Кіріспе

Электроникада, дәнекерлеуді кетіру – ақауларды жою, жөндеу, ауыстыру және пайдалы бөліктерді алу мақсатымен схемалық тақтадан дәнекер және компоненттерді алып тастау процесі.

Насос

Электрмен жұмыс істейтін сорғылар қолмен ұсталатын, құбыр арқылы қосылатын баспен бірге бірнеше мақсатта қолданылады. Құйылған тікелей жұмыс істейтін сорғылар дәнекерді сору үшін қолданылады, бұрын қосылған терминалдарды ажыратып, тікелей қосылыстарды баска тақтайшадан (PCB) босатуға мүмкіндік береді. Дәнекерді сору басы сорғыға кірмеуі үшін, сорғыны бітеп тастамауы үшін және оны оңай алып тастауға болатындай етіп жасалуы керек. Көп тіректі компонентті тіректер арқылы біртіндеп дәнекерлеу арқылы алып тастау мүмкін емес, себебі бір қосылыс келесісі балқығанда қатып қалады. Сорғылар мен дәнекер сіңіргіштер барлық қосылыстардан дәнекерді алып тастаудың әдістері болып табылады, бұл компонентті босатуға мүмкіндік береді. Дәнекер сорғылары дәнекерленгеннен кейін ұсақ беттік монтаж құрылғыларын алу және компоненттерді орналастыру үшін әр компонентке сәйкес сору басымен де қолданылады. Ыстық ауа сорғылары кішкентай беттік монтаж компонентінің айналасындағы дәнекерді балқыту үшін жеткілікті ыстық ауа таратады, сондай-ақ компоненттерді орнында дәнекерлеуге және дәнекерленгеннен кейін вакуум сорғысымен немесе пинцетпен дәнекер қатып қалғанша алып тастауға қолданылуы мүмкін. Ыстық ауа металдарды тотықтыруға бейім; жабдық пен материалдық шығындарды арттыру арқылы ауаның орнына азот сияқты тотықтырмайтын газды қолдануға болады.

Табылғыдан тазарту сорғысы

Дәнекерді соруға арналған сорғы, көбінесе дәнекер сорғышы деп аталады, қолмен басқарылатын құрылғы, ол баспалы схема тақтасынан дәнекерді алып тастау үшін қолданылады. Оның екі түрі бар: поршендік және шамдалғыш. (Осы мақсатта электрмен жұмыс істейтін сорғы әдетте вакуумдық сорғы деп аталады.) Поршендік типте серіппелі поршені бар цилиндр болады, ол төмен итеріліп, бекітіледі. Батырманы басып іске қосылғанда, поршень жоғары көтеріледі, соның салдарынан сору пайда болып, дәнекерленген қосылыстан дәнекерді сорып алады. Шамдалғыш типте резеңке шамды сығып, босату арқылы сору жасалады. Сорғы қыздырылған дәнекерлеу қосылысына орналастырылып, содан кейін дәнекерді сору үшін қолданылады.

Дәнекерлеуден тазарту үшін тоқылған

Дәнекерлеу торы, сонымен қатар дәнекерлеу қақпағы немесе дәнекерлеу таспасы деп те аталады, әдетте ролик түрінде келетін, 18-42 AWG өлшемді мыс сымдардан жасалған, көбінесе қараңғы түсті шайырмен қапталған. Торының бір бөлігі алынып тасталатын компоненттің дәнекерленген қосылыстарының үстіне қойылады. Қосылыстар дәнекерлеу темірімен қыздырылады, дәнекер еріп, капиллярлық күш арқылы торының ішіне сіңіріледі. Дәнекер әлі еріген кезде тор алынып тасталады, пайдаланылған бөлігі кесіліп, суығаннан кейін тасталады. Ұзындығы қысқа кесілген тор, қосылысты қыздырудың орнына, жылуды кетіруге мүмкіндік бермейді.

Техника

Дәнекерлеуді жою үшін дәнекерлеу тігізіне жылу қолданылып, балқыған дәнекер алынып тасталуы керек, сонда ғана тігізді бөлуге болады. Дәнекерлеуді ақаулы компонентті ауыстыру, қолданыстағы тізбекті өзгерту немесе компоненттерді қайта пайдалану үшін қажет болуы мүмкін. Тым жоғары температураны қолдану немесе тым ұзақ қыздыру компоненттерге зиян келтіруі немесе баспалы схеманың іздері мен тақтаның негізі арасындағы байланысты жоюы мүмкін. Тесіктен өтетін және беттік монтажды компоненттер үшін қолданылатын әдістер әртүрлі.

Бұрышты

ПХБ-ға бір немесе екі қосылысы бар компонентті әдетте бір қосылысты қыздырып, қосылыстың бір жағын тартып шығару арқылы (екінші жағын бүгіп, содан кейін), және екінші қосылыс үшін қайталау арқылы алып тастауға болады. Саңылауды толтырған жұқалды (припойды) сорғымен немесе жұқалды (припойды) жабыспайтын материалдан жасалған ұшты затпен, мысалы, тот баспайтын болат немесе ағашпен алып тастауға болады. Егер көп тіректі компонентті қалпына келтіру қажет болмаса, тіректерді кесіп, қалған ұштарын бірінен соң бірін алып тастауға болады. Көп қосылысы бар компоненттерді жоғарыда сипатталғандай толықтай алып тастауға болады, егер сымдар жеткілікті ұзын және икемді болса, оларды бірінен соң бірін тартып шығаруға болады. Екі қатарлы корпустық (DIP) компоненттер үшін тіректер тартып шығаруға тым қысқа, ал бір қосылыстағы жұқалды (припой) екіншісін балқытудан бұрын қатып қалады. Кейде қолданылатын тәсіл – барлық тіректердегі жұқалдыны (припойды) бірден балқытуға арналған үлкен жұқалдағыш (припой) ұшын пайдалану; әртүрлі корпустар үшін әртүрлі ұштар қажет. Компонентті жұқалды (припой) балқығанда, жылыту алдында оған бекітілген серіппелі тарғышпен алып тастау оңай. Әйтпесе, компонентті алып тастау үшін барлық қосылыстар жұқалдыдан (припойдан) босатылуы керек. Әр қосылысты қыздырып, балқыған кезде вакуумді сорғы, қолмен сорғы немесе жұқалдағыш (припой) лентасын пайдаланып жұқалдыны (припойды) алып тастау керек. Екі жақты немесе көп қабатты платалардағы тесік технологиясы үшін қабаттарды байланыстыратын жолды алып тастамауға ерекше назар қойылуы керек, өйткені бұл бүкіл платаны бүлдіреді. Жұқалдыдан (припойдан) толығымен арылмаған (немесе жұқалдағыш (припой) ұшы барлық тіректерді қыздырғанда, жұқалды (припой) толығымен балқымаған) сымды күшпен тартса, жол шығып кетуі мүмкін. Барлық компоненттерді, тесік арқылы және беттік монтажды, әдетте қажет емес платадан алып тастау және қалпына келтіру үшін жалын немесе ыстық ауа тапаншасын барлық бөліктерді жылдам қыздыру үшін пайдалануға болады, содан кейін оларды тартып шығаруға болады. Температураны тым жоғары көтерсе немесе ұзақ қыздырса, бөліктер зақымдануы және улы газдар шығуы мүмкін.

Жер бетіндегі бекітпе

Егер оларды қайта пайдалану қажет болмаса, кейбір беттік монтажталған компоненттердің қосымшаларын кесіп, қалдықтарын паялдағышпен балқытып алу арқылы алынып тастауға болады. Әйтпесе, беттік монтажталған компоненттерді пайдаланылған қосымшаны балқытуға жеткілікті температураға дейін қыздыру арқылы алу керек, бірақ компонентке зақым келтірмейтіндей жоғары немесе ұзақ қыздырудан аулақ болу қажет. Көптеген жағдайларда, 10 секундтан аспайтын уақыт ішінде 260 °C (500 °F) аспайтын температура қолданылуы мүмкін. Барлық компоненттердің қабылдай алатындай температураға дейін бүкіл тақтаны алдын ала қыздыруға болады. Содан кейін, алынып тасталатын компонентке локальды жылу қолданылады, бұл суықтан қыздыруға қарағанда аз жылуды қажет етеді. Көбінесе, тиісті өлшемдегі және пішіндегі соплосы бар ыстық ауа (немесе ыстық газ) тапаншасы компонентті қыздыру үшін қолданылады, қажет болған жағдайда жақын орналасқан компоненттер қорғалады, содан кейін пинцет немесе вакуум құралымен алынып тасталады. Көп қосқышты компоненттерді паялдағышпен және қосымшаны алып тастау құралдарымен алу практикалық емес, себебі компонент пен контактілік жастықшалар арасындағы қосымша тесіктен алынып тасталатын қосымшадан айырмашылығы, өз орнында қалады. Ыстық ауа (немесе газ) Weller Portasol Professional сияқты, тар ауа соплосы бар, температурасы бақыланбайтын, бірақ шамамен дұрыс реттелген кейбір портативті газды паялдағыштардан бастап, ыстық газды үрлеу, вакуумдық деталь ұстағыш, паялдағыш басы және нақты компоненттік жинақтарға арналған соплолар мен бекіткіштер сияқты көптеген мүмкіндіктері бар өнеркәсіптік қайта өңдеу станцияларымен де қолданылуы мүмкін.

Төрт қабатты пакеттер

Quad Flat Package (QFP) чиптерінде интегралдық схеманың (IC) төрт жағынан шығып тұрған, бір-біріне тығыз орналасқан жұқа қозғалтқыштар бар; әдетте шаршы IC. Бұл чиптерді алып тастау қиынға соғады, себебі стандартты дәнекерлеу темірімен барлық қозғалтқыштарды бірден қыздыру мүмкін емес. Оларды бритва немесе жоғары жылдамдықтағы қолөнер құралы арқылы, жай ғана қозғалтқыштарды кесіп алып тастауға болады. Бұл әдіс, әрине, IC-тің бұзылуына әкеледі. Тағы бір әдіс – жылу пистолеті немесе қаламұшпен жұмыс істейтін бутан оттығын пайдаланып, бір бұрышты қыздырып, қозғалтқыштар бойымен отты жылжыта отырып, ақырын бөліп алу. Бұл әдіс көбінесе қозғалтқыш жеткілікті қыздырылмаған жағдайда, басылған тізбектің (PCB) іздерінің көтерілуіне алып келеді. Көптеген сатушылар ыстық ауаны қажетті жерге шоғырландыру үшін жылу қалқандарын пайдаланатын жүйелерді ұсынады, бұл жақын орналасқан компоненттерді қорғайды және тақтаға немесе QFP-ге зақым келтірудің алдын алады. Экстрактор, дәнекердің сұйық фазасына жеткен кезде IC-ті ақырын жоғары тартып алатын серіппелі жүйені қолданады. IC вакуумдық сорғышпен ұсталады, ол Pick & Place машиналарында қолданылатын сорғыштарға ұқсас. Бұл жүйе басылған тізбектегі (PCB) контактілерге зақым келтірмейді, IC-ге зиян келтірмейді, қоршаған компоненттердің қызып кетуіне және олардың ұшып кетуіне жол бермейді, сондай-ақ пинцет сияқты PCB немесе IC-ге зақым келтіруі мүмкін құралдарды қолданғанда оператордың қате жасау қаупін азайтады. Бұл құрылғыларды алып тастаудың тағы бір жолы – Филдс металлын пайдалану, бұл қорытпа судың қайнау температурасынан төмен, шамамен 140°F (62°C) температурада еруге қабілетті. Металл құрылғының дәнекерлеу тігіздеріне балқытылады, онда ол бөлме температурасына дейін салқындатылғаннан кейін де сұйық күйде қалады, ал чипті тақтадан оңай көтеруге болады. Бұл басылған тізбекті (PCB) немесе IC-ге зақым келтірмейтін артықшылықты ұсынады, бірақ қайта дәнекерлеуден кейін дәнекерлеу тігіздерінің беріктігін сақтау үшін қалған Филдс металлын мұқият тазалау қажет.