Кіріспе
Пакистандық крикетші Вакар Юнис Майтла (Пенджаби, 16 қараша 1971 жылы туған) – Пакистан ұлттық крикет құрамасының бұрынғы ойыншысы, қазіргі бапкер және комментатор. Оң қолмен жылдам лақтыратын Вакар крикет тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі саналады. Ол Пакистан крикет құрамасының бұрынғы бас бапкері. 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанған құраманың құрамында болды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Юнис – Пакистанның ең жас тестілік капитаны және тарихы бойынша төртінші ең жас тестілік капитан (22 жас 15 күн). 1989 жылдан 2003 жылға дейінгі халықаралық карьерасында Пакистан үшін 87 тестілік және 262 бір күндік халықаралық (ODI) матч өткізді. Юнистің айрықша қабілеті – крикет добын жоғары жылдамдықпен кері айналдырып лақтыруы. Ол ODI крикетінде 400 викет алған ең жас ойыншы. Сондай-ақ, ол ICC рейтингі бойынша барлық уақыттардағы үздік ондыққа кіреді. 2006 жылдан 2007 жылға дейін ұлттық құраманың боулинг жаттықтырушысы қызметін атқарды. Вакар 2010 жылдың 3 наурызында Пакистан крикет құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. Жеке себептерге байланысты 2011 жылдың 19 тамызында Пакистан крикет құрамасының бапкерлігінен кетті. 2013 жылы Үндістан Премьер-лигасында "Санрайзерс Хайдарабад" командасының боулинг жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. 2019 жылдың 4 қыркүйегінде Юнис ПХБ (PCB) тарапынан 3 жылдық келісімшарт бойынша Пакистанның жаңа боулинг жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол 2019 жылғы ICC әлем чемпионатында Пакистанның сәтсіз өнер көрсетуінен кейін жұмыстан босатылған Азхар Махмудты алмастырды.
Waqar Younis Maitla HI (Punjabi, ; born 16 November 1971) is a Pakistani cricket coach, commentator and former cricketer who captained Pakistan national cricket team. A right arm fast bowler, he is regarded as one of the greatest bowlers in cricket. He is the former head coach of the Pakistani cricket team. He was a part of the squad which finished as runners up at the 1999 Cricket World Cup. As of 2021, Younis holds the record for being the youngest Pakistani Test captain and the fourth youngest Test captain in history (22 years 15 days). He played 87 Tests and 262 One Day International (ODI) matches for Pakistan during his international cricket career from 1989 to 2003. Younis' trademark was his ability to reverse swing a cricket ball at high speed. He is the youngest bowler to take 400 wickets in ODI cricket. He is also placed in the top ten of all time based on ICC rankings. He worked as a bowling coach with the national side from 2006 to 2007. Waqar was appointed the coach of the Pakistan cricket team on 3 March 2010. He resigned as Pakistan's cricket coach on 19 August 2011 citing personal reasons. He joined Sunrisers Hyderabad as their bowling coach for the Indian Premier League 2013 season. On 4 September 2019, Younis was appointed by the PCB as Pakistan's new bowling coach on a 3 year contract. He replaced Azhar Mahmood, who was sacked after Pakistan's disappointing performance in the ICC World Cup 2019 tournament.
Білім
Юнис Пәкістанның Пәнджаб провинциясы, Вехари ауданындағы Буревала қаласында пәнджабтық джат отбасында дүниеге келді. Ол Бахавалпурдағы Садық мемлекеттік мектебінде, Шаржадағы Пәкістан Исламия мектебінде және Буреваладағы мемлекеттік колледжде оқыған.
Жас кезінде атлетизм
Ол Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Шаржа қаласында өсті, оның әкесі мұнда шартты жұмыс істеген. Ол Пәкістанға қайтып, жасөспірім кезінде крикет ойнауды бастады. Крикет ойнау үшін ол Буревалаға барып тұратын, соның салдарынан "Буревала экспресі" деген лақап атын алды. Оқушы және колледж кезінде ол өзінің көпқарысты спортшы екенін айтады, түрлі жарыстарда жүгіруші, найза тастаушы, биіктікке секіруші және қондырғымен секіруші болып қатысқан. Алғашқыда айналмалы доп тастаушы болған, кейін қарқынды доп тастауды таңдады.
Отбасы
2000 жылдан бері ол пакистандық-австралиялық дәрігер Фариалға үйленген. Олардың отбасы Австралиядағы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Касл Хилл қаласында тұрады. Оларда үш бала бар – екі қыз және бір ұл.
Криккеттің түсіндірмесі
Юнис Австралиядағы Nine Network телеарнасында және Біріккен Араб Эмираттарындағы Ten Sports телеарнасында телеспорт комментаторы болып жұмыс істеген.
Ерте мансап
Юнис өзінің крикет карьерасын 1987/88 жылдары Пәкістанда бірнеше бірінші сыныпты крикет клубтарында ойнай бастады. Бірақ, ол каналға секірген кезде сол қолының кішкентай саусағын жоғалтып, жарақат алды. Ол осы жазадан айығып, спорттық мансабын жалғастырды. Соңында, Пәкістанның бұрынғы капитаны Имран Хан оны байқап, ұлттық құрамаға шақырды. Ол ұлттық құрамаға іріктелер алдында бар болғаны алты бірінші сыныптық ойынға қатысқан еді. Вакар былай дейді: "Мен есімде, сол кезде Имран дұрыс сезінбеді және лагерьде болған жоқ. Сәтімізге қарай, "Супер Уилс" кубогы өтіп жатқан еді, және "United Bank" пен "Delhi XI" командалары арасында матч болды. Салим Жаффар жарақат алды, мен де сол ойынға мүмкіндік алдым. Имран мені теледидардан көріп, ойынның соңына тікелей келіп қана қоймай, оны тамашалады. Ертесі күні ол менімен кездесіп, келесі айда Шаржаға баратынымызды айтты. Ол кезде Имранмен кездесуім өте қызықты болды, ал оның маған құрамаға іріктеу туралы хабарлауы тіпті керемет еді."
Ішкі
Англия көрермендері Уакардың талантын 1990 жылдардың басында, ол Суррей клубында ойнаған кезде танысты. 1991 жылы Суррей үшін 582 оверде 113 қақпа алды, әрқайсысы бар болғаны 14.65-ке шаққанда (осылайша маусымның бірінші сыныптық боулинг орташа көрсеткіштерін басып өтті), және жалпы орташа деңгейдегі округтік шабуылды иығында алып жүргенімен, өзін қазіргі заманғы ең үздік боулерлердің бірі ретінде таныстырды. Ол жерде ол тамаша крикеттік өнер көрсетіп, спорт жанкүйерлерінің назарын өзіне аударды. 1997 жылы Гламорган командасымен Англияның округтік чемпионатында жеңіске жетті. 1997 жылғы 21 маусымда Ливерпульде Ланкаширға қарсы өткен ойында 25 допта 7 қақпа алды, соның ішінде бір хет-трик жасады, ал маусым ішінде 68 қақпа алды.
Халықаралық
Юнис 1989 жылғы 16 қарашада Үндістанға қарсы халықаралық крикеттегі дебютін жасады. Сол матчта үндістандық шабуылшы Сачин Тендулкар да дебют жасады. Вакар тең түскен матчта 4 қақпаны иеленді, оның ішінде Тендулкар мен Капил Девтің қақпалары да болды. Ол жылдамдығымен бірден көзге түсті және крикет медиасында "Вики" немесе "Буревала экспресі" деп танылды. Вакар мен Васим Акрам Пакистан үшін боулинг шабуылын ашып, қорқынышты және тиімді шабуылға айналды. Өзінің қарыштамалық шағында ол өте жылдам шабуылшыға айналып, 1994 жылы Жаңа Зеландияға қарсы бір күндік халықаралық матчта хет-трик жасады. 2000 жылдардың басында ол боулинг серіктесі және капитан Акраммен келіспеушіліктерге байланысты Пакистан құрамасынан қысқа мерзімге шығып қалды. Крикетке оралуымен ол Пакистанның капитаны болып тағайындалды. Алайда, ол допты манипуляциялау және бірқатар даулы жағдайларға қатысты айыптауларға тап болды. 2000 жылдың шілдесінде Вакар допты манипуляциялағаны үшін бір халықаралық матчтан шеттетіліп, матчтық гонорарының 50% айыппұл салынды. Ол мұндай жағдайға байланысты матчта ойнаудан шеттетілген алғашқы крикетші болды. 2003 жылғы әлем чемпионатында да даулы жағдайларға ұшырады. Австралияға қарсы ашылу матчында Вакар Эндрю Саймондске "бимер" (қауіпті доп) лақтырғаннан кейін шабуылдан алынып тасталды, бұл халықаралық матчта мұндай тәртіптік шараға ұшыраған алғашқы шабуылшы болды. Пакистандықтар тек екі матчта жеңіске жетіп, топтық кезеңнен шығып қалды, екеуі де серіктес командаларға қарсы болды. Турнирден кейін ол капитандықтан бас тарды және халықаралық құрамаға енгізілмеді. Шамамен 15 жылдық мансабынан кейін Вакар 2004 жылдың сәуір айында крикеттен толығымен қанағаттанды деп жариялады. Мансабының соңында ол тест крикетінде 373 қақпанымен пакистандықтардың екінші ең көп қақпа алған ойыншысы болды.
Жаттықтырушылық мансап
2006 жылғы наурыз айында ол Пәкістан құрамасының боулинг жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2007 жылғы 6 қаңтарда Пәкістан Крикет Кеңесінің (PCB) оны тек Оңтүстік Африкаға қарсы тестілік серияға ғана ұстап, ал одан кейінгі бес бір күндік халықаралық матчқа емес, осы лауазымнан кеткеніне наразылық білдірді. Сондай-ақ, ол боулинг жаттықтырушысы ретінде Муштак Ахмедті таңдағаны үшін капитан Инзамам-үл-Хаққа кінә тақты. 2009 жылғы желтоқсанда Австралияға жасаған сапарында Пәкістанның боулинг және филдинг жаттықтырушысы болып қайта тағайындалды. 2010 жылғы наурыз айында Интихаб Аламды жаттықтырушы лауазымынан босатудан кейін, сол жылдың басында Австралияда өткен турнеде ұлттық құраманың нашар өнер көрсетуіне байланысты Вакар Пәкістанның бас бапкері болып тағайындалды. Вакардың жаттықтырушы ретінде алғашқы жұмысы – тәжірибесіз Пәкістан құрамын, Юнис Хан, Мұхаммед Юсуф және Шойб Маликсіз, 2010 жылғы ICC World Twenty20 турниріне жеткізу болды. Ол чемпиондық титулын қорғап тұрған команданы жартылай финалға дейін жетеледі, бірақ Австралиядан жеңіліп қалды. 2010 жылғы Азия кубогында Пәкістан Шри-Ланкадан шамалы айырмамен жеңіліп қалды. Келесі матчта Пәкістан Харбхажан Сингхтің соңғы овердің үшінші добынан соққан алтылығының арқасында Үндістанға шамалы айырмамен жеңіліп қалды. Келесі матч Пәкістан мен Бангладеш арасындағы ойын болды, Африди тағы да жүздік соқты, нәтижесінде Пәкістан 385 ұпай жинап, 139 ұпаймен жеңіске жетті. Содан кейін Англияға турне жасалды, онда Австралияға қарсы екі Twenty20 және екі тестілік матч өтті. Пәкістан екі Twenty20 матчты да жеңіске жеткізді, ал бірінші тестіде 154 ұпаймен жеңілді. Пәкістан екінші тестіде жеңіске жетіп, 15 жылдан кейін алғаш рет Австралияны тестілік матчта жеңді. 1995 жылғы жеңіске Вакар Юнистің керемет боулингі де көмектескен. Бұл турдан кейін Англияға даулы турне жасалды, Пәкістан соңғы тестілік матчты жеңіп, серияны 2:2 ете алуы керек болды. "The News of the World" газеті Мұхаммед Әмір, Мұхаммед Асиф және капитан Салман Батттың спот-фиксингке қатысқандарын жариялады. Бұл үш ойыншы уақытша тоқтатылды, ал Пәкістан бір иннингпен және 225 ұпаймен жеңілді – бұл олардың тарихындағы ең үлкен жеңілісі болды. Команданың төмен моральдық жағдайы келесі екі Twenty20 матчта Англияның жеңіске жетуіне себеп болды, ал келесі бір күндік серияда Англия 3:2 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін Оңтүстік Африкаға қарсы Абу-Дабиде турне өтті. Пәкістан бірінші Twenty20 матчта 6 қақпаға жеңілді. Сонымен қатар, Пәкістан бес матчтан тұратын бір күндік серияда 3:2 есебімен жеңілді. Пәкістан екінші бір күндік матчты Абдул Раззақтың 72 доптан соққан 109* ұпайының арқасында жеңіп алды. Оңтүстік Африкамен екі матчтан тұратын тестілік серия тең аяқталды. Ол сондай-ақ, қазір Пәкістанның әлем чемпионатына дайындалу уақыты келді деп мәлімдеді. Пәкістан әлем чемпионатын күшті бастады, 6 матчтың 5-ін жеңіп, өз тобында бірінші орынды иеленді. Пәкістан жартылай финалда Батыс Үндістанды 10 қақпаға жеңіп, бірақ жартылай финалда Үндістанға 29 ұпаймен жеңілді. Вакар 2011 жылғы тамызда жеке себептермен Пәкістан бапкері лауазымынан кетті, бірақ капитан Шахид Афридимен болған келіспеушілік те себеп болуы мүмкін. 2013 жылғы наурызда ол 2013 жылғы Үндістан Премьер-лигасының боулинг жаттықтырушысы ретінде Хайдарабадтың "Sunrisers" командасына қосылатыны туралы хабарланды. 2014 жылғы мамырда Вакар 2014 жылғы маусымнан бастап екі жыл мерзімге Пәкістан құрамасының бас бапкері болып қайта тағайындалды. Вакар 2016 жылғы 4 сәуірде ПКК бас бапкері лауазымынан кетті, себебі кеңесшілердің ұсыныстарын іске асырмауы және World T20 турнирінен кейін құпия есептің жариялануы. Ол Пәкістан Супер лигасының үшінші маусымында "Multan Sultans" командасының бас бапкері болады. 2017 жылғы 16 қарашада Вакар 2017 жылғы Бангладеш Премьер-лигасының командасы "Sylhet Sixers" командасының менторы болып тағайындалды. 2018 жылғы 15 наурызында Вакар Бангладеш Премьер-лигасының келесі екі маусымына бас бапкер болып тағайындалды. 2019 жылғы Крикет Әлем Кубогынан кейін Вакар төртінші рет Пәкістан Крикет командасының боулинг жаттықтырушысы болып тағайындалды.
After the Cricket World Cup 2019, Waqar was reappointed as bowling coach of Pakistan Cricket team for a fourth time.
2016 жылғы ХХХХ әлем чемпионаты
Вакар Юнис Пакистанның жартылай финалға шыға алмағаны үшін қатты сынға ұшырады, ел бірнеше жылдан бері халықаралық крикет көрмегеніне көңіл бөлді. 2016 жылы Т20 форматында Бангладешті жеңгеннен кейін, команда Жаңа Зеландия, Үндістан және Австралиядан жеңіліске ұшырап, турнирден шығарылды. Вакар ұлттан кешірім сұрап, қажет болса зейнеткерлікке кетуге дайын екенін айтты, бірақ бұл олардың өз елінде крикеттің болмауынан туындаған нәрсе болуы мүмкін екенін де қосты. Бірақ кейін ол жазған есебінде Пакистанның матчтардағы нашар өнерін Шахид Афридиге жүктеді. Юнис есепті ПХБ-ға (Пакистан Крикет Басқармасы) тапсырды, бірақ ол бұқаралық ақпарат құралдарына жарияланды. Ол ашуын білдіріп, есептің құпия екенін айтты, бұл әлеуметтік желілерде жанкүйерлердің оған көңілінің қалғанына себеп болды, өйткені ол кінәны Афридиге аударып тастады. Юнис есепте Афридиді матчтар кезінде "жауапсыз" деп айыптады және Мохаммад Хафиз тізе жарақатын жасырғанын, бұл олардың өнеріне де әсер еткенін айтты. Сондай-ақ, Афридидің өзі нашар ойнағанын немесе басқа ойыншылар капитан ретінде оның сөзін тыңдамағанын айтты. Ол ПХБ өзін жаман етіп көрсеткенін және кейіннен онымен кездесуден бас тартқанын, себебі олардың ақпаратты жариялаған болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ зейнеткерлікке кету жоспарларын тоқтатты және 2016 жылдың маусымында аяқталатын бапкерлік келісімшартынан қарамастан, ақпараттың жариялануына назар аударуды қалады. Юнис жеке тұлғаларды кінәламауға тырысса да, көбінесе ойыншыларды, әсіресе Афридиді айыптап көрсетті. Ол Ақмалдың ілікпеуі керек екенін, оның орнына ел намысын қорғайтын ойыншылардың таңдалғанын айтты. Сондай-ақ, ол 2016 жылдың ақпан айында Азия кубогын жеңіліске ұшырағанын, себебі олар PSL маусымында жаттығулар жасаған жоқ, сондықтан "дайын емес" еді, бұл олар үшін "демалысқа" ұласқан еді. Жалпы, ол бұл оқиғаға Афридидің нашар капитандығын кінәлады. Ол 2016 жылғы Азия кубогында жаңа ойыншы Мұхаммед Навазды боулер ретінде пайдаланғанын дұрыс емес деп атады, өйткені ол 3 оверде 38 ұпайға соққы алғаннан кейін оны ұстай алмағандықтан оның сенімділігін "жойды". Кейін Юнис өзінің Twitter-де "ешкім шындықты естігісі келмейді" деп жазды. 2016 жылдың 4 сәуірінде Вакар команданың бас бапкері лауазымынан, Шахид Африди T20 капитаны лауазымынан кеткеннен кейін отставкаға кетті. Оның айтуынша, себебі ПХБ оны "көрінеу кінәлі" етіп көрсетіп, T20 есебін жариялаған. Ол келісімшарты аяқталмас бұрын бапкер лауазымынан кетіп, жалақысын отандық крикетке инвестициялау керектігін айтты. Ол команданы жандандыруға бар күшін салғанын, бірақ олар өнерін жақсарта алмағанын және оның есептегі ұсынымдарын ПХБ нашар басқарғанын, тіпті оның жариялануы туралы әңгімелесуден бас тартқанын қосты. Вакар Юнис Пакистан крикетіне сіңірген еңбегін ұмытпау керектігін айтып, ауыр жүрекпен лауазымынан кетіп жатқанын мәлімдеді.
Кері ауытқу
Вакар – Сарфраз Наваздан бастап, кері айналуды (reverse swing) табысты қолданған пакистандық жылдам допшылардың бірі. Ол карьерасының басында Имран Хан зейнеткерлікке шыққанға дейін ескі допты лақтырушы ретінде пайдаланылды. Акраммен бірге Юнис 1990 жылдары Пәкістанның шабуылдық боулингін бастады. Крикет сыншылары мен зерттеушілер Юнис пен Акрамды крикет тарихындағы ең тиімді жылдам допшылар жұбының бірі деп санайды, себебі олар допты жоғары жылдамдықпен қисайта білді. Кері айналу қабілеті мен жылдамдығы оны заманауи крикеттегі ең талантты допшылардың біріне айналдырды. Оның крикеттегі ең жылдам лақтыруы – 153 км/сағ немесе 95.1 миль/сағ, ол 1993 жылы Оңтүстік Африкаға қарсы ойында тастаған, бірақ бұл оның ауыр жарақат алғаннан кейін болды, ол оның допты лақтыру жылдамдығын едәуір төмендеткен еді. Ол қысқа доптарды (bouncers) тиімді пайдалануда да шебер болды; Вакардың Пәкістандағы Шейхупура қаласында Оңтүстік Африкаға қарсы ойыны қысқа доптарды тиімді қолдануымен есте қалады. 1992 жылы Англияға қарсы тесттік сериядағы Пәкістанның жеңісінен кейін ағылшын медиасы кері айналуды күдікпен қабылдады. Бұл кезеңде бұл техника крикет әлеміне жаңа болғандықтан, сыншылар бұрыс ойынға айыптаулар жасады, бірақ крикет шенеуніктері бұрыс ойынның ешқандай дәлелін таппады және кері айналу шеберлігі крикетте мойындалды.
Ықпал
Шри-Ланканың жылдам добылаушысы Ласит Малинга, әлем чемпионаттары тарихында екі хет-трик жасаған алғашқы ойыншы болды. Ол, Пәкістанның әйгілі дуэті – Уасим Акрам мен Вакар Юнис қабылдауларын қарап, өлімдік йоркерлерін қалай орындауға үйренгенін айтты. Әрине, жылдар бойы көптеген добылаушылар кері айналуды (reverse swing) үйреніп, меңгерген, бірақ зерттелмеген әлі де бірнеше техникалар бар, мысалы, «банан айналуы» (banana swing). Вакар Юниске «Банан айналуы» (Banana Swing) добылаушысы деген атақ, оның жерге тимей тұрып, өте жоғары жылдамдықпен ауада допты қисайтудың ерекше техникасы үшін берілді. Оның көптеген хет-триктерінде ойнауға мүмкін емес «банан айналуы» (banana swing) доптарын тастады.
ICC атақ залы
Юнис 2013 жылдың 9 желтоқсанында ICC Даңқ залына енгізілді. Ол Даңқ залына енген 70-ші ер адам болды, ол елдесі Ханиф Мұхаммед пен Захир Аббасқа, сондай-ақ бұрынғы командаластары Имран Хан, Жавед Миандад және Васим Акрамға қосылды. Осы оқиғада ол: "Мен үшін зор мәртебе, мені осындай құрметке лайық деп есептеген адамдарға шынайы алғыс айтамын" деді.
Zaheer Abbas as well as his former teammates Imran Khan, Javed Miandad and Wasim Akram. On his induction he said: "It's a huge honour for me, I'm truly grateful to the people who've considered me worthy of such an honour."
Бір ойынның ішінде бес ұпай
Вакар Юнис тестілік крикетте бір иннингсте 22 рет бес немесе одан көп қақпа алған. Бір күндік халықаралық матчтарда ол ең көп бес қақпалық серияны (13 рет) көрсеткен.
Діни риторика
Пәкістан ICC турнирінде (2021 T20 WC) Үндістанды алғаш рет жеңгеннен кейін Вакар: «Ризван индустардың алдында намаз оқығанын көру өте ерекше болды» деді. Бұл мәлімдеме Пакистан мен Үндістанда ғана емес, кеңінен наразылық тудырды, содан кейін ол бұл сөзі үшін өтініш білдірді.