Кіріспе

Ричард Пол Кили (31 наурыз 1922 - 5 наурыз 1999) – американдық сахна, кино және теледидар актері және әнші. Ол ең көп танымал болғаны – театрлық мансабы, онда ол екі рет «Музыкалық театрдағы үздік актер» номинациясы бойынша «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Кили 1965 жылғы «Man of La Mancha» Бродвей мюзиклінде Дон Кихот рөлін жасады және «The Impossible Dream» хит-әнін алғаш орындап, жазды. 1953 жылғы «Kismet» мюзиклінде ол Бродвейдің түпкілікті актерлік құрамындағы Халиф рөлін ойнады және «And This Is My Beloved» әнін орындаған төрттікке кірді. Сонымен қатар, ол 50 жылдық мансабында төрт «Эмми» және екі «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды, ал оның «дыбысты баритоны» көптеген деректі фильмдер мен басқа фильмдердің баяндамасында да пайда болды. Қайтыс болған кезде Кили «театрдың ең көрнекті және жан-жақты актерлерінің бірі» және «өз заманының актерлерінің ішінде патшалар мен қарапайым халықты, сондай-ақ олардың арасындағы алуан түрлі кейіпкерлерді ойнауға шақырылатын, таптырмас орындаушы» деп сипатталды. Екінші дүниежүзілік соғыста Әскери-теңіз күштерінде қызметтен кейін ол Чикагоға оралып, Нью-Йоркке көшуден бұрын радиода актер және диктор болып жұмыс істеді. Нью-Йоркте ол Рэй Смоловерден ән сабақтарын алды.

Мансап

Килидің сахнадағы жұмысына «Кисмет», «No Strings» (Оскар Хаммерштейн II қайтыс болғаннан кейін Ричард Роджерстің алғашқы сахналық мюзиклі, онда Роджерс музыка мен ән сөздерін жазды), Бадди Хаккеттің «I Had a Ball» атты туындысы, «Redhead», «Man of La Mancha» және «The Incomparable Max» пьесасындағы басты рөлдер кірді. Кейін Кили 1955 жылы 12 қаңтарда тікелей эфирде көрсетілген «Patterns» телеспектаклінде ойнады. Ол сенсация тудырып, сценарийшісі Род Серлингке «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. 1955 жылы «Феникс қаласының оқиғасы» фильмінде Алабама штатының болашақ бас прокуроры (кейін Алабама штатының губернаторы) Джон Малкольм Паттерсон рөлін ойнады. Кили сондай-ақ 1955 жылы «Blackboard Jungle» фильмінде қылмыскерлердің фонограф жазбаларын қиратқан математика пәнінің мұғалімі Джошуа Эдвардстың рөлін сомдады. Кили 1959 жылы «Redhead» және 1966 жылы «Man of La Mancha» үшін «Музыкалық сахнадағы ең үздік актер» номинациясы бойынша «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Орта жастағы автор Сервантес пен оның ойдан шығарылған кейіпкері Кихоттың екі рөлді сомдауы – бұл басты рөлді де, кейіпкерлік рөлді де ойнауға қабілетті актерлерге талап ететін сирек кездесетін музыкалық рөлдердің бірі. Кили «Ла Манча» Бродвейде тұрғанда, басты рөлдерді ойнаудан шаршағанын айтса да, «Ла Манча» спектаклінде өнер көрсету мүмкіндігіне ие болғаны үшін әрдайым риза болатынын жеткізді. Ол алғашқы қойылымда бес жылдан астам уақыт сахнада болды және 1972 және 1977 жылдары Бродвейде қайта қойылғанда рөлге «өте берілгенін» айтты. Кили теледидардағы жұмысы үшін үш «Эмми» және екі «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. Ол «Торн құстары» (Рейчел Уордтың әкесі Пэдди рөлінде) (1983) және «Өмірдегі бір жыл» (1986, 1987–1988) фильмдері үшін «Эмми» және «Алтын глобус» сыйлықтарын алды. Оның үшінші «Эмми» сыйлығы «Picket Fences» телесериалының бір эпизодындағы «Драмалық сериалдағы ең үздік қонақ актер» номинациясы бойынша табылды, онда ол басты кейіпкер Джилл Броктың (Кэти Бейкер) әкесінің рөлін сомдады. Кили сонымен қатар 1991 жылы «Separate but Equal» мини-сериалында «Браун мен Білім беру кеңесі» ісін бейнелегенде бас судья Эрл Уоррен рөлін ойнағаны үшін «Эмми» сыйлығына ұсынылды. Басқа теледидар жұмыстарының ішінде «Коломбо» (1974, «A Friend In Deed» эпизоды) фильміндегі кісі өлтіруші полиция комиссары, «Жұлдызды жол: Терең ғарыш тоғызы» эпизодындағы «Second Sight» эпизодындағы Гидеон Сейетик рөлі, сондай-ақ «Элли Макбил», «Гавайи Five O» және «Гансмок» сериалдарындағы қонақ рөлдер бар. Ол 1986 жылы PBS-тің жеті бөлімді «Planet Earth» деректі фильмін оқыды. Килидің баритон дауысы оны теледидардағы деректі фильмдерді оқуға сүйікті етті. 1985 жылы «Land of the Tiger» фильмінен бастап Ричард Кайли бірнеше «National Geographic Video» телеарналарына баяндама жасады. Кили сондай-ақ 1975 жылы «CBS Radio Mystery Theater» радиоспектаклінің екі эпизодында дауыстап орындады. «Jurassic Park» фильмінде Килидің дауысы парктің көлік экскурсиясын баяндайды. Кили алғаш рет Майкл Крайтонның романында, кейіннен Стивен Спилбергтің фильмге бейімделуінде экскурсияның баяндаушысы ретінде таныстырылды, онда парк иесі Килиді жалдауға «ешқандай шығын аямағанын» айтты.

Өлім

Кейли 1999 жылдың 5 наурызында Нью-Йорк штатының Миддлтаун қаласындағы Хортон ауруханасында, 77 жасқа толуына бір ай жетпегенде, нақты анықталмаған сүйек миының ауруынан қайтыс болды. Ол әйелі, биші Патрисия Ферриер және бірінші некесінен туған алты баласы – ұлдары Дэвид және Майкл Кили, қыздары Кэтлин, Доротея, Эрин және Дирдрені қалдырды. Оның денесі Уорвик қаласына (Нью-Йорк штаты) жерленді. Оның құрметіне Бродвейдегі шамдар сөндірілді.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1951 Мафия Томас Клэнси 1952 Снайпер Доктор Джеймс Г. Кент Темір адамдар Жеке Кок 1953 Оңтүстік көшедегі кездесу Джоуи 1955 Қара тақта орманы Джошуа Ю. Эдвардс Феникс қаласының тарихы Джон Паттерсон 1957 Испан ісі Мерит Блейк 1958 Қайта тірілу күші Питер 1969 Маятник Вудроу Уилсон Кинг 1970 А. к. а. Кассиус Клей Баяндаушы 1974 Кішкентай ханзада Ұшқыш 1977 Мистер Гудбарды іздеу Мистер Данн 1981 Аяусыз махаббат Артур Аксельрод 1986 Говард үйрек Космос дауысы 1989 Шексіздікке дейін Баяндаушы Майами полицейлері Соңғы күндер Дж. Фред Буджардт 1993 Юра саябағы Тур гидінің дауысы Евангелиядан Матайға дейін Ескі Матай 1996 Көрініс Доктор Веллин 1997 Қоштасу уақыты келді ме? Доктор Джеральд Клостер 1998 Патч Адамс Доктор Титан 2002 Иса Мәсіх Матфей Соңғы рөл

Теледидар

Жыл Атауы Рөлі Ескертулер 1953 The United States Steel Hour Sergeant Lucky Dover Эпизод: "P. O. W." 1954 Justice Белгісіз 2 эпизод 1955 Kraft Television Theatre Fred Staples Эпизод: "Patterns" 1956 Studio One Mr. Dean Эпизод: "The Landlady's Daughter" 1958 Alfred Hitchcock Presents Harry Adams 4 маусым 4 эпизод: "The Crooked Road" 1963 Alfred Hitchcock Hour Jim Derry 2 маусым 5 эпизод: "Blood Bargain" 1969 Night Gallery Joseph Strobe Телевизиялық фильм ("The Escape Route" бөлімі) 1970–1973 Gunsmoke Lewis StarkTom LynottBohannonWill Stambridge Эпизод: "Stark" Эпизод: "Lynott" Эпизод: "Bohannon" Эпизод: "Kitty's Love Affair" 1970 Bonanza Gideon Yates Эпизод: "Gideon the Good" The Ceremony of Innocence King Ethelred II Телевизиялық фильм 1971 Murder Once Removed Frank Manning Телевизиялық фильм 1974 Columbo: A Friend in Deed Mark Halperin 1975 Friendly Persuasion Jess Birdwell Телевизиялық фильм 1976 How the West Was Won Timothy Macahan 1980 Angel on My Shoulder Nick Телевизиялық фильм 1981 Isabel's Choice Lyman Jones Телевизиялық фильм Golden Gate Thomas J. Kingsley Телевизиялық фильм 1983 The Thorn Birds Paddy Cleary 2 эпизод Алтын глобус жүлдесі – Сериядағы, мини-сериядағы немесе телефильмдегі ең үздік қосалқы актер Primetime Emmy жүлдесі – Шешімді сериядағы немесе арнайы фильмдегі ең үздік қосалқы актер 1984 George Washington George Mason Телевизиялық фильм 1985 A. D. Claudius Телевизиялық фильм The Canterville Ghost Sir Simon de Canterville Телевизиялық фильм Do You Remember Love George Hollis Телевизиялық фильм Primetime Emmy жүлдесіне ұсынылған – Шешімді сериядағы немесе арнайы фильмдегі ең үздік жетекші актер 1986 Planet Earth Айтқыш 7 эпизод The Twilight Zone Lancelot Эпизод: "The Last Defender of Camelot (The Twilight Zone)" If Tomorrow Comes Gunther Hartog 3 эпизод 1986–1988 A Year in the Life Joe Gardner 22 эпизод Алтын глобус жүлдесі – Драмалық телесериядағы ең үздік актер Primetime Emmy жүлдесі – Драмалық сериалдағы ең үздік жетекші актер 1988 My First Love Sam Morrissey Телевизиялық фильм 1990 Aladdin The Magician Телевизиялық фильм 1991 Absolute Strangers Dr. R. J. Cannon Телевизиялық фильм Separate but Equal Chief Justice Earl Warren Телевизиялық фильм Алтын глобус жүлдесіне ұсынылған – Сериядағы, мини-сериядағы немесе телефильмдегі ең үздік қосалқы актер Primetime Emmy жүлдесіне ұсынылған – Мини-сериядағы немесе арнайы фильмдегі ең үздік қосалқы актер The Ray Bradbury Theater Douglas Spaulding Эпизод: "The Utterly Perfect Murder" Primetime Emmy жүлдесіне ұсынылған – Драмалық сериалдағы ең үздік қосалқы актер 1992–1994 Picket Fences Hayden Langston 2 эпизод Primetime Emmy жүлдесі – Драмалық сериалдағы ең үздік қонақ актер Primetime Emmy жүлдесіне ұсынылған – Драмалық сериалдағы ең үздік қонақ актер 1993 Star Trek: Deep Space Nine Dr. Gideon Seyetik Эпизод: "Second Sight" 1994–1998 Mysteries of the Bible Айтқыш 1995 The Great Defender Joe Dewitt 8 эпизод 1996 Mary & Tim Ron Melville Телевизиялық фильм 1997 Time to Say Goodbye? Dr. Gerald Klooster Телевизиялық фильм Tigers of the Show Айтқыш 1998 Ally McBeal Seymore Little Эпизод: "Once in a Lifetime" Blue Moon Jimmy Keating Телевизиялық фильм

Сахна

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1953 «Қатыспаушылық» Джой Персиваль Театр әлемінің сыйлығы 1953–1955 «Кисмет» Халифа 1956 «Уақыт шегі» Майор Гарри Каргилл 1959–1960 «Қызылша» Том Бакстер Музыкалық сахнадағы үздік басты актер үшін Тони сыйлығы 1960–1961 «Кеңес және келісім» Бриг Андерсон 1962–1963 «Жіпсіз қуыршақ» Дэвид Джордан Тони сыйлығына номинация 1963–1964 «Мұнда махаббат» Фред Гейли 1964–1965 «Менде доп болды» Стен Шпилер 1965–1971 «Ла Манча адамы» Мигель де Сервантес / Дон Кихот Музыкалық сахнадағы үздік басты актер үшін Тони сыйлығы 1968 «Оның алғашқы романы» Цезарь 1971 «Теңдесі жоқ» Макс Енох Соймс 1972 «Дауыстар» Роберт «Ла Манча адамы» Мигель де Сервантес / Дон Кихот 1974–1976 «Абсурдты тұлға» Рональд 1975 «Ах, жабайылық!» Нат Миллер Академиялық фестиваль Театры, Барат колледжінің Дрейк театры, Лейк Форест, Иллинойс 1976 «Мұрагер» доктор Остин Слопер Драмалық өнердегі үздік актер үшін «Drama Desk» сыйлығына номинация 1977 «Ла Манча адамы» Дон Кихот Драмалық өнердегі үздік актер үшін «Drama Desk» сыйлығына номинация 1987 «Барлық ұлымдарым» Джо Келлер Театрдағы үздік актер үшін Тони сыйлығына номинация

Марапаттар мен ұсыныстар

Жыл Сыйлық Сана Номинациялы жұмыс Нәтижелер Ref. 1976 Drama Desk Awards Ойындағы үздік актер «Мұрагер» 1978 Музыкалықтағы үздік актер «Ла Манча адамы» 1966 Drama League Awards Ерекше өнер көрсеткені үшін сыйлық 1983 Golden Globe Awards Телесериалдағы, мини-сериалдағы немесе телефильмдегі үздік қосалқы актер «Қарғаның қызыл гүлі» 1987 Драмалық телесериалдағы үздік актер «Өмірдегі бір жыл» 1991 Телесериалдағы, мини-сериалдағы немесе телефильмдегі үздік қосалқы актер «Жеке, бірақ тең» 1967 Grammy Awards Балаларға арналған үздік жазу «Ормандағы кітаптар» / «Magic Fishbone» / «Бақытты ханзада» / «Төгілген гүл» 1983 Primetime Emmy Awards Шектеулі сериядағы немесе арнайы фильмдегі үздік қосалқы актер «Қарғаның қызыл гүлі» 1985 Шектеулі сериядағы немесе арнайы фильмдегі үздік жетекші актер «Сүйгенді есіңде ме?» 1988 Драмалық телесериалдағы үздік жетекші актер «Өмірдегі бір жыл» 1991 Мини-сериалдағы немесе арнайы фильмдегі үздік қосалқы актер «Жеке, бірақ тең» 1992 Драмалық телесериалдағы үздік қосалқы актер «Рэй Брэдбери театры» 1993 Драмалық телесериалдағы үздік шақырылған актер «Қоршау» 1994 «Қоршау» 1995 Ұлттық географиялық арнайы бағдарламасының үздік деректік фильмі «30 жыл» 1997 Ұлттық географиялық арнайы бағдарламасы: «Қардағы жолбарыстар» 1953 Theatre World Awards «Жаңсақтар» 1959 Tony Awards Музыкалықтағы үздік жетекші актер «Қызыл бас» 1962 «Жіпсіз қуыршақтар» 1966 «Ла Манча адамы» 1987 Ойындағы үздік жетекші актер «Барлық ұлымдарым» 1975 Western Heritage Awards Деректік телебағдарлама «Америкалық шеру» 1976 Деректік теледрама «Батыс қалай жеңілді» 1991 Деректік баяндама «Ашылу әлемі»