Кіріспе
Польша музыка фестивалі
Сопот халықаралық ән фестивалі немесе Сопот фестивалі (кейіннен Сопот музыка фестивалі Гран-при, 2012–2013 жылдары Сопот Топ фестивалі және 2014 жылы Polsat Сопот фестивалі деп аталды) – Польшаның Сопот қаласында жыл сайын өткізілетін халықаралық ән байқауы. Бұл Польшадағы ең ірі музыка фестивалі, Ополедегі Польша әндерінің ұлттық фестивалімен бірге, және Еуропадағы ең ірі ән байқауларының бірі. 1994–2004 жылдар аралығында байқауды Польша мемлекеттік теледидары (TVP) ұйымдастырып, тікелей эфирде көрсетті. Келесі жылы концерт алғаш рет жеке меншік телеарна TVN арқылы көрсетілді және 2009 жылға дейін TVN-де таратылды. 2012–2014 жылдары концертті Polsat телеарнасы көрсетіп, ұйымдастырды. Кейіннен телеарна оны тоқтатты. 2015 жылғы фестиваль теледидарда көрсетілмеді, бірақ 2017 жылы TVN телеарнасына оралды.
Тарих
Сопот фестивалінің алғашқы бастамасын 1961 жылы Владыслав Шпилман, Польша суретшілер менеджментінің (PAGART) Szymon Zakrzewski-дің көмегімен ұйымдастырды. Алғашқы үш рет Гданьск кеме жасау залында (1961–1963) өтті, содан кейін фестиваль Орман операсына көшті. Фестиваль тарихының көп бөлігінде басты жүлде – Янтарь Nightingale (Балқарақай бұлбұл) болды. 1977 мен 1980 жылдар аралығында оның орнына Сопот қаласында өткізіліп келе жатқан Intervision ән байқауы қойылды. «Евровидение» ән байқауынан айырмашылығы, «Сопот» халықаралық музыка фестивалі жеңімпазды анықтау формуласын жиі өзгертіп, қатысушыларға түрлі конкурстар ұсынды. Мысалы, 4-ші Intervision ән фестивалінде (1980 жылдың 20-23 тамызында Сопот қаласында өткізілді) екі жарыс өтті: біреуі телекомпанияларды, екіншісі – жазба компанияларды ұсынушы әртістерге арналды. Біріншісінде қазылар алқасы әндердің көркемдік деңгейін бағаласа, екіншісінде орындаушылардың шеберлігіне назар аударды. Фестиваль әрқашан Еуропадан тыс елдерге есігін ашып, Куба, Доминикан Республикасы, Моңғолия, Жаңа Зеландия, Нигерия, Перу, Оңтүстік Африка және тағы да көптеген елдер осы шараға қатысты. 1980-ші жылдары Польшада және шетелде фестиваль танымалдығын жоғалтты, 1990-шы жылдары одан да төмендеді, ал TVP-нің тиімсіз ұйымдастыруы Сопот билігін 2005 жылғы Сопот халықаралық ән фестивалін жеке телеарна – TVN-ге тапсыруға мәжбүр етті. 1999 жылдан бері конкурс өткізілмеді. TVP оның орнына танымал әртістерді шақырып, Уитни Хьюстон, Тина Тернер, The Corrs, Лайонел Ричи, UB40, Рикки Мартин және Simply Red сияқтыларды өнер таныстырды. 2005 жылы TVN халықаралық жарысты қайта жандандырып, TVP-ден эстафета алды, ал 2006 жылы Элтон Джон мен Кэти Мелуаны шақырды. «Сопот» халықаралық ән фестивалі, әдетте, жұлдызды орындаушыларды тарту мүмкіндігіне байланысты Бенидорм халықаралық ән фестивалінен ірі саналады. 2010 және 2011 жылдары Орман операсының жөндеу жұмыстарына байланысты фестиваль өткізілмеді. 2012 жылдан бастап ол «Sopot Top Of The Top» фестивалі деп аталды және жыл сайын Polsat телеарнасы арқылы көрсетіледі. 2014 жылы атауы «Polsat Сопот» фестивалі деп өзгертілді. 2015 жылы Polsat фестивальді ұйымдастырудан бас тартты. Алайда, қала билігі биыл Сопот қаласында бір күндік фестиваль өткізуге шешім қабылдады, бірақ теледидардан көрсетілмеді. 2016 жылы концерт теледидар серіктесінің болмауына байланысты өткізілмеді, алғашқыда ол TVP болуға тиіс болған. Бір жылдық үзілістен кейін фестивальді қайта жандандыру туралы шешім қабылданды. 2017 жылдан бастап оны қайтадан TVN ұйымдастырып, эфирге шығарады. Фестиваль сонымен қатар халықаралық жұлдыздарды тыңдау мүмкіндігін де ұсынды. Бұрын Чарльз Азнавур, Демис Руссос, Boney M, Глория Гейнор, Петула Кларк, Джонни Кэш, Чак Берри, Ширли Басси, Village People, Kool and the Gang, Ванесса Мэй, Сабрина, C. C. Catch, Энни Леннокс, Пол Янг, Мариллион, Скорпиондар, Альфавиль, Ким Уайлд, Бонни Тайлер, Джимми Сомервилл, Erasure, Белинда Карлайл, Vaya Con Dios, Крис Риа, Брайан Адамс, Танита Тикарам, Ла Тоя Джексон, Рик Астли, Шакин Стивенс, Лондонбит, Bad Boys Blue, Technotronic, Kajagoogoo, Лималь, Горан Брегович, Нора Джонс, Анастасия және тағы да көптеген әртістер қатысты.