Доун Стэйли: Американдық баскетболшы және жаттықтырушының өмірбаяны

Кіріспе

Американдық баскетболшы және жаттықтырушы (1970 жылы туған)

Доун Мишель Стейли (1970 жылдың 4 мамырында туған)

2022 жылдың 3 сәуірінде Стейли Геймкоксты UConn командасын 64–49 есебімен жеңіп, екінші ұлттық титулға жеткізді, маусымды 35–2 көрсеткішпен аяқтады және бүкіл маусым бойында екі маңызды рейтингте де бірінші орынды сақтап тұрды. Стейли 2022 жылғы ең үздік жаттықтырушы ретінде Найсмит сыйлығының иегері атанды. 2024 жылдың 7 сәуірінде ол бірінші орындағы Геймкоксты жеңіліссіз 38–0 маусымға бастап, Айова командасын 87–75 есебімен жеңіп, команданың үшінші ұлттық титулын жеңіп алды. Стейли тағы да Ұлттық жылдың жаттықтырушысы атағын жеңіп алды.

Ерте өмір

Оның ата-анасы, Кларенс және Эстел Стейли, 1950 жылдары Оңтүстік Каролина штатының Орангебург округінен Солтүстік Филадельфияға көшіп келді, олар кезде әлі жасөспірімдер еді. Олар жас кезінде үйленді және 1967 жылы Реймонд Розен үйлерінің тұрғын үй кешенінде үш бөлмелі, бір ваннасы бар қатарласа орналасқан үйге көшіп барды. Кларенс, толық емес уақытта жұмыс істейтін ағаш шебері, және Эстел, үй шаруасымен айналысатын әйел, бірге бес баланы тәрбиеледі – үш ұл, Лоуренс, Энтони және Эрик, және екі қыз, Трейси және Дон. Өзінің қатаң мінезді анасынан қорқып өсті, ол дінге берілген және жазалаудан тартынбаған. Стейли білгендей, "егер оның ережелерін сақтасаң, таза өмір сүресің. Жақсы болып қаласың. Бақытты өмірге ие боласың".

Орта мектеп жылдары

Стейли Филадельфиядағы Мюррелл Доббинс кәсіптік орта мектебіндегі соңғы маусымында жылдың ұлттық мектеп ойыншысы деп танылды.

Колледж жылдары

Стейли Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласындағы Вирджиния университетіне (UVA) оқуға түсіп, риторика және коммуникация саласы бойынша диплом алды. Колледждегі төрт маусымында ол командасын төрт NCAA турниріне, үш «Финал төрттікке» және бір ұлттық чемпионат ойынына жеткізді. 1991 және 1992 жылдары ол ACC жылдың ең үздік әйел спортшысы және жылдың ең үздік ойыншысы деп танылды. Стейли колледждегі карьерасын 2135 ұпаймен аяқтады және 454 ұрлықпен NCAA-да карьералық рекордты сақтады (кейін бұл рекордты қазіргі рекорд иегері Натали Уайт жаңартты). Ол Вирджиния университетінде барлық уақыттағы ең көп ұпай салған ойыншы және 729 нәтижелі паспен ACC-дегі ең көп нәтижелі пас берген ойыншы ретінде мансабын аяқтады, бірақ бұл рекордтарды бұрынғы UVA жұлдыздары Моника Райт және Шарни Золл жаңартты. Оның 24-нөмірі UVA-да мәңгілікке тоқтатылды.

Шетелдік кәсіби мансап

1994–1995 жылдары, бітіргеннен кейін, Стейли Францияның Тарбс қаласында, Италияда, Бразилияда және Испанияда кәсіби баскетболмен айналысты, содан кейін ABL және WNBA лигаларына қосылды.

АҚШ баскетбол

Стейли АҚШ баскетбол әйелдерінің жасөспірімдер ұлттық құрамасына (қазір U19 командасы деп аталады) қосылды. Команда 1989 жылғы шілдеде Испанияның Бильбао қаласында өткен екінші жасөспірімдер әлем чемпионатына қатысты. АҚШ құрамасы алғашқы ойында Оңтүстік Кореядан қосымша уақытта жеңіліп, кейін Австралиядан екі ұпаймен ұтылды. Болгарияны жеңгеннен кейін АҚШ құрамасы тағы бір тартысты ойында Чехословакияға үш ұпаймен есе жіберді. Осы жеңілістен кейін команда Заирге қарсы жеңіске жетті, бірақ соңғы ойында Испанияға да үш ұпайпен ұтылды. Стейли турнир барысында орташа есеппен ойынға 10,8 ұпайдан алып, 14 рет доп ұрлады, екеуі де командада екінші көрсеткіш болды. Американдықтар турнирді жетінші орында аяқтады. Стейли мансабының барысында АҚШ құрамасы үшін ойнады. 1994 жылы ол әлем чемпионатына қатысып, АҚШ баскетбол федерациясының жыл үздік ойыншысы атанды. Ол 1996 жылғы құраманы 60–0 есебімен жеңіліссіз рекордқа жеткізіп, 1996 жылғы Атланта жазғы Олимпиадасында алтын медаль жеңіп алды. Ол сондай-ақ 2000 жылғы Олимпиада құрамасының құрамында болды, ол алтын медальді сақтап қалды. Стейли 1995 жылы АҚШ әйелдер арасындағы Панамерикан ойындарында АҚШ-ты ұсынуға таңдалды, бірақ тек төрт команда қатысуға келісім берді, сондықтан жарыс жойылды.

Ғибадатханалық соулар (20002008)

Стейлиге Темпл университетінің спорт директоры Дейв О'Брайен алғаш ұсыныс жасағанда, оған жаттықтырушылыққа ешқандай қызығушылығы болмады. Ол сол кезде Филадельфияда өткен Финал төрттігіне қатысып жатқан Олимпиада құрамасында болды. О'Брайен Стейлидің Филадельфияда туып-өскенін және Филадельфияның Доббинс техникалық орта мектебінің жұлдызды баскетболшысы екенін ескеріп, оны кампусқа баруға көндірді, онда оны жұмысқа орналасуға арналған сұхбат ретінде қарастырылатын оннан астам адаммен бірге конференц-залға алып барды. Оны жаттықтырушы ретінде көретінін сұрағанда, ол «жоқ, мүлдем жоқ» деп жауап берді. Бастапқыда ол жаттықтырушы болу ұсыныстарына қарсылық көрсетті. О'Брайен тактикасын өзгертті және бағдарламаны жақсартудың жолдарын табуға шақырды. Ол сол кезде әлі де WNBA-да ойнап жүрген еді, ал достары оған ойнаумен қатар жаттықтырушы болу мүмкін емес екенін айтты. Осы шақыру оны жаттықтырушылыққа тырысып қарау керектігіне сендірді және Темплде бас жаттықтырушы лауазымын қабылдады. Бірінші маусымында, 2000–01 жылдары, Темпл WNIT турниріне жолдама алды. 2001, 2002 және 2004 жылдары оның командалары Атлантик 10 турнирін жеңіп, NCAA турниріне қатысу құқығын иеленді. 2004–05 маусымында Стейлидің командасы 28–4 есебімен, соның ішінде Атлантик 10 қарсыластарына қарсы 19–0 есебімен жеңіске жетті. Дегенмен, олар NCAA турнирінің екінші турында Ратгерс университетіне есе жіберді. Сол маусымда А 10 жартылай финалында Ксавьер университетіне қарсы өткен ойында Стейли 100 жеңіске жетті, бұл көрсеткіш әйелдер баскетболындағы жаттықтырушылардың арасында ең жылдам нәтиже болды. 2008 жылдың 7 мамырында Темпл университеті Стейлидің Темплден Оңтүстік Каролина университетінің бос жаттықтырушы лауазымына ауысатынын растады. Ол Темплді 172–80 жалпы есебімен, алты NCAA турниріне қатысумен және төрт Атлантик 10 титулымен тастап кетті.

Оңтүстік Каролинаның ойыншылары (2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Оңтүстік Каролинада ол бағдарламаны бастапқыда қайта құруға кірісті, қызметінің басында екі жеңіліс маусымын бастан кешірді. 2008–09 маусымда 10 жеңіспен бастап, ол бағдарламаны әр келесі маусымда жақсы нәтижелерге жеткізді, нәтижесінде 2014–15 маусымда бағдарлама алғаш рет №1 рейтингісіне ие болды және Final Four-ға өтті. Олар бір жылдан кейін қалдырған жерінен жалғастырып, SEC ойындарында жеңіліссіз болды; алайда, Sweet Sixteen кезеңінде Сиракуздан жеңілді. 2016–17 жылдары «Gamecocks» үшінші жыл қатарынан SEC тұрақты маусым және турнир чемпионы атанды және мектеп тарихындағы екінші Final Four-ға жолдама алды. Ұлттық чемпионат ойынында олар қарсыластары Миссисипи штатын жеңіп, мектеп тарихындағы алғашқы ұлттық титулды жеңіп алды. Стейли әйелдер баскетбол командасын ұлттық чемпионатқа жеткізген екінші афроамерикандық болды; Кэролин Пек 1999 жылы «Purdue» командасын ұлттық чемпионатқа дайындаған. 2017 жылғы жеңістен кейін «The Post and Courier» басылымы Стейлиді Оңтүстік Каролина спортындағы ең беделді 25 адамның тізімінде бірінші орынға қойды. Стейли басшылығымен бағдарлама бес рет SEC тұрақты маусым чемпионатын, жеті рет SEC турнирін, төрт рет Final Four, үш рет NCAA ұлттық чемпионатын, жеті рет Sweet Sixteen кезеңіне қатысты, бес рет SEC жылдың үздік ойыншысы және бес рет SEC жылдың жаңа түлегі атағын жеңіп алды. Стейлидің өзі бес рет SEC жылдың жаттықтырушысы атағын иеленді. 2020 жылы Стейли «Gamecocks» командасын 32–1 есебімен маусымға бастап, тағы бір SEC тұрақты маусым және турнир чемпионатын жеңіп алды. «Gamecocks» NCAA турнирінің тоқтатылуына дейін екі ірі сауалнамада да бірінші орынды иеленді. Стейли 2020 жылы жылдың ұлттық жаттықтырушысы атағын жеңіп алды; ол Найсмит сыйлығын ойыншы ретінде де, жаттықтырушы ретінде де жеңіп алған алғашқы адам. 2021 жылы Стейли командасын үшінші рет Final Four-ға жеткізді, бірақ Стенфордқа қарсы өткен даулы ойында 66–65 есебімен жеңілді. Стейлидің «Gamecocks» командасы 2021–22 маусымы үшін №1 рейтингтегі жаңа түлектер тобына қол қойды. 2021 жылдың 15 қазанында Стейли Оңтүстік Каролинамен жеті жылдық, 22,4 миллион долларлық келісімшартты ұзартты, бұл оны елдегі ең жоғары жалақы алатын қара нәсілді колледж баскетбол жаттықтырушысы етті. 2022 жылы «Gamecocks» командасы маусым бойы екі сауалнамада да №1 орында болды, соның ішінде Стенфорд, UConn, NC State, Орегон, Мэриленд, Дьюк, LSU, Теннесси және Джорджия сияқты 14 рейтингтегі команданы жеңді. NCAA турнирінде «Gamecocks» Говардты, Майамиді, Солтүстік Каролинаны, Крейтонды, Луисвиллді және содан кейін UConn-ты екінші ұлттық чемпионатты жеңіп алу үшін жеңді. Стейли бір маусымда Гену Ауриемманы, Тара ВанДерверді және Ким Малкиді жеңген алғашқы жаттықтырушы болды. Стейли тағы да Найсмит сыйлығының иегері атанды және «Жылдың ұлттық ойыншысы» Алия Бостонды жаттықтырды. 2022 жылы Бригам Янг Университетінің жанкүйері Дьюк әйелдер волейбол командасының мүшесіне қатысты расистік оқиғадан кейін Стейли команданың 2022–23 және 2023–24 маусымдарында BYU-ға қарсы ойындарын тоқтатты. Тергеу нәтижесінде бұл мәлімдемені растайтын дәлелдер табылған жоқ, бірақ Стейли бұл серияны қайта жандандырудан бас тартты. Стейли 2024 жылдың 22 ақпанында 786 ойында (Оңтүстік Каролинада 534 ойын) өзінің 600-ші жеңісін одіс етті. 2024 жылы Стейли команданы 38–0 есебімен маусымды аяқтады және үшінші ұлттық титулды жеңіп алды. Стейли төртінші рет «Жыл жаттықтырушысы» Найсмит сыйлығын жеңіп алды.

At South Carolina she started rebuilding a program from scratch, suffering through two losing seasons at the start of her tenure. Starting with 10 wins during the 2008–09 season, she led the program to ever better finishes in each subsequent season, leading to the program's first number 1 ranking and Final Four appearance during the 2014–15 season. They picked up where they left off a year later, going undefeated in SEC play; however, they were upended in the Sweet 16 by Syracuse. In 2016–17, the Gamecocks repeated as SEC regular season and tournament champions for the third year in a row, and advanced to the second Final Four in school history. They defeated conference rival Mississippi State in the national championship game to win the first national title in school history. Staley became the second African American to lead a women's basketball team to a national championship; Carolyn Peck had coached Purdue to the 1999 national championship. After the 2017 win, The Post and Courier listed Staley first in their ranking of the 25 most powerful people in South Carolina sports. Under Staley the program has captured five SEC regular season championships, seven SEC tournament titles, four Final Fours, three NCAA national championships, seven Sweet Sixteen appearances, five SEC player of the year awards and five SEC freshman of the year awards. Staley herself has been awarded SEC coach of the year five times. In 2020, Staley led the Gamecocks to a 32–1 season, winning yet another SEC regular season, and tournament championship. The Gamecocks finished #1 in both major polls, before the NCAA tournament was cancelled. Staley swept the national coach of the year awards in 2020; she is the first person to win the Naismith award as a player and also as a coach. In 2021, Staley led her team to a third Final Four, before losing a controversial game to Stanford 66–65. Staley's Gamecocks signed the #1 class for the then upcoming 2021–22 season. On October 15, 2021, Staley signed a seven year, $22.4 million contract extension with South Carolina, making her the highest paid Black college basketball coach in the country. In 2022 the Gamecocks were #1 in both polls for the entire season, they would go on to defeat 14 ranked teams, including Stanford, UConn, NC State, Oregon, Maryland, Duke, LSU, Tennessee and Georgia. In the NCAA tournament, the Gamecocks defeated Howard, Miami, North Carolina, Creighton, Louisville, and then UConn again to win a second national championship. Staley is the first coach to defeat Geno Auriemma, Tara VanDerveer and Kim Mulkey in the same season. Staley was again named Naismith Award winner, and coached the National Player of the Year Aliyah Boston. In 2022, following an alleged racist incident by a Brigham Young University fan against a member of the Duke women's volleyball team, Staley canceled the team's matchups against BYU in the 2022–23 and 2023–24 seasons. Despite an investigation that did not find evidence to corroborate the claim, Staley declined to reinstate the series. Staley won her 600th game on February 22, 2024, in 786 games (534 at South Carolina). In 2024, Staley guided the team to a perfect 38–0 season, winning their third national title. Staley won her fourth Naismith Coach of the Year Award.

АҚШ баскетбол

Доун Стейли 2006 жылы АҚШ ұлттық құрамасының көмекші бапкері болып қызмет етті, бұл команда өткел кезеңде болды. 2004 жылғы Олимпиада, 2002 жылғы Әлем чемпионаттары, 2000 жылғы Олимпиада, 1998 жылғы Әлем чемпионаттары және 1996 жылғы Олимпиадада команданың ұпайларын көбінесе Лиза Лесли жетектеген болатын, бірақ ол енді командада жоқ еді. Шерил Свупс мүмкіндігі болды, бірақ жарақаттарының кесірінен толыққанды қатыса алмады, ал Стейли ойыншылықтан бапкерлікке өтті. Сью Бёрд, Кандис Паркер және Диана Таурази секілді жаңа ойыншылар оның орнын толтырды, бірақ бұл команданың жаңаруы еді. Тағы бір қиындық – WNBA міндеттемелеріне байланысты команда мүшелерінің кейбіреуі жаттығуларға қатыса алмады. Команда жақсы бастады, алты іріктеу ойынының барлығында жеңіске жетті, соның ішінде Ресеймен болған ойында да. Шектелген ойындарда АҚШ құрамасы Испанияны 90:56 есебімен жеңді. Жартылай финалда Ресеймен қайта кездесу болды, бірақ бұл жолы ресейліктер 75:68 есебімен жеңіске жетті. АҚШ қола медаль үшін Бразилиямен күш сынасты және 99:59 есебімен оңай жеңіске жетті. 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында (Қытай) Стейли АҚШ құрамасының бас бапкері Энн Донованның көмекшісі болды және американдықтардың әйелдер баскетболдан төртінші тікелей алтын медалін және соңғы жеті Олимпиаданың алты алтын медалін жеңіп алуына көмектесті. 2007 жылғы Пан-Америка ойындарында АҚШ құрамасына алтын медаль жеңгізгеннен кейін, ол 2014 жылы U17 құрамасының, ал 2015 жылы U19 құрамасының бас бапкері болды, U18 Америка чемпионатында және U19 FIBA әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. АҚШ баскетбол ұйымы U19 құрамасының алтын медалінің нәтижесі үшін оған «Жылдың ұлттық бапкері» сыйлығын табыс етті. Ол U19 ерлер құрамасын алтын медальға жеткізген Шон Миллермен бірге бұл сыйлықты бөлісті. 2016 жылғы Рио-де-Жанейро Олимпиадасында (Бразилия) Стейли АҚШ құрамасының бас бапкері Гену Ауриемманың көмекшісі болды және американдықтардың әйелдер баскетболдан алтын медальді жеңіп алуына көмектесті. 2017 жылдың 10 наурызында ол АҚШ әйелдер ұлттық құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. 2020 жылғы жазғы Олимпиадада Стейли АҚШ құрамасының бас бапкері ретінде алғашқы алтын медалін жеңіп алды, барлық алты ойында жеңіске жетіп, өзінің рекордын 45–0-ге жеткізді. Стейли сонымен қатар АҚШ құрамасын 2018 жылғы Испанияда өткен Әлем чемпионаттарында алтын медальға және 2019 және 2021 жылғы FIBA Америка Кубоктарында екі алтын медальға жеткізді.

Dawn Staley served as an assistant coach for the USA national team in 2006, a team in transition. Lisa Leslie, who had led the team in scoring in the 2004 Olympics, the 2002 World Championships, the 2000 Olympics, the 1998 World Championships, and the 1996 Olympics was no longer on the team. Sheryl Swoopes was available but hampered by injuries, with Staley transitioning from player to coach. Newcomers Sue Bird, Candace Parker and Diana Taurasi picked up the slack, but it was a team in transition. As an additional challenge, some members of the squad were unable to join the team for practices due to WNBA commitments. The team started out strong, winning each of the six preliminary games, including the game against Russia. In the quarterfinals, the USA team beat Spain 90–56. The semifinal was a rematch against Russia, but this time the Russian team prevailed, 75–68. The USA faced Brazil in the bronze medal game, and won easily 99–59. During the 2008 Summer Olympics in Beijing, China, Staley served as an assistant coach under Team USA head coach Anne Donovan and helped the Americans win their fourth straight gold medal in women's basketball and sixth in their past seven Olympic appearances. After coaching Team USA to a gold medal at the 2007 Pan Am games, she served as head coach to the U17 Team in 2014 and the U19 Team in 2015, winning gold medals at the U18 Americas Championship and the U19 FIBA World Championship. The USA basketball organization awarded her the code national coach of the year award as a result of the U19 gold medal. She shared the award with Sean Miller who coached the U19 men's team to a gold medal. She served as an assistant coach under Team USA head coach Geno Auriemma for the 2016 Summer Olympics in Rio de Janeiro, Brazil, and helped the Americans win their sixth straight gold medal in women's basketball and eighth in their past nine Olympic appearances. On March 10, 2017, she was named head coach of USA national women's team. At the 2020 Summer Olympics, Staley won her first gold medal as Team USA's Head coach, winning all six games and extending her record to 45–0. Staley also coached Team USA to a gold medal in the 2018 World Cup in Spain and two gold medals in the 2019 and 2021 FIBA AmeriCups.

Жеке өмір

Стейли – христиан, және ойындардан кейін әрдайым Құдайға шүкіршілік айтады. 2024 жылғы Пасха күні Стейли ойыннан кейін "Ол қайта тірілді" деп айтты, бұл Иса Мәсіхтің қайта тірілуіне сілтеу еді. Оның командасы 2024 жылғы Ұлттық чемпионатты жеңгеннен кейін, Стейли Исаға алғыс білдірді. Стейли қазір Dawn Staley Foundation қорының төрағасы, ол Hank Gathers ойын-сауық орталығында мектептен кейінгі бағдарламаны демеушілік ету арқылы орта мектеп оқушыларының өміріне жағымды ықпал етеді. Орталық академиялық білім мен спортқа баса назар аударады, сондай-ақ баскетбол лигаларын және басқа да қаржы жинау шараларын ұйымдастырады. Стейли 2022 жылдың қаңтарынан бастап Just Women's Sports өндірген Netlife подкастын жүргізеді. Стейлидің Шамп есімді гавандық тұқымды иті бар, оның жеке Twitter аккаунты да бар, және ол жиі жаттығуларда болады. Стейли NFL-дің "Филадельфия Иглз" командасының жанкүйері. 2022 жылғы NFL маусымында Стейли "Геймкокс" командасын жаттықтыру кезінде олардың жейделерін кигенін көруге болады. Стейли өміріндегі басты қағидасы: "Дисциплиналы адам кез келген нәрсені істей алады".