Кіріспе
Пакистанның бұрынғы крикетшісі (1979 жылы туған)
Абдул Разак (Пенджаби,; 1979 жылдың 2 желтоқсанында туған) – пакистандық крикет жаттықтырушысы және бұрынғы крикетші, ол ойынның барлық форматтарында ойнаған. Өте талантты жан-жақты ойыншы ретінде танымал, ол оң қолмен орташа жылдамдықпен доп тастайтын және оң қолмен соққы беретін ойыншы болған. Ол 1996 жылы Зимбабвеға қарсы Лахордағы Гаддафи стадионында өткен бір күндік халықаралық матчында дебют жасап, халықаралық крикет аренасына енді; оның он жетінші туған күніне бір ай қалғанда. 2009 жылы ICC World Twenty20 турнирін жеңіп алған Пәкістан құрамасының құрамында болды. 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанған Пәкістан құрамасының мүшесі болды. Ол 265 бір күндік және 46 тест матчында ойнады. 38 жасында Абдул Разак 2013 жылы халықаралық карьерасын аяқтағаннан кейін, Пәкістанның бірнеше отандық командаларына жаттықтырушы болып жұмыс істегеннен кейін, қайтадан бірінші сыныпты крикетке оралып, отандық жарыстарда өнер көрсеткісі келетінін мәлімдеді.
Ерте және жеке өмір
Абдул Раззақ Пунджаб провинциясының Лахор қаласының шетіндегі, Моғол сәулетімен әйгілі Шахдара Баг шағын қаласында дүниеге келді. Оның ұлы Әли Разақ та крикетші.
Ерте мансап
Абдул Раззақ 1996 жылғы қарашада Зимбабвеға қарсы өткен бір күндік халықаралық ойында дебют жасады, бірақ Пәкістан құрамасы үшін тестілік крикетте дебют жасау үшін үш жылдан астам күтуге тура келді. Ақырында ол 1999 жылғы қарашада Брисбенде Австралияға қарсы өнер көрсетті. 1999-2000 жылдардағы Карлтон және Юнайтед сериясында ол танымал болды және жан-жақты өнері үшін серияның үздік ойыншысы атанды. Хобартта өткен матчта Абдул Раззақ жартылай ғасырлыққа жетіп, бес қақпа алды. Сол турнирде ол бұрынғы австралиялық жылдам допшы Гленн Макграттан бес рет төрттік соқты, нәтижесінде бір оверде 20 ұпай жинады. Абдул Раззақ доппен де жақсы өнер көрсетті, ең есімді ойыны 1999 жылғы қазан айында Шарджада Шри-Ланкаға қарсы өткен Кока-Кола Чемпиондар Трофисінде болды. Пәкістан 196 ұпайға тоқталып қалды, ал Абдул Раззақ 7 ұпаймен жеңілместен қалды. Дегенмен, Абдул Раззақ өзінің жан-жақты дағдыларымен қабілетті екенін дәлелдеді, өйткені ол алғашқы бес қақпалық соққысын жасады, Ромеш Калувитарана, Махела Джаявардене, Суреш Перера, Чаминда Ваас және Чамара Силва сынды ойыншыларды қақпадан шығарды, соның нәтижесінде матчта 5/31 көрсеткішін тіркеді. Бұл Шри-Ланканың да 196 ұпайға тоқтауына және тең нәтижеге әкелді, себебі бұрын олар 157/2 есебімен алға шыққан болатын. Бұрынғы капитан Васим Акрам Абдул Раззақтың доппен ойнау қабілетін жоғары бағалап, оның әлемдегі ең жақсы жан-жақты ойыншылардың бірі болып келе жатқанын айтты. Абдул Раззақтың таңғажайып тоғыз допты сериясы, онда ол төрт қақпа алды, Шри-Ланканың жеңіске жетуіне барғанда тең нәтижеге қол жеткізуге көмектесті, нәтижесінде ол өнер көрсеткені үшін матчтың үздік ойыншысы атанды.
1999 жылғы крикет әлем чемпионаты
Абдул Раззақ 1999 жылы Англияда өткен әлем чемпионатында ұлттық құрамасының тұрақты ойыншысы болды. Турнир барысында допты лақтырумен де, соққымен де жақсы көрсеткендігі үшін іріктеушілердің назарына ілікті. Оның керемет ойыны Австралияға қарсы өткен топтық матчта байқалды, онда ол алғаш рет 60 ұпай жинап, жарты ғасырлық көрсеткішке жетті. Инзамам әл-Хақпен ұзақ және сенімді серіктестік құрып, Пәкістанның 275 ұпайлық қорғанылатын мақсатына жетуіне көмектесті. Пәкістан бұл ойында 10 ұпаймен жеңіске жетіп, Супер-6 кезеңіне өтті.
2000 жылғы Карлтон мен Юнайтед сериясы
Әбділ Разақтың тағы бір керемет ойындары 2000 жылы Пәкістан, Австралия және Үндістан қатысқан үш елдің турнирінде Австралияда өткен Карлтон және Юнайтед сериясында болды. Абдул Разақ ең үздік ойыншы сыйлығын алды, әсіресе финалға дейінгі Үндістанға қарсы матчта ол 70 ұпай жинап, 48-ге 5 қақпа алды, осылайша бір күндік матчта жартылай ғасырлық ұпай жинаған және бес қақпа алған бесінші ойыншы болды; алғашқы төрт ойыншы – Вивиан Ричардс, Крис Сриккант, Марк Во және Лэнс Клузенер. Шахид Африди кейіннен Пәкістан үшін осы жетістікті үш рет қайталады. Серияның Австралияға қарсы алғашқы матчында ол 4 қақпа алды және Пәкістанға Брисбенде 184 ұпайдың өте төмен мақсатын сәтті қорғауға көмектесті. Серияның үшінші матчында Абдул Разақ австралиялық Гленн Макграттың бесінші оверінде бес қатарынан шекара соққаннан кейін көзге түсті. Ақырында, финалда Пәкістан Австралиядан жеңілді, бірақ Абдул Разақ барлық жағынан көрсеткен өнері үшін серияның үздік ойыншысы атанды.
Белгілілігі
2000 жылы Абдул Разак Шри-Ланкаға қарсы матчта тесттік крикет бойынша хет-трик жасаған әлемдегі ең жас крикетші болды. Ол бір күндік халықаралық матчтарда үш жүз және жиырма екі елулік ұпай жинады. Оның ең жоғары көрсеткіші 2002 жылы Оңтүстік Африкаға қарсы өткен матчта 112 ұпай болды, онда ол пакистандық ойыншы Салим Элахимен 257 ұпайлық серіктестік құрды. Оның екінші жүздігі 2004 жылы Зимбабвеге қарсы матчта 107 ұпайдан тұрды. Осы матчта ол Пәкістанды қиын жағдайдан құтқарып, командаға жеңіс сыйлады. Оның алғашқы 50 ұпайы 90 доптан соң келді, ал екінші 50 ұпайын тек 21 доптың ішінде жинады. 2003-2004 жылдары Жаңа Зеландияға қарсы матчта 40 доптан 89 ұпай жинады, сол кезде Жаңа Зеландия құрамасының капитаны Стивен Флеминг оны әлемдегі "ең үздік соққышы" деп атады. 2005 жылдың қаңтар айында ол Австралиядағы Мельбурн крикет алаңында өткен World Cricket Tsunami Appeal қайырымдылық матчында ACC Asian XI құрамында ICC World XI командасына қарсы өнер көрсетті. Жедел тартушы ретінде Абдул Разак 2003 және 2004 жылғы крикет әлем чемпионатында жылдамдығы мен өнімділігінің төмендеуін бастан өткерді. Абдул Разак Тендулкарды қақпадан шығарды, кейін ол 98 (75) ұпай жинап, матчты жеңіске жеткізді. Осы кезеңде ол негізгі емес боулер ретінде қалып қойды. Алайда, 2005 жылдан 2006 жылдың соңына дейін ол жылдамдығын қайта қалпына келтіріп, Пәкістан үшін көптеген матчтарды жеңіп алды. Оның бір күндік халықаралық матчтағы ең жақсы көрсеткіші – 35 ұпайға 6 қақпа. Оның тағы бір ерекше көрсеткіші 1999 жылы Шаржада Шри-Ланкаға қарсы өткен матчта болды, онда Пәкістан 196 ұпайға тоқталып қалды, ал ол 31 ұпайға 5 қақпа алып, матчты теңестірді. 2005-2006 жылдардағы Үндістанға қарсы тесттік матчтар сериясында Абдул Разак 9 қақпа алып, екі тесттік матчта 205 ұпай жинады, бұл оның өнерін жақсартты. Оның ойын шеберлігі 2000 жылдан 2006 жылға дейін тұрақты болды, бірақ тесттік командадағы орны ешқашан сенімді болған жоқ. Абдул Разақтың Пәкістан құрамасына кіруіне жарақаттар мен қатыспау себеп болды. 2005 жылы ол көп мөлшерде шпинат жегендігі анықталды, бұл оның матч кезінде жүрек айнуына және денсаулығының нашарлауына әкелді. Осыдан кейін ол командаластары арасында "Попей" деп аталды. 2007 жылы Оңтүстік Африкаға қарсы өткен матчта нашар ойын көрсеткені және жарақат алғандықтан, ол 2007 жылғы крикет әлем чемпионатынан шығарылды, бұл шешім крикет мамандары тарапынан кеңінен сынға ұшырады.
2007 жылы уақытша зейнетке шығу
2007 жылдың 20 тамызында Абдул Разак 2007 жылғы ICC World Twenty20 құрамасына қосылмағанына наразылық білдіріп, зейнеткерлікке шығуын жариялады. Бірақ 2007 жылдың 27 қазанында Абдул Разак жергілікті крикет клубы мен жаттықтырушысымен келіссөздер жүргізгеннен кейін шешімін кері қайтарды, "Бәлкім, мен сол кезде (зейнеткерлік туралы) импульсивті шешім қабылдадым" деді. Ол Үндістан крикет лигасына қосылып, Хайдарабад Геройз командасының басты ойыншыларының бірі болды. 2008 жылдың қыркүйегінде ол лигамен байланысын үзіп, 2009 жылдың маусымында халықаралық крикетке қайта оралды, соның арқасында Пәкістан 2009 жылғы ICC T20 әлем чемпионатында жеңіске жетті.
Командаға оралу: 2009 жылғы әлемдік жиырма екілік чемпионаты
2009 жылы ол жарақат алған жылдам допшы Ясир Арафаттың орнына Англияда өткен 2009 жылғы ICC World Twenty20 үшін Пәкістан құрамасына шақырылды. Бұл оның халықаралық крикетке қайта оралуын және Пәкістан крикет федерациясы бұрын тыйым салған Үндістан крикет лигасының алғашқы ойыншысы болуын білдірді. 2009-2010 жылдары Абдул Разак жарақаттарына байланысты Жаңа Зеландия және Австралияға сапардан қалысты. Дегенмен, ол 2010 жылдың ақпанында Англияға қарсы екі матчтық Twenty20 халықаралық сериясына қосылды. Серияның екінші матчында 18 доптан 46 ұпай жинап, ешкімге өткізбегені Пәкістанға жеңіс сыйлады, бұл 11 халықаралық ойындағы алғашқы жеңіс болды. 30 желтоқсанда "Мельбурн Ренегадс" командасы үшін өнерген кезде бұрынғы австралиялық крикетші Марк Во Абдул Разақтың ойынға деген қызығушылық танытпағанына байланысты оны "картоннан жасалғандай" деп сипаттады.
БІРДІЛІК: Жаңа Зеландияға қарсы
Бір күндік ойында ол Пәкістан үшін керемет ойын көрсетіп, 20 доптың 23-ін соғып, жалпы есепті 287-ге жеткізді. Жаңа Зеландияның жеңіске жетуі үшін 288 ұпай қажет болды, ал Абдул Разак Скотт Стайрис пен Джейкоб Орамның маңызды есептерін алып, Пәкістанның Жаңа Зеландияны 141 ұпаймен жеңуін қамтамасыз етті. Екінші бір күндік ойында ол Мартин Гуптиллдің (62) және Даниэль Ветторидің (30) қақпаларын бұзды. Бұл қарамастан, Жаңа Зеландия 303/8 есебімен аяқтады. Пәкістан 239-ға құлдырап, Абдул Разак 35 ұпай жинады. Серияда 1–1 тең түскеннен кейін Пәкістан үшінші бір күндік ойынға кіріп, Жаңа Зеландияны 211 ұпайға тоқтатып қойды. Алайда, Пәкістан жоғарғы сатыда 79/7 есебімен құлдырады, онда Юнис Хан, Салман Батт, Халид Латиф, Шойаб Малик, Камаран Акмал, Умар Акмал және Шахид Африди арзанға шықты. Содан кейін Абдул Разак шығып, Веттори оны қашып кетуге мәжбүр еткендіктен, 0 ұпай жинады. Гүл де аз ұпаймен шықты, бірақ Пәкістан Мохаммад Әмір мен Саид Аджмалдың 103 ұпайлық серіктестігінің арқасында жеңіске жақын келді, бірақ соңғы овердің бірінші добында Аджмал тартып жіберген соң, Пәкістан жеңіске жетпей, 7 ұпайдан қалып қойды.
Қолына жарақат: Австралияға қарсы ойынға қатыспайды
Абдул Разак Австралияға қарсы алғашқы бір күндік ойынға дейін қол жарақат алып, бес ойындық серияның барлығын және жалғыз Т20 матчын қатыстыра алмады. Жарақатты жаттығу барысында, соққы алатын кезінде алған. Бұл серия Пәкістан үшін ұмытыларлықтай болды, себебі Мұхаммед Юсуф пен Юнис Хан команда ішінде төбелес салғандары үшін өмір бойына жарысқа қатысудан шеттетілді (екі айдан кейін бұл шешім күшін жойды). Сонымен қатар, Рана Навед уль Хасанға бір жылға, ал Шоaib Маликке де бір жылға жарысқа қатысуға тыйым салынды, бірақ апелляция нәтижесінде бұл шешім де өзгертілді. Төбелес кезінде Пәкістан бес ойындық серияны 5:0 есебімен және жалғыз Т20 матчын да ұтырып қалды.
Ең үздік жан-жақты форма (2010)
Юнис Хан, Мохаммад Юсуф және Шоaib Малик сияқты ойыншылар құрамаға іріктелуде қиындықтарға тап болғанда, Абдул Разак Пәкістан крикет құрамасындағы тәжірибелі ойыншы рөлін атқарды. Ол 2010 жылғы ICC World Twenty20 құрамасына шақырылып, турнир барысында керемет ойын көрсетіп, бес алтылық соқты. Пакистан жартылай финалда Австралияға есе жіберіп, турнирден шығып қалды. Абдул Разак содан кейін 2010 жылғы Азия кубогына қатысты. 2010 жылдың шілде айында Абдул Разак Австралияға қарсы екі T20 матчында ойнады, және Пакистан екі ойында да жеңіске жетті. Ол Австралия мен Англияға қарсы тестілік серияға қосылмады, ал қыркүйек айында Англияға қарсы T20 және бір күндік матчтар сериясында ойнады. Пәкістан құрамасы «спот-фиксинг» айыптарымен қоршалған болатын, нәтижесінде команда екі T20 матчында да жеңіліске ұшырады. Абдул Разак арқасы ауырғандықтан Англияға қарсы алғашқы екі бір күндік матчты өткізіп алды, және Пакистан екі ойында да жеңіліске ұшырады. Ол үшінші бір күндік матчта Шахид Афридимен жемісті серіктестік құрып, 31 ұпай жинады, бірақ Африди run out болғаннан кейін Абдул Разак deep square leg аймағында ұсталды, нәтижесінде Пакистан 241 ұпаймен шығып қалды. Англия ойынның басында күшті өнер көрсетті, бірақ Омар Гүл алты ойыншыны шығарды, ал Абдул Разак екі қақпа алды, бұл Пакистанның 23 ұпаймен жеңіске жетуіне көмектесті. Абдул Разак төменгі қатардағы ойыншылардың тамаша өнері оның жергілікті клубы Лахор Лайонс үшін де пайдалы болды, ол төрт иннингте 138 ұпай жинады, соның ішінде финалдағы 73* ұпай командасының 2010/11 жылғы Фейсал Банк Twenty20 кубогында жеңіске жетуіне көмектесті. 2010 жылдың 31 қазанында Оңтүстік Африкаға қарсы екінші бір күндік матчта Абдул Разак 72 доптан 109* ұпай жинап, 151.38 strike rate көрсеткішімен жеңіске жетті, бұл оның үшінші бір күндік халықаралық ғасырлық көрсеткіші болды. Жеті төрттік және он алтылықтан тұратын бұл иннинг Пакистанға бір қақпамен, соңғы допқа дейін жеңіске жетуге және 5 матчтық серияны 1–1 есебімен теңестіруге мүмкіндік берді.
Жаңа Зеландияға қарсы серия, әлем чемпионатына дайындық (2011)
Абдул Раззақ Жаңа Зеландияға қарсы өткен алғашқы екі Twenty20 матчында соққымен күресті, бірақ екінші матхта Джесси Райдерді "алтын үйрекке" (golden duck) шығарып, доп тастау арқылы өте жақсы өнер көрсетті. Үшінші матчта Абдул Раззақ 11 допқа 34 ұпай жинап, 3 төрттік және 3 алтылық соқты. Бұл ойын Пакистанның жалпы есебін 184 ұпайға жеткізуге көмектесті. Содан кейін Абдул Раззақ доп тастау арқылы серияның үздік ойыншысы Мартин Гуптиллді еш ұпайсыз шығарды, содан соң Росс Тейлорды (алдыңғы аяғымен) және Джеймс Франклинды таза қағып (clean bowled) екі жоғарғы қатардағы ойыншыны ала қойды. Осы керемет жан-жақты өнері және Пакистанның 103 ұпаймен жеңіске жеткені үшін Абдул Раззақ "матчтың үздік ойыншысы" сыйлығын жеңіп алды. Дегенмен, сериядағы алғашқы екі жеңіліс Жаңа Зеландияның серияны 2:1 есебімен жеңгенін көрсетті.
2011 жылғы крикет әлем чемпионаты
Абдул Раззақ 2011 жылы ақпан мен сәуір аралығында Бангладеш, Үндістан және Шри-Ланкада өткен әлем чемпионатына қатысатын 15 ойыншыдан тұратын Пәкістан құрамасына қосылды. Оның міндеті – ойынның басында доп тастау және төменгі қатарда ойнау болды. Алғашқы екі матчта ол бар болғаны 10 допқа қатысты, бірақ Австралияға қарсы 24 доптан 20 ұпай алып, Пакистанды жеңіске жеткізді, соның арқасында Австралияның әлем чемпионаттарындағы 34 ойындық жеңіліссіз сериясі аяқталды.
Үндістандық крикет лигасы
2007–2008 жылдары ол Үндістан крикет лигасының «Хайдарабад Геройз» командасы сапында ойнады. Үндістан крикет лигасының финалындағы соңғы овердегі тамаша ойынының нәтижесінде командасы үш финалдың ең жақсысы бойынша 1–0 есебімен көшбасшылыққа шықты. Ақтық сында «Хайдарабад Геройз» 2–0 есебімен жеңіске жетті. Осы кезеңде оның халықаралық карьерасы күмәнді болып қала берді, себебі Пәкістан крикет федерациясы ресми емес лигаға қатысқан ойыншыларға тыйым салған еді. Екі маусым ойнағаннан кейін ол Үндістан крикет лигасынан кетіп, Пәкістан құрамасына іріктеліп, ойнауға бағытталды, Пәкістан крикет федерациясының Үндістан крикет лигасы ойыншыларына салған тыйымын жақын арада алып тастауға үміттенетінін және Пәкістан құрамасы үшін тағы да ойнағысы келетінін айтты, зейнетінің міндетті түрде соңғы шешім емес екенін мәлімдеді.
Англияның округтік крикеті
Ол сондай-ақ Англияның Миддлсекс, Ворстершир және Суррей округтері үшін ойнады. 2008 жылдың маусым айында ол қысқа мерзімді келісімшарт бойынша «Суррей» клубына қосылды, «Twenty20 Cup» турнирінде ойнау үшін. Ол 19 доптан 39 ұпай жинап, «Суррейдің» «Суссекске» қарсы жеңіске жетуіне көмектесті. «Овалда» қысқа ғана уақыт болғанына қарамастан, Абдул Разак «Суррей» жанкүйерлерінің сүйікті ойыншысына айналды. 2010 жылдың наурыз айында Абдул Разак Англияның ішкі «Twenty20» жарысындағы төрт шетелдік ойыншының бірі ретінде «Хэмпшир» графтығының крикет клубымен келісімшарт жасады. Ол «Хэмпширдің» үй алаңындағы «Роуз-боулда» өткен финал күні «Сомерсетке» қарсы жеңіске жетуде маңызды рөл атқарды. Абдул Разак «Лестершир» графтығының крикет клубымен Англияның «Friends Life t20» жарысында екінші шетелдік ойыншы ретінде келісімшартқа қол қойды. 2011 жылғы «Friends Life t20» турнирінде ол тағы да жеңіске жеткен команда үшін ойнады, бұл жолы «Лестершир» ойыншысы ретінде «Сомерсетке» қарсы финал күні. Ол сондай-ақ Чемпиондар лигасының «T20» турнирінде «Лестерширдің» екі ойынында да қатысты, бірақ «Лестерширдің» іріктеу кезеңінен өтуіне көмектесе алмады. 2014 жылғы маусымда ол «Стаффордшир» клубының «Хем Хит» командасымен келісімшарт жасады.
Жаттықтырушылық мансап
Ішкі деңгейде Абдул Разак Хайбер-Пахтунхва командасының бас бапкері болып тағайындалды. Оның басшылығымен команда 2020–21 маусымда «Қуаид-е-Азам» трофейін, Ұлттық Т20 кубогын және Пәкістан кубогын жеңіп алды, ал кейіннен 2021–22 маусымда Орталық Пәнджаб командасының бас бапкері болды. 2021 жылдың 6 қыркүйегінде Абдул Разак ПХБ-ның шешімімен Сақлайн Муштақпен бірге Пәкістан ұлттық құрамасының уақытша бас бапкері болып тағайындалды, бұл 2021 жылғы Жаңа Зеландияның Пәкістанға сапары алдында болды, бірақ аталған серия кейіннен тоқтатылды. 2022 жылдың қыркүйегінде ол Пәкістан жастар лигасының бірінші маусымында Хайдарабад Хантерс командасының бас бапкері болып тағайындалды. 2024 жылдың сәуірінде Абдул Разак Пәкістан ұлттық крикет құрамасының Жаңа Зеландия ұлттық крикет құрамасына қарсы өтетін 5 матчтық Т20 сериясына көмекші бапкер болып тағайындалды.
Тестілік крикет
Тест дебюті 1999–2000 жылдары Брисбенде Австралияға қарсы. Тест матчтарындағы ең жоғары нәтижесі – 134 ұпай, ол 2001–2002 жылдары Даккада Бангладешке қарсы ойын кезінде жасалды. Тест боулинг бойынша ең үздік көрсеткіші – 35 ұпайға 5 қақпа, ол 2004–2005 жылдары Карачиде Шри-Ланкаға қарсы өткен матчта тіркелді. 2000 жылы Галле халықаралық стадионында Шри-Ланкаға қарсы алғашқы тест хет-тригін жасады.