Кіріспе
Батыс Үндістан крикетшісі Шивнарин "Шив" Чандрпол CCH (1974 жылғы 16 тамызда туған) – Гвиана крикет жаттықтырушысы және Батыс Үндістан крикет командасының бұрынғы капитаны. Өз дәуірінің ең ұлы соққы берушілерінің бірі саналатын Чандрпол халықаралық крикет тарихындағы ең көп ұпай жинаған ойыншылардың он біріншісі, ал тест крикетінде – сегізінші орында. Чандрпол 2004 жылы ICC Чемпиондар кубогын жеңген Батыс Үндістан командасының құрамында болды. 2004 жылғы ICC Чемпиондар кубогы финалында ол Батыс Үндістан үшін ең көп үлес қосып, 47 ұпай жинады. Чандрпол 14 тест матчында және 16 бір күндік халықаралық матчта Батыс Үндістан командасын басқарды. Сол жамбас соққы беретін Чандрпол өзінің ерекше соққы беру стилімен танымал, оны кейде шағалайға теңейді. Ол халықаралық крикетте 20 000-нан астам ұпай жинады, ал 2008 жылы «Wisden Cricketers’ Almanack» журналы оны жылдың бес үздік крикетшісінің бірі деп атап, Халықаралық крикет кеңесінің (ICC) «Сэр Гарфилд Соберс» сыйлығымен марапаттады. Ол 19 жасында халықаралық аренада дебют жасады, бірақ үш жыл бойы халықаралық крикетте жүздікке жетпеді, бұл кейбір сынға ұшырады. Карьерасының басында ол жарақаттармен күресіп, тіпті 2000 жылы аяғынан еркін сүйек алынғанша гипохондрик деп есептелді. Осыдан кейін ол тұрақты жағдайда болды, тест крикетінде 11 000-нан астам ұпай жинап, осы форматтағы барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған сегізінші ойыншы атанды. 2015 жылы нашар өнер көрсеткені үшін Чандрпол Батыс Үндістан құрамасынан шығарылды. 2016 жылы 41 жасында ол халықаралық крикеттен зейнеткерлік жариялады, бірақ қоштасу рәсімі болған жоқ. Қазір АҚШ ерлер құрамасының және 19 жасқа дейінгі әйелдер құрамасының бас жаттықтырушысы болып жұмыс істейді. 2022 жылдың қарашасында ол ICC Даңқ залына енгізілді. Чандрпол 2009 жылы Гайананың Қызмет орденінің екінші жоғары наградасы – Касиктің Құрмет тәжімен марапатталды.
Shivnarine "Shiv" Chanderpaul CCH (born 16 August 1974) is a Guyanese cricket coach and former captain of the West Indies cricket team. Considered one of the greatest batsmen of his era, Chanderpaul is the 10th highest run scorer of all time in International cricket and the 8th highest in Test cricket. Chanderpaul was a member of the West Indies team that won the 2004 ICC Champions Trophy, and in the 2004 ICC Champions Trophy Final, he had the highest contribution for West Indies with the bat, scoring 47 runs. Chanderpaul captained West Indies in 14 Tests and 16 One Day Internationals. A left handed batsman, Chanderpaul is well known for his unorthodox batting stance, which has been described as crab like. He scored 20,000 runs in international cricket, and in 2008 he was named as one of the five Cricketers of the Year by the Wisden Cricketers' Almanack, and awarded Sir Garfield Sobers Trophy (ICC Cricketer of the Year) by the International Cricket Council. He made his international debut at the age of 19, but did not score a century in international cricket for three years, prompting some criticism. Early in his career, he was plagued by injuries, and was even dubbed a hypochondriac until he had a piece of floating bone removed from his foot in 2000. After that he enjoyed consistent form, scoring over 11,000 runs in Test cricket and is the 8th highest run scorer of all time in the format. Due to poor performances, Chanderpaul was dropped from the West Indies squad in 2015. He announced his retirement from international cricket in 2016, without a farewell, at the age of 41. He is currently serving as head coach of the USA senior women's and the USA Under 19 women's teams. In November 2022, he was inducted to the ICC Hall of Fame. Chanderpaul was awarded the Cacique's Crown of Honour, the second highest award in the Order of Service of Guyana, in 2009.
Ерте өмір және үй шаруасы
Шивнарин Чандрпаул 1974 жылғы 16 тамызда Гайананың Юнити ауылында Камрадж бен Ума Чандрпаулдың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Камарадж Чандрпаул, оның крикетке деген қабілетін жас кезінде дамытуға көмектесті. Оның ата-бабалары келісімшарт бойынша жұмыс істейтін жұмысшылар ретінде Үндістаннан Батыс Индияға қоныс аударған. Сегіз жасқа келгенде Чандрпаул өзінің ауылдық крикет командасы үшін ойнады және отбасының мүшелері оған сағаттап доп тастады. Әкесі оны Джорджтаун қаласындағы «Эверест» клубына апарды, бірақ клубта бос орын болмағандықтан, ол «Демерара» крикет клубына қосылды. Ол 10 жасында клубтың 16 жасқа дейінгі командасы үшін өнер көрсетті. Кейіннен оған «Джорджтаун» крикет клубында ойнау мүмкіндігі берілді. Чандрпаул 17 жасында Гайана құрамасы үшін алғашқы сыныптық крикеттегі дебютін жасады, 1991-92 жылғы «Red Stripe Cup» турнирінде Ливард аралдарына қарсы ойнады. Бірінші иннингте ол 0 ұпаймен аут болды, бірақ екінші иннингте 90 ұпай жинады. Бірнеше күннен кейін Барбадосқа қарсы өткен ойында ол соққы беру мүмкіндігіне ие болмады, ал матчтың нәтижесі тіркелмеді. 1993 жылдың сәуір айында ол алғашқы сыныптық жүзінге қол жеткізді, «Батыс Индия Ұлттық Президентінің XI» құрамасы үшін Пакистан құрамасына қарсы ойнағанда. Пакистандықтардың иннингінде төрт қақпа алғаннан кейін, Чандрпаул 140 ұпай жинап, жүздікке жеткен үш батысүнді ойыншының бірі болды және соңғы минутқа дейін ойында қалды. Осы кезеңде ол 1995-96 жылғы «Red Stripe Cup» турнирінде Жамайкаға қарсы өткен матчта өзінің мансабындағы ең жоғары сыныптық ұпайға қол жеткізді. Матчтың бірінші иннингінде, нәтижесі тең түскен ойында, ол 478 допқа 303 ұпай жинады. 2007 жылы ол «Дурхам» клубына шетелден келген ойыншы ретінде қосылды және клубтың 2007 жылғы «Friends Provident Trophy» финалында жеңіске жеткенде ең көп ұпай жинап, клубтың алғашқы маңызды жетістігіне көмектесті. 2008 жылдың наурыз айында Чандрпаул Гвиана үшін «Carib Beer Series» турниріндегі матчтың бірінші күні ойнағаннан кейін, WIPA сыйлықтарына қатысу үшін кетіп, келесі күні ойнауға келмегеніне байланысты дау туды. Ол команданың менеджеріне немесе жаттықтырушысына хабарламай, 78 ұпаймен ойыннан шықты. Ол ойын тізімінде зейнеткерлікке шыққан деп жазылды және үшінші күні қайтып келді. Салтанатта Чандрпаул өте табысты болды, ол халықаралық, тесттік және бір күндік ойындардың үздік ойыншысы атанды.
Халықаралық мансап
1993 жылдың ағылшын жазында Чандрпол Вест-Индияның 19 жасқа дейінгі крикет командасымен Англияға сапар шекті. Тест сериясы барысында ол команданың ең сәтті соққышы болды, 124.00 орташа есеппен 372 ұпай жинады, оның ішінде Нотингемдегі Трент Бриджде өткен бірінші тестте 203 ұпай (қайталанбас) соқты. 1993–94 жылғы Red Stripe кубогында Чандрпол соққышылардың орташа есебінде көшбасшылардың қатарында болды. "Wisden Cricketers' Almanack" журналының мәліметінше, ол Англияға қарсы келесі тест сериясына "даулы таңдау" болды, оның құрамына ол лег-брейк доп тастай алатын және соққы бере алатын универсал ойыншы ретінде алынды. Англияның бірінші иннингсінде ол 16 овер доп тастады, бірақ есепке алынған ешқандай қақпаны құлатпады, ал Вест-Индия жауабында 62 ұпай жинады. Чандрпол дебюттік сериясында төрт тест матчына қатысты және батыс үнділік соққышылар арасында жиналған ұпай саны және орташа көрсеткіш бойынша үшінші орынды иеленді, ол 57.60 орташа есеппен 288 ұпай жинады. Келесі екі жыл ішінде Чандрпол Вест-Индияның тест құрамына еніп, шығып отырды, Австралияға жасалған сапарды мүлдем өткізіп алды.
Аренада билік ету
Алғашқы 18 тестілік матчында Чандрпол 49.28 орташа есеппен 1232 ұпай жинады, бірақ он үш жарты ғасырлыққа жеткеніне қарамастан, ең жоғары көрсеткіші 82 ұпай болды; тестілік жүздікке жете алмады. Ол бұл жетістікті 19-шы тестілік матчында, Үндістанға қарсы 137 ұпай жинағанда иеленді. Бір айдан соң ол бір күндік халықаралық крикетте де өзінің алғашқы жүздігін соқты, бұл форматта да Үндістанға қарсы 109 ұпай жинады. Чандрпол 1998 жылы Англияға қарсы тестілік матчта және 1999 жылы Оңтүстік Африкаға қарсы бір күндік матчта тағы бір жүздік соқты. Соңғы матчта Чандрпол мен Карл Хупер ғана екі есеге жеткен батыс үндістандық ойыншылар болды. Чандрпол 150, ал Хупер 108 ұпай жинады. Олардың 226 ұпайлық серіктестігі сол кезде Вест-Индия үшін бір күндік матчтардағы рекордтық көрсеткіш болды, ал Чандрполдың жеке жиынтығы бір күндік матчтардағы ең жоғары көрсеткіші. Халықаралық карьерасының басында Чандрпол жағымсыз репутацияға тап болды. Жарты ғасырларды жүздікке айналдыра алмауымен қатар, ол матчтарды жіберіп алуға бейімділігімен көзге түсті, бұл гипохондрия ретінде қабылданатын. Ол түнгі кештерде тойлауға қатысқаны туралы да хабарлар тарады; 1999 жылы ол бірде ұры деп қате ойлап, полицейді атқылаған. 2000 жылы оның мансабы жақсарды, ол аяғындағы қозғалмалы сүйекті алып тастау үшін операция жасады. Аяқ жарақатынан құтылған Чандрпол сол кездегі мансабындағы ең жақсы сериясын өткізді, Үндістанға қарсы бес тестілік матчтың үшеуінде жүздік соқты. Ол сонымен қатар үш жарты ғасырлық соқты және 1513 минут бойы рекордтық уақыт бойы соққыға тұрды. Сол серияның кейінірек кездесуінде екі команданың бірінші иннингтеріндегі ұпай саны тең болды, ал Австралия екінші иннингте 417 ұпай жинады, Вест-Индияға жеңіске жету үшін 418 ұпай қажет болды. Бұрынғы ешбір команда тестілік матчта жеңіске жету үшін осыншама көп ұпайды қуып жете алмаған. Cricinfo сайтына жазған Эндрю Миллер үшінші күнінің соңында "Вест-Индия үшін жеңіске жету мүмкіндігі бұрынғыдан да аз, бірақ бұл әлі де шалқақ мүмкіндік" деп мәлімдеді. Соңғы екі күнінде Рамнареш Сарван мен Чандрпол – сынған саусағымен – екеуі де жүздікке жетті, ал Вест-Индия үш қақпаны жоғалтып рекордтық ұпай қууын аяқтады. Кейін ол ESPNcricinfo "сәтсіз кезең" деп сипаттады. 2004 жылдың шілдесінде Лордс стадионында Англиямен өткен матчта Чандрпол екі иннингте де жүздікке жақын болды. Ол әр иннингте де аут болмады, біріншіде 128, екіншіде 97 ұпай жинады, бірақ Вест-Индия 200-ден астам ұпаймен жеңіліске ұшырады.
Капитандық лауазымы
2007 жылдың басында Чандрпол бір күндік ойындардағы екінші ең жоғары көрсеткішін тіркеді, Үндістанға қарсы өткен матчта жеңіліске ұшыраса да 149 ұпай жинады. Осыған орай, ол "Wisden Cricketers' Almanack" журналының "Жылдың бес үздік крикетшісінің бірі" тізіміне енді. Wisden журналы оны үш мәрте 1000 минуттан астам уақыт бойы шығарылмай ойын көрсеткені үшін және қиын жағдайдағы үшінші тест матчындағы ғасырлық соққысы үшін арнайы мақтады. 2007 жылғы өнегелі көрсеткіштерінің нәтижесінде Чандрпол ICC Жылдың үздік ойыншысы сыйлығына ие болған төрт ойыншының қатарында болды, бірақ бұл сыйлықты Рикки Понтинг жеңіп алды. 2008 жылы Чандрпол Шри-Ланка және Австралия командаларының Кариб аймағына жасаған турнелерінде де жақсы формасын сақтап қалды. 2008 жылғы маусымда ол тесттік рейтингте 5-орынға көтерілді. Австралияға қарсы өткен үшінші тест матчының соңында Чандрпол тесттік крикетте 8000 ұпай жинаған төртінші Батыс Үндістандық ойыншы болды және ICC тесттік рейтингісінде 2-орынға көтерілді, әлемнің бірінші нөмірі атанған ойыншыдан тек 4 ұпай ғана қалып қойды. Австралиямен өткен тесттік серияда Чандрпол 6 иннингте 442 ұпай жинады, оның 3-інде жеңілмейтін соққы жасады, орташа көрсеткіші 147.33 болды, соның ішінде екі ғасырлық және үш жарты ғасырлық соққы бар. Вест-Индияның бірінші тест матчының екінші иннингінен бастап, ол серияның соңғы күніне дейін шығарылған жоқ – тесттік крикетте осы жетістікті төртінші рет қатарынан орындады, бірде-бір қақпаны жоғалтпай 1000 минуттан астам уақыт бойы ойын көрсетті. Чандрпол 2008 жылғы ICC тест командасының құрамына енді және 2008 жылғы ICC жылдың үздік крикетшісі сыйлығымен марапатталды. 2013 жылдың желтоқсан айында Чандрпол Жаңа Зеландияға қарсы өткен үшінші тест матчында 29-шы тесттік ғасырын тіркеді, осылайша Дональд Брэдманның ғасырлық соққыларының санымен теңесті. Сонымен қатар, Чандрпол тест матчтарындағы ең көп ұпай жинаған алтыншы ойыншы атанды, Аллан Бордердің 11 174 ұпайын басып өтті. Бұл сонымен қатар оның 17-ші жеңіліссіз тесттік ғасыры болды, бұл жаңа рекорд – үндістандық аңыз Сачин Тендулкардан (16 жеңіліссіз ғасыр) бір артық.
Карьерасының соңғы жылдары
2014 жылдың шілдесінде ол Лордс стадионында өткен екі жүз жылдық мерекелік матчында МКК командасы үшін ойнады. Жаңа Зеландияға қарсы үшінші тест матчында ол Б.Ж. Уотлингпен стемптелді, бұл оның 20 жылдық карьерасында кез келген форматта алғашқы рет болды. 2014 жылы Бангладешке қарсы тест сериясында Чандрпол 85*, 84* және 101* ұпайларын алып, өзінің төзімділігін көрсетуді жалғастырды. 2016 жылдың 23 қаңтарында Чандрпол халықаралық крикеттен зейнетке шыққанын жариялады. Ал одан кейін Англияға қарсы өткен үй матчтарындағы нашар өнімділігі (3 матчта орташа есебі 15.33) оның құрамнан шығарылуына себеп болды. 2015 жылдың желтоқсан айында WICB келісімшартынан босатылды, бұл Вест-Индия командасының орта буынының осалдығына қарамастан, жас ойыншыларға басымдық беруді көрсетті.
Жеке тұлға және стилі
Чандрпол өзінің ерекше ұрыс тұрысымен танымал, онда ол боулерге қарай бетпе-бет тұрады, көптеген бэтсмендердің бір жағымен тұруына қарамастан. Ол осы тұрысты екі көзімен де допты анық көру үшін қабылдайды, бұл оның бала кезінде қауіпті жылдам доптарға қарсы тұрғанда қалыптасқан. Осыған қарамастан, Тест крикетін ойнай бастағанда, оның тұрысы салыстырмалы түрде дәстүрлі болды, аяқтары тек сәл алға бұрылды. Халықаралық крикетте бір жыл ойнағаннан кейін ол алға қарай бұрылуды жойды және оның аяқтары классикалық тұрыста тікелей алға қарады. 2000-2005 жылдар аралығында ол аяқтарын алға қарай айналдыра бастады, соңында олар қақпаға қарай тікелей бағытталды, және ол осы тұрысын қазірге дейін сақтап келеді. Ол алға қарағанда, оның битасы төртінші легит бағытында бұрылады, бұл Скайлд Берридің оның тұрысын «боулердің емес, төртінші легиттегі төрешіге жақын тұрған жағдайда толыққанды дәстүрлі» деп сипаттауға себеп болды. Чандрполдың тұрысы жиі «шабақ сияқты» деп сипатталады, ал оның соққысы жағымсыз деп аталады. Осы факторлар оның бэтсмен ретінде бағаланбауына әкелген болуы мүмкін деп болжанады. Оның тұрысы халықаралық крикетпен айналысқан кезінде дамыған сайын, оның ұрыс агрессиясы да ұқсас өзгерістерге ұшырады. Ол алғаш рет Вест-Индия құрамасына шабуылдық ойын стиліне сүйене отырып таңдалды; ол Рохан Канхайды өзінің алғашқы ықпал етушілерінің бірі деп атайды. Чандрпол өзінің «Жорлан» деген лақап атын осы Канхайдан алған. Ол халықаралық карьерасының басында осы стильді сақтады, бірақ Вест-Индия құрамасының шабуылдық қабілеті әлсірегенде, ол қорғаныс стилін дамытты және ESPNcricinfo-ның Ванеиса Бакш оны «команданың тірегі, сенімді ойыншы» деп сипаттады.
Зейнетақыға шыққаннан кейін
2017 жылдың 27 қаңтарында Чандерпол Ланкашир клубымен Колпак келісіміне қол қойды. 2017 жылы клубпен сәтті маусым өткізгеннен кейін – ол үш жүздік соққан маусым болды – Чандерпол 2018 жылғы маусымға арналған бір жылдық келісімшартқа қол қойып, Ланкаширмен келісімшартын ұзартуға шешім қабылдады. Ол сондай-ақ туған жері Гайана үшін бірінші сынып крикет ойнауға әлі де бекініп тұр. Vice Media 2022 жылы YouTube-та түсірген деректі фильмде ямайкалық музыкант Шон Пол өзінің танымал рэп сөздерінің бірі, адамдар "Шон Де Пол" деп ойлаған, ішкі түбінде өзінің спорттық құдайы Шивнаринге сілтеме жасағанын айтты.
Жаттықтырушылық мансап
2022 жылдың қаңтарында ол CPL 2022 турнирі үшін «Жамайка Таллавах» франшизасының бас бапкері болып тағайындалды. 2022 жылдың шілдесінде Чандрпол АҚШ әйелдер құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. 2023 жылғы 19 жасқа дейінгі қыздардың Т20 Криткеттен әлем чемпионатына АҚШ-тың 19 жасқа дейінгі әйелдер құрамасын жаттықтырғаннан кейін ол АҚШ Крикеттен кетті.
Халықаралық ғасырлар
Чандрпаул 30 тестілік матчта жүздік соқты, оның ішінде екі есе көп жүздік, ал бір күндік халықаралық матчтарда 11 рет 100 ұпайға жетті. Ол 77 бірінші сынып матчтарында жүздік соқты.