Кіріспе

Бангладеш крикетшісі Хан Абдур Раззак (; 1982 жылдың 15 маусымында туған) – Бангладештің бұрынғы крикетшісі, барлық форматта ойнаған. Абдур Разак – бір күндік матчтарда (ODI) 200 викет алған алғашқы бангладештік. Ол сондай-ақ, Сақлайн Муштақтан кейін хат-трик жасаған екінші спиннер және сол қолмен айналатын бірінші спиннер. 2001/02 маусымда Бангладештің ішкі лигасында "Хулна" дивизиясы үшін бірінші сыныптық дебютін жасады. Биік бойлы, сол қолмен айналатын ортодоксалды спин-боулгер ретінде танымал, ол өз дивизиясын алғашқы маусымында ұлттық крикет титулына жеткізуге көмектесті. Содан кейін ол Бангладеш А құрамасына (толық ұлттық құрамаға дайындық командасы) шақырылып, Зимбабве А құрамасына қарсы жақсы өнер көрсетті, Даккадағы бір ойында 17 допқа 7 викет алды. Тек тоғыз тест матчында ойнағанымен, бір күндік матчтарда (ODI) сәттірек болды және 2013 жылы 200 викетке жеткенде бұл форматта Бангладештің үздік викет алушысы атанды. 2018 жылдың қаңтарында ол бірінші сыныптық крикетте 500 викет алған Бангладештің алғашқы ойыншысы болды. Төрт жылдық үзілістен кейін, ол 2018 жылдың 8 ақпанында Шри-Ланкаға қарсы тест құрамасына қайта оралды, ойынды ашқанда 4 викет алды, бірақ Бангладеш 215 ұпаймен жеңіліске ұшырады. 2019 жылдың қарашасында ол 600-шы бірінші сыныптық викетін алды, бұл көрсеткішке жеткен алғашқы бангладештік боулер атанды. 2021 жылдың ақпанында Абдур Разак барлық түрдегі крикеттен қанағаттандырып, зейнеткерлікке шығу туралы хабарлады.

Үнді премьер-лигасы

Абдур Разак 2008 жылғы Үндістан Премьер-лигасында ойнаған жалғыз бангладештік болды, осылайша лигада ойнаған алғашқы бангладештікке айналды. Ол "Royal Challengers Bangalore" клубынан 50 000 долларға сатып алынды және тек бір ойында ғана қатысты. Командада көбінесе ойнамаса да, Абдур Разак турнирден алған тәжірибесі өте маңызды екеніне сенді. Ол Анил Күмбелдің "Тест матчтарында доп тастау (боулинг) туралы сұрағанда маған көп көмектесті. Менің доп тастау әдісіме қарай, сызығым мен ұзындығымда әртүрліліктерді пайдалану өте маңызды екенін айтты. Адамдар капитан ретінде менден ойынды өзгертетін сәттерді күтеді, сондықтан әртүрліліктерді қолданбастан қақпаға жете алмайсың. Жатықтырушы Венкатеш Прасад та үлкен көмек көрсетті".

Бангладештегі ішкі мансап

Абдур Разак бірінші сыныптық крикеттегі ең жақсы боулинг көрсеткішін (8/123) көрсетті. Барисал дивизионына қарсы 15/193 нәтижесі Ұлттық крикет лигасы тарихындағы ең жақсы көрсеткіш болды, бұл үш жыл бұрын тест командасында Абдур Разакты ауыстырған боуллер Элиас Саннидің рекордтық көрсеткішін бұзды. 2018 жылдың сәуір айында ол 2017–18 Бангладеш крикет лигасында алты матчта 43 рет ойыншыны шығарып алып, турнирдегі рекордтық көрсеткішпен ең көп викет алған ойыншы болды. Ол сондай-ақ 2018–19 Бангладеш крикет лигасында алты матчта 34 викет алып, ең көп викет алған ойыншы атанды. 2018–19 Дака Премьер лигасы турнирінде ол Prime Bank Cricket Club үшін 16 матчта 19 викет алып, команданың ең үздік викет алушысы болды. 2019–20 Ұлттық крикет лигасында ол бес матчта 31 викет алып, ең көп викет алған ойыншы болды.

Дебют жылдары

Абдур Раззак 2004 жылғы Азия кубогы бір күндік халықаралық турниріне Бангладеш құрамасына шақырылды. Ол шілде айында Гонконгқа қарсы өткізген ойында дебют жасады. Ол құраманың тұрақты ойыншысы болды, бірақ бастапқы он бірлікке тұрақты түрде іліге бермеді. 2006 жылдың сәуір айында Австралияның Бангладешке сапарының екінші тестілік матчында ол өзінің тестілік дебютін жасады. Бір күндік крикетте жақсы өнер көрсеткеннен кейін, ол Читтагонг дивизиялық стадионында Австралияға қарсы үйдегі тестілік матчына шақырылды. Бангладеш бірінші болып ойын ашты және ол өзінің алғашқы тестілік иннингсінде 15 ұпай жинады. Жақсы бастама болды, бірақ Австралияның жалғыз иннингсінде ол бірде-бір қақпаны ала алмады және иннингстің жеңілісінде "алтын үйрекке" (golden duck) ие болды. Оның келесі тестілік ойыны бір жылдан кейін Шри-Ланкаға қарсы өтті, онда ол алғашқы тестілік қақпаны алып, Чамара Силваны ұстады. Ол Оңтүстік Африкаға қарсы тестіде Грэм Смиттен қақпа алды және екі иннингсте де 33 ұпайдан жинап, ең жоғары тестілік ұпайларын көрсетті, бір рет есебін аяқтамай-ақ қалды. Жаңа Зеландияға қарсы тестілік матчта ол 3–93 есебімен ең жоғары тестілік боулинг көрсеткішін тіркеді. Осы және келесі тестілік матч (қазірге дейін оның соңғысы болған) оның боулинг техникасын күмәндікке түсірді.

Күші жойылды

2008 жылдың қазан айында Жаңа Зеландияның Бангладешке жасаған туры барысында Абдур Раззақтың "күмәнді лақтыру техникасы" бар екені туралы төрешілер Дэрил Харпер мен Асока де Силва хабарлады. Оның лақтыру техникасы үшін шағымдануы осымен екінші рет болды. Лақтыру кезінде ойыншының қолы 15 градустан артық иілсе, ол допты лақтырған болып есептеледі. Әуелде Абдур Раззақтың жылдам доптары ғана күдік тудырып, оған боулинг жасауға тыйым салынуы мүмкін деп күтілді. Алайда, тексерулер көрсеткендей, Абдур Раззақтың қолы әдетте 25 градусқа (22–28 градус аралығында), ал жылдам доптары 24 градусқа иіледі. Осының салдарынан Абдур Раззаққа халықаралық крикеттен уақытша тыйым салынды, бірақ ол лақтыру техникасын өзгертуге дейін ішкі крикетте бақылау астында боулинг жасауға рұқсат етілді. 2009 жылдың наурыз айында ICC Абдур Раззақтың лақтыру техникасын өзгерткенінен кейін оған салған тыйымды алып тастады; қазір оның негізгі және жылдам доптары екеуі де заңды.

Күші жойылғаннан кейін қайтару

2009 жылдың шілдесінде Бангладештің Батыс Индияға жасаған туры аясында Абдур Раззак дисквалификациядан кейін алғаш рет Бангладештің құрамасынан халықаралық крикетте өнер көрсетті. Тест командасына кірмеген ол бір күндік серияға шақырылды. Абдур Раззақтың бірінші бір күндік халықаралық матхтағы өнері үшін ол «матчтың үздік ойыншысы» наградасын алды, бұл Бангладештің Батыс Индияны 52 ұпаймен жеңуіне көмектесті. Ол батыс Индия құрамасына қарсы шабуылды ашты және ойыншылар мен Батыс Индия Крикет Кеңесі арасындағы дау-дамайдан әлсіреген қарсыласқа қарсы 39 ұпайға (4/39) 4 қақпа алды. Ол үш матчтық серияда 22.85 орташа есебімен 7 қақпа алып, Бангладештің ең көп қақпа алған ойыншысы атанды, бірақ соңғы матхта жарақат алды. Ойын барысында салған тізе бұлшық етінің жарақаты оның 2009 жылдың тамызында Бангладештің Зимбабвеге сапарына қатысуына кедері келтірді. 2009 жылдың қазан және қараша айларында Зимбабве Бангладешке бес матчтық бір күндік серияға келген кезде Абдур Раззак жарақатынан жазылып, Бангладеш құрамасына қосылды. Ол Бангладештің 4:1 есебімен жеңіске жеткен серияда 15 қақпа алды және «Серияның үздік ойыншысы» атағын иеленді.

Карьерасының соңғы жылдары

2010 жылдың қараша айының басында BCB 16 орталық келісімшарт жариялады. Абдур Разак жоғары деңгейдегі алты ойыншының бірі болды. Ол 2011 жылғы әлем чемпионатында Бангладеш құрамасының 15 ойыншысының қатарына енді. Зимбабве 2011 жылдың тамыз айында Бангладешке қарсы бір рет өткен матчпен тестілік крикетке оралды. Бангладеш матчта жеңіліске ұшырады, бұл өткен жылдың маусым айында Англияға сапардан кейінгі алғашқы тестілік матчы болды. Одан кейінгі бес матчтық бір күндік серияда Абдур Разак 20 овер немесе одан көп тастағандардың арасында ең нәтижесіз болды, төрт матчта барлығы екі қақпа алды, нәтижесінде Бангладеш серияны 3–2 есебімен ұтылды. Қазан айында Батыс Индия құрамасы келгенде ол бір күндік серияда ешқандай қақпа алмады және осыдан кейін тестілік құрамнан шығарылды, бұл оны 2014 жылы халықаралық карьерасын аяқтау туралы ойлануға итерді. 2013 жылдың 28 наурызында ол Шри-Ланкаға қарсы үшінші бір күндік матчта 5 қақпа алды және бір күндік матчтарда 200 қақпа алған Бангладештің алғашқы ойыншысы атанды. 2013 жылдың 5 мамырында Булавайодағы Зимбабвеге қарсы екінші бір күндік матчта 53* ұпай жинап, тұңғыш рет жартылай ғасырлық көрсеткішке жетті. Сонымен қатар, ол Бангладеш крикет тарихындағы ең жылдам жартылай ғасырлық көрсеткішті жасады. Бірақ оның командасы 6 қақпамен жеңіліске ұшырады. Ол сол қолмен тастайтын бірінші спиннер және Сақлайн Муштақтан кейінгі екінші спиннер, хет-трик жасаған. Дегенмен, бірінші сыныпты крикетте 500 қақпа алған Бангладештің алғашқы ойыншысы болғандықтан, ол жарақат алған Шакиб Әл Хасанның орнына Бангладештің тестілік құрамасына қосылды. 2018 жылдың 8 ақпанында Шри-Ланкаға қарсы матчта 4 қақпа алып, Шри-Ланканың бірінші иннингін 222 ұпайға тоқтатып қойды. 2021 жылдың 13 ақпанында Абдур Разак пен Шахриар Нафис барлық крикет түрлерінен зейнеткерлік жариялады.