Кіріспе
Miva Script – негізінен электрондық сауда сияқты интернет-қосымшалар үшін қолданылатын, меншікті компьютерлік скрипт тілі. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, оны Калифорния штатының Сан-Диего қаласында орналасқан Miva Merchant, Inc. компаниясы әзірлейді, күтіп ұстайды және оған иелік етеді. Көптеген веб-хостинг компаниялары өз серверлерінде Miva Script-ті қолдайды, бірақ ол басқа танымал веб-тілдерге қарағанда айтарлықтай аз таралған.
Тарих
Тілді алғаш рет 1995 жылы Джо Остин және басқалар HTMLScript деп атап әзірледі, ал келесі жылы HTMLScript Corporation компаниясы құрылды. Miva Script-тің бастауы 1993 жылы Дэвид Холди мен Джозеф Остин HTMLScript-тің алғашқы нұсқасын жасағанда басталды. Бірінші нұсқа Perl бағдарламалау тілінде жазылды, ол Logic Enhanced HTML (LEHTML) деп аталды. Джозеф Остин C бағдарламалау тілінде оған арналған wrapper жазды, ол оны root процесі ретінде іске қосып, кейін скрипт файлының иесінің құқықтарына дейін төмендетті. Бұл wrapper оны сол кезде Volant Turnpike деп аталған хостинг қызметімен пайдалануға мүмкіндік берді. Жозеф Остин ақырында Volant Turnpike-ті Дейв Холдиге сатты. Perl өзін-өзі орындайтын кодқа рұқсат берді, сондықтан LEHTML-де жеке өрнек талдаушысы болған жоқ, ол өрнекті Perl синтаксисіне талдап, содан кейін Perl-ге жіберді. Volant Turnpike пайдаланушылары LEHTML-ді пайдалануды ұнатқандықтан, Джозеф Остин мен Рон Ахерн өрнек талдаушысын жазып, LEHTML синтаксисін C тілінде қайта іске асырды. Джозеф Остин нәтижесіне HTMLScript деп атады және атауды АҚШ-тың патент және тауар белгісі кеңсесінде (USPTO) тіркеді. Джозеф Остин, Трой МакКасленд және Дерек Финли HTMLScript Corporation деп аталған компанияның негізін қалаушылары болды. HTMLScript-те "WHILE" немесе "FOR" циклы болған жоқ, себебі сол кезде сервердің өңдеу қуаты төмен болды. Тек бір бағдарлама қашып кетсе, бүкіл серверді құлатуға жететін еді. Сондықтан, Джозеф Остин HTMLScript серверінің процесінің қашып кетуіне мүмкіндік бермейтін циклді іске асырмады. Сонымен қатар, ол HTMLScript-тің алғашқы нұсқасында макросты іске асырды, ол өзін-өзі орындайтын кодқа рұқсат берді. Макрос қуатты болды, бірақ кейбір қауіпсіздік мәселелері болды. 1997 жылы Джон Берчмор тілдің синтаксисін бірізді ету үшін оны кеңінен қайта жазды, бірақ жаңа қозғалтқыш ескі HTMLScript және жаңа (mivascript деп аталған) синтаксистерді қолдады. Джон Берчмор HTMLScript-ті Джо SoftQuad көмегімен әзірлеген синтаксиспен қайта жазды, ол жаңа XML стандартын қолданды. Джон Берчмор KoolKat-тің орнын толтырған, кейін Miva Merchant болды. Жаңа түпкі өнім ескі HTMLScript синтаксисін де, жаңа (Miva Script деп аталған) синтаксистерді де қолдады. 1997 жылдың 14 қазанында HTMLScript атауы Miva Script болып өзгертілді, сонымен қатар компанияның атауы Miva болып өзгертілді. Көп ұзамай Miva Merchant өнімнің атын таңдады. Miva атауы мысық сөзінің египет иероглифтерінен шыққан. Мысық деген сөз екі символдың бірігуінен тұрады: сүт ішкіш (бассейн), содан кейін бөдене. Сүт ішкіш "mee" деп, ал бөдене "waa" деп айтылады, екеуі де "cat" деп айтылады. Жозеф Остин мұны ақылды деп ойлады, өйткені олар KoolKat-ты «электрондық (каталог)» деп атаған еді. Жозеф оны неміс досына көрсетті, ол "waa" дыбысын айта алмады, оның орнына оны "va" деп атай берді. Жозеф Остин Miva.com доменін тіркеді және тауар белгісін тіркеді. 1998 жылы фирманың атауы Miva Corporation болып өзгертілді. 1998 жылы Miva Merchant-тің алғашқы нұсқасы шықты. 2002 жылы Miva Script компиляторы жеткізілді, ал HTMLScript синтаксисі мен макростары қозғалтқыштан алынып тасталды. 2003 жылы Miva Corporation FindWhat деп аталатын орта деңгейдегі компанияға сатылды. Кейіннен FindWhat компаниясы Miva атауын сатып алды. 2007 жылы Рассел Кэрролл және инвесторлар тобы Miva-ның бастапқы технологиясын және клиенттер базасын Miva-дан сатып алып, Miva Merchant, Inc. компаниясын құрды.
Тіл ерекшеліктері
Miva Script көбінесе "XML-ге ұқсас" деп сипатталады, бірақ бұл шамалы қате түсінік. Ол HTML және XHTML тегтерімен араласып, барлығы <Mv-мен басталатын тегтерден тұрады. Жұпталған және жеке (бос) тегтердің екеуі де бар. 4.14 нұсқасына дейін Miva Script Empresa Miva Script қозғалтқышымен түсіндірілді. 4.00 нұсқасы компиляторды енгізіп, өнімділікті едәуір арттырды. Miva Script-тің ерекше ерекшеліктерінің бірі – SQL қолдауымен қатар, жеке меншік индекс форматындағы dBase деректер базасы платформасының (DBF III) кестелерін табиғи түрде қолдау. Бүгінде көптеген орналымдар MySQL деректер базасымен жұмыс істейді. Айнымалылар типтелмеген және алдын ала жарияланбайды. Miva Script mv, mvc және mvt файл кеңейтімдерін пайдаланады, бұл орындалу кезінде компиляцияланған шаблондық бастапқы файлдар үшін қолданылатын кеңейтімдер.
Miva Merchant Empresa компаниясы
Empresa – Miva Script-тің негізгі қозғалтқышы. 4.0 нөмірінен төмен нұсқаларда Miva Merchant Empresa – *nix және Microsoft Windows операциялық жүйелерінде жұмыс істейтін веб-серверлер үшін қолжетімді скрипт интерпретаторы. Ең соңғы интерпретатор нұсқасы – 3.9705. Интерпретацияланған Miva Script әлі де көптеген веб-хосттармен кеңінен қолдауға ие. 3.9x нөмірленген нұсқалар – тілдің өтпелі түрі болып табылады, олар 4-ші нұсқадағы жаңа мүмкіндіктердің бір бөлігін (бірақ барлығын емес), мысалы, массивтерді жүзеге асырады. 4.0 нөмірінен бастап Miva Merchant Empresa – құрастырылған Miva Script-ті орындауға арналған виртуалды машина, ол *nix және Microsoft Windows үшін нұсқаларда қолжетімді. Қазіргі 5.x нұсқасы жаңа тіл құрылымдарын, SQL қолдауын, dbase3 кестелеріне жаңа MIVA SQL деп аталатын жаңа қолжетімділік әдісін және Empresa виртуалды машинасы динамикалық түрде құрастыра алатын жаңа үлгілер синтаксисін қосты. 5.08 және одан кейінгі нұсқалар GD Graphics Library-ді қолдайды.
Мива саудашы Миа
Miva Merchant Mia – бұл Windows ПК-да жергілікті хост сервері ретінде жұмыс істеуге арналған Empresa қозғалтқышының нұсқасы, ол әдетте 8000 немесе 8080 портын қадағалайды. Пошта протоколы (POP) және SMTP функциялары пайдаланылмаса, басқа серверлік бағдарламалық қамтамасыз ету қажет емес. Бұл портативті, дербес даму ортасын ұсынады. Miva Merchant Mia, Miva Merchant Empresa әр жаңа нұсқасымен бірге жаңартылады. Empresa сияқты, 4-ке дейінгі нұсқалар интерпретаторлар болып табылады, ал 4.0 нұсқасынан кейінгілері тек компиляцияланған сценарийлермен жұмыс істейді. Олардың арасында шағын айырмашылықтар бар.
Miva Merchant Script компиляторы - Miva Script
Miva Merchant Script Compiler 2002 жылдың ортасында ұсынылып, жақсы өнімділік пен қосымшаның бастапқы кодын жабу мүмкіндігін қамтамасыз етеді деп мәлімделді. Компиляциялау үшін тілге бірқатар өзгерістер енгізу қажет болды, ескі HTMLScript синтаксисіне қолдау және орындалу барысында бағаланатын макростар (көбінесе қауіпсіздік қаупі ретінде қарастырылады) алынып тасталды. Компилятор платформаға тәуелсіз байт-кодты құрайды, ол Miva Merchant Empresa және Miva Merchant Mia виртуалды машиналарында жұмыс істейді. Empresa және Mia виртуалды машиналары арасында шағын айырмашылықтар бар. 2005 жылдың мамыр айында MIVA Corporation скрипт компиляторын тегін қолжеткілі етті. 2011 жылы орнату процесін жеңілдету үшін кіріктірілген лицензиялық код жойылды. 2007 жылдың тамызында Miva Merchant басқарушылық сатып алудың нәтижесінде аналық компаниясынан бөлінді. Miva Script 5.0 жаңа бет үлгісі компиляторының командасын енгізді, ол Miva Merchant Storemorph™ бет үлгісі жүйесінің негізі болып табылады. Бұл компилятор ішіндегі компилятор толық тілдің жеңілдетілген нұсқасын ұсынады, ол веб-бет үлгілерін жасау және өңдеу үшін соңғы пайдаланушыларға ыңғайлы. Storemorph™ беттері MivaScript-те құрылған модульдік компоненттерді үлгіге қосуға мүмкіндік береді, осылайша оның функционалдығы кеңейтіледі.