылған басқа атаулар "Англияның Эпископалдық-Апостолдық шіркеуі" және "Экуменикалық шіркеу қоры" болып табылады.

Сипаттама

Еркін протестанттық епископтық шіркеу (Англикандық еркін қауымдастық) – бар болған ең көне Англикан қауымдастықтарының бірі. Оны Англикандықтардың барлық түрлері құрайды: Англо-католик (Жоғары шіркеу), Евангелистік (Төмен шіркеу), Либералдық (Броад шіркеу), Харизматикалық және Либералды бағыттағылар. Қауымдастықтың барлық провинциялары автономиялы, олар өздерін-өздері басқаратын шіркеулер мен әлем бойынша шіркеулер отбасыларын қамтиды. 2016 жылғы мәлімет бойынша, Ричард Артур Палмер – Primus. Ричард Артур Палмер 1997 жылы Либералды католик шіркеуінде епископқа тоғыстырылды. Кейіннен ол Реформацияланған Либералды католик шіркеуі (Ескі католик), Тәуелсіз христиандық миссионерлік қоғамы, Ашық епископтық шіркеу және Біріккен епископтық шіркеулерде қызмет етті. Ол Ашық епископтық шіркеуінің негізін қалаушылардың бірі болды және бес жылдық мерзімде оның басшысы қызметін атқарды. Еркін протестанттық епископтық шіркеу – әлемдегі еркін Англикан шіркеулерінің қауымдастығы, Англикандық келісім мен бірлігін нығайтуға ұмтылады.

Апостолдық мұрагерлік

Шіркеу Армения католик шіркеуінен, Сирия православие шіркеуінен, Рим католик шіркеуінен және Англия шіркеуінен (Америка Құрама Штаттарының реформацияланған епископ шіркеуі арқылы) алынған дұрыс апостолдық мұрагерлік туралы мәлімдейді. Осы мұрагерлік желілері 1897 жылы Біріккен Епископалдық еркін протестанттық шіркеуін құру үшін біріккен құзыреттіліктерде болды. Армян католик шіркеуінен келген мұрагерлік желісінің үздірілмеген епископтық мұрагерлікпен байланысты екені күмәнді. Леон Чечемайн Армения католик шіркеуінің вардапеті болған, бірақ оның сол шіркеуде епископ болғанына дәлелдер жоқ.