Кіріспе

Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу компаниясы Symbian Ltd. – смартфондар мен оларға байланысты құрылғылар үшін Symbian операциялық жүйесі (ОЖ) арқылы танымал болған бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және лицензиялау консорциумы. Оның бас кеңсесі Англияның Лондон қаласындағы Саутварк ауданында орналасқан, ал басқа кеңселер Кеймбридж, Швеция, Силикон алқабы, Жапония, Үндістан, Қытай, Оңтүстік Корея және Австралияда ашылды. Компания 1998 жылдың 24 маусымында Psion, Nokia, Ericsson, Motorola және Sony компанияларының серіктестігі ретінде құрылды. Мақсаты – жеке цифрлық көмекшілер (ЖДК) мен ұялы телефондардың бірігуінен пайда табу және Microsoft компаниясының үстелдік компьютерлердегі монополиясын ұялы құрылғылар нарығына кеңейтуіне жол бермеу болды. Компания құрылған күнінен тура 10 жыл өткен соң, 2008 жылдың 24 маусымында Nokia компаниясы өздеріне тиесілі емес акцияларды 264 миллион еуроға сатып алу ниетін білдірді. Сол күні Symbian Foundation жарияланды, оның мақсаты – «тегін лицензияланған бағдарламалық жасақтама ұсыну және инновацияларды жеделдету» болды, сондай-ақ Symbian ОЖ және пайдаланушы интерфейстерін беруге уәде берілді. Nokia компаниясының Symbian Ltd. компаниясын сатып алуы 2008 жылдың 2 желтоқсанында аяқталды, осыған орай Symbian компаниясының барлық қызметкерлері Nokia қызметкерлеріне айналды. Symbian Software Ltd. компаниясының тиісті лизингтік келісімдері, тауарлық белгілері және домендік атаулары Nokia компаниясынан Symbian Foundation-ға 2009 жылдың сәуір айында берілді. 2009 жылдың 18 шілдесінде Symbian Foundation-ға өтпеген Nokia компаниясының Symbian кәсіби қызметтер бөлімі Accenture консалтингтік компаниясына сатылды.

Шолу

Symbian Ltd. компаниясы Psion компаниясының 32 биттік EPOC нұсқасынан кейінгі келесі буын мобильді операциялық жүйе жобасының туындысы болды. Psion қалған төрт компанияға жүгініп, ядросы, құрылғы драйверлері және пайдаланушы интерфейсі бар толық бағдарламалық қамтамасыз ету жиынтығын бірлесіп жасауға келісті. Symbian компаниясының бастапқы зияткерлік меншігінің көп бөлігі Psion компаниясының бағдарламалық жасақтама бөлімінен келді. Symbian Ltd. компаниясы қарышты ұялы телефондар мен жеке цифрлық көмекшілер (PDA) үшін Symbian OS операциялық жүйесін әзірледі және лицензиялады. Symbian Ltd. Microsoft компаниясының ұсыныстарынан айырмашылығы, жүйеде әртүрлі пайдаланушы интерфейсі қабаттары болсын дегенді қалады. Psion бастапқыда бірнеше интерфейстерді немесе «эскизтік дизайндарды» жасады, олар кейіннен Pearl (смартфон), Quartz (Palm сияқты PDA) және Crystal (қос қақпақты PDA) болып дамыды. Emerald деп аталған бір ерте дизайн Ericsson R380 моделінде нарыққа шықты. Nokia Pearl негізінде Series 60, ал Crystal негізінде Series 80 және Series 90 платформаларын жасады, ал UIQ Technology, сол кезде Symbian Ltd. еншілес компаниясы, Quartz негізінде UIQ жасады. Тағы бір интерфейс – NTT Docomo компаниясының MOAP(S) бағдарламасы. Symbian Ltd. серіктес компаниялар болғанына қарамастан, әр интерфейстің демеушілері бір-бірінің бағдарламалық қамтамасыз етілімімен бәсекелесіп отырды. Бұл 2004 жылдың ақпанында айқын болды, ол кезде қаламды құрылғыларға бағытталған UIQ компаниясы дәстүрлі пернетақтасы бар құрылғыларға еніп, Nokia компаниясының Series 60 ұсынысымен тікелей бәсекелесе бастады, ал Nokia компаниясы Symbian Ltd. компаниясының қалған үлесін сатып алып, компанияның толық бақылауын алу процесінде болды.

Акционерлік меншік

Компанияның алғашқы акционерлері Psion, Nokia және Ericsson болды. Motorola біршама кейін Symbian консорциумына қосылып, 1998 жылғы қазан айында Nokia және Ericsson сияқты 23,1% үлеске ие болды. 1999 жылғы мамыр айында Matsushita 8,8% үлесі үшін 22 миллион фунт стерлинг төледі. Содан кейін 2002 жылғы сәуірде Siemens 5%-ын, ал 2003 жылғы ақпанда Samsung 5%-ын алды. Motorola компаниясы 2003 жылғы қыркүйекте компаниядағы үлесін Psion және Nokia компанияларына сатты. 2004 жылғы ақпанда Symbian-ды құраған Psion компаниясы компаниядағы 31,1% үлесін Nokia-ға сатуға ниеттенді. Бұл басқа акционерлердің арасында алаңдаушылық тудырды, себебі Nokia компанияның басым бақылауын алатын болар еді, әсіресе Sony Ericsson бұл мәселеге қатысты белсенді түрде сынға ұшыратты. 2004 жылғы шілдеде келісім жасалып, үлес Nokia, Matsushita, Siemens және Sony Ericsson арасында бөлісті, нәтижесінде Nokia 47,9% үлеске ие болды.

Құлдырау

Symbian Ltd. компаниясының құлдырауы Nokia-ның тағдырымен тығыз байланысты. 2007 жылға қарай, ол Nokia логотипі бар әрбір екінші ұялы телефонда өзінің операциялық жүйесін пайдалана отырып, үлкен жетістікке жетті, соның салдарынан ұялы нарықтың 65 пайызын құрады. Оның Symbian OS жүйесі 2008 жылы Nokia компаниясы оны толығымен сатып алғанға дейін нарықта басымдық сақтап келді, осылайша Symbian Foundation деп аталатын тәуелсіз коммерциялық емес ұйым құрылды. Nokia, жаңа құрылымға Symbian Ltd. компаниясының активтерін, сондай-ақ Nokia-ның S60 платформасын ашық кодты және авторлық төлемсіз мобильді платформаны дамыту мақсатымен берді. Бірақ, Apple-дың iPhone және Google-дың Android телефондары пайда болғаннан кейін Nokia нарықтағы үлесін жоғалта бастады. Бұл мәселені шешу үшін Nokia ұялы құрылғылары үшін Symbian OS-тен бас тартып, Windows Phone OS-ке көшті және 2013 жылы соңғы Symbian телефонын шығарды. Ең ірі қолдаушысы мен күтушісінен айырылған Symbian компаниясын Accenture сатып алды, олар оны 2016 жылға дейін қолдауға міндетті.

Негізгі тұлғалар

Symbian Ltd-нің сатып алынған кездегі бас директоры Найджел Клиффорд болды. Оған дейін бас директорлардың қатарында 2005 жылы United Business Media компаниясын басқарған Дэвид Левин және 2002 жылы компанияны тастап, мәтіндік хабарламалар қызметі Short Message Service (SMS) ақпараттық сервисі Any Question Answered (AQA) құрамындағы IssueBits компаниясын негіздеген, компанияның алғашқы бас директоры Колли Майерс болды.