Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық жазушы және әскери қызметкер (1915–2011)
British author and soldier (1915–2011)
Сэр Патрик Майкл Ли Фермор (11 ақпан 1915 – 10 маусым 2011) – ағылшын жазушысы, ғалым, әскери қызметкер және көп тіл білуші. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Критідегі қарсылық қозғалысында көрнекті рөл атқарды. Бір BBC журналисі оны «Индиана Джонс, Джеймс Бонд және Грэм Гриннің тоғысқан нұсқасы» деп сипаттаған.
Sir Patrick Michael Leigh Fermor (11 February 1915 – 10 June 2011) was an English writer, scholar, soldier and polyglot. He played a prominent role in the Cretan resistance during the Second World War, A BBC journalist once termed him "a cross between Indiana Jones, James Bond and Graham Greene".
Ерте өмір және білім
Ли Фермор Лондон қаласында, көрнекті геолог сэр Льюис Ли Фермор мен Чарльз Таафе Амблердың қызы Мюриэл Айлиннің (Айлин) ұлы болып дүниеге келді. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай анасы мен әпкесі әкесіне қосылу үшін Үндістанға кетіп, нәресте Патрикті Англияда Нортгемптонширдегі бір отбасымен қалдырды: алдымен Вейдон ауылында, кейін жақын орналасқан Додфордта. Ол төрт жасқа толғанға дейін ата-анасымен және әпкесімен қайта кездеспеді. Бала кезінде Ли Фермор академиялық талаптар мен шектеулерге қиындықтармен тап болды, сондықтан оны "қиын" балаларға арналған мектепке жіберді. Кейіннен ол көкөніс сатушының қызымен қолы ұсталғаны үшін Кентерберидегі Король мектебінен қуылды. Оқу орнында ол замандасы Алан Уоттспен де дос болды. Король мектебінен алынған соңғы баяндамасында жас Ли Фермордың "әдепсіздік пен бейбақтықтың қауіпті үйлесімі" екені айтылды. Ол грек, латын, Шекспир және тарих бойынша мәтіндерді оқып, Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге түсуді жоспарлады. Бірақ ол ақырында ойын өзгертті, автор болуға шешім қабылдады және 1933 жылдың жазында Лондонның Шепард-Маркетке көшіп, бірнеше досымен бірге тұрды. Бірақ көп ұзамай Лондонда авторлық өмірдің қиындықтары мен қаржының тез азаюына тап болған ол Еуропаға баруды шешті.
Leigh Fermor was born in London, the son of Sir Lewis Leigh Fermor, a distinguished geologist, and Muriel Aeyleen (Eileen), daughter of Charles Taafe Ambler. Shortly after his birth, his mother and sister left to join his father in India, leaving the infant Patrick in England with a family in Northamptonshire: first in the village of Weedon, and later in nearby Dodford. He did not meet his parents or his sister again until he was four years old. As a child Leigh Fermor had problems with academic structure and limitations, and was sent to a school for "difficult" children. He was later expelled from The King's School, Canterbury after he was caught holding hands with a greengrocer's daughter. At school he also became friendly with another contemporary Alan Watts. His last report from The King's School noted that the young Leigh Fermor was "a dangerous mixture of sophistication and recklessness". He continued learning by reading texts on Greek, Latin, Shakespeare and history, with the intention of entering the Royal Military College, Sandhurst. Gradually he changed his mind, deciding to become an author instead, and in the summer of 1933 relocated to Shepherd Market in London, living with a few friends. Soon, faced with the challenges of an author's life in London and rapidly draining finances, he decided to leave for Europe.
Ертедегі саяхаттары
18 жасында Ли Фермор Голландияның Хук ауданынан Константинопольге (Истанбул) дейін Еуропаны жаяу жүріп өтуге шешім қабылдады. Ол 1933 жылдың 8 желтоқсанында аз ғана киім, бірнеше таныстыру хаттары, Оксфорд ағылшын поэзиясының кітабы және Горацийдің "Одаларының" Лоб басылымымен жолға шықты. Ол сарайларда және қойшылардың үйлерінде ұйықтады, бірақ сонымен қатар Орталық Еуропаның ауылдық үйлеріне ақсүйектер мен аристократия шақырды. Саяхаты барысында ол көптеген монастырьларда меймандостық көрді. Оның кейінірек жазған екі саяхат кітабы, "Бейне сыйлық уақыты" (1977) және "Орман мен су арасында" (1986) осы саяхатты қамтиды, бірақ ол қайтыс болған кезде саяхатының соңғы бөлігі туралы кітабы аяқталмай қалды. Бұл кітап Ли Фермордың сол кездегі күнделігінен және 1960 жылдары жазған алғашқы нұсқасынан құрастырылып, өңделді. Ол 2013 жылдың қыркүйегінде Джон Мюррей баспасынан "Сынған жол" деген атпен жарық көрді. Ли Фермор 1935 жылдың 1 қаңтарында Стамбулға келді, содан кейін Грекияны аралап, бірнеше аптасын Афон тауында өткізді. Наурыз айында ол Македониядағы монархист әскерлерінің республикалық бүлікке қарсы науқанына қатысты. Афинада ол румын Фанариот аристократы Балаша Кантакузен (Bălaşa Cantacuzino)мен танысты және оған ғашық болды. Олар қала сыртындағы ескі су диірменінде тұрды, ол Порсқа қарайтын еді, онда ол сурет салды, ал ол жазды. Кейін олар Молдавиядағы (Румыния) Галац қаласының Балени ауылындағы Кантакузен үйіне көшті, онда ол 1939 жылдың күзіне дейін болды. Ол Кантакузенмен 1965 жылға дейін қайта кездеспеді.
At the age of 18 Leigh Fermor decided to walk the length of Europe from the Hook of Holland to Constantinople (Istanbul). He set off on 8 December 1933 with a few clothes, several letters of introduction, the Oxford Book of English Verse and a Loeb volume of Horace's Odes. He slept in barns and shepherds' huts, but was also invited by gentry and aristocracy into the country houses of Central Europe. He experienced hospitality in many monasteries along the way. Two of his later travel books, A Time of Gifts (1977) and Between the Woods and the Water (1986), cover this journey, but at the time of his death, a book on the final part of his journey remained unfinished. This was edited and assembled from Leigh Fermor's diary of the time and an early draft he wrote in the 1960s. It was published as The Broken Road by John Murray in September 2013. Leigh Fermor arrived in Istanbul on 1 January 1935, then continued to travel around Greece, spending a few weeks in Mount Athos. In March he was involved in the campaign of royalist forces in Macedonia against an attempted Republican revolt. In Athens, he met Balasha Cantacuzène (Bălaşa Cantacuzino), a Romanian Phanariote noblewoman, with whom he fell in love. They shared an old watermill outside the city looking out towards Poros, where she painted and he wrote. They moved on to Băleni, Galați, the Cantacuzène house in Moldavia, Romania, where he remained until the autumn of 1939. He did not meet Cantacuzène again until 1965.
Соғыстан кейінгі
1950 жылы Ли Фермор өзінің алғашқы кітабын – «Саяхатшының ағашын» жариялады. Бұл кітап соғыстан кейінгі Кариб теңізіндегі саяхаттары туралы болды, «Хайнеманн Қорының» әдебиет сыйлығын жеңіп алып, оның мансабын қалыптастырды. «Таймс» әдеби қосымшасының рецензенты былай деп жазды: «Ли Фермор мырза Батыс Үндістанның көптеген мәселелерінің құл саудасының тікелей салдары екенін, көбінесе беткей саяхатшылар түсінбейтін шындықты ешқашан естен шығармады». Бұл сөздер Иан Флемингтің «Тірі қал және өлдір» романында кеңінен цитаталанды. Ол өзінің саяхаттары туралы тағы бірнеше кітап жазды, соның ішінде «Мани: Оңтүстік Пелопоннестегі саяхаттар» және Грекияның шалғай аймақтарында қаңғыбаспен және жаяу жүріп жасаған саяхаттары туралы «Румели». Ли Фермор соғыс кезінде Критте хабар жеткізуші болған Джордж Психондакистің «Криттік жүгіруші» қолжазбасын аударды және Психондакиске оның еңбегін жариялауға көмектесті. Ли Фермор «Сан-Жактың скрипкалары» атты роман да жазды, оны Малкольм Уильямсон опера ретінде өңдеді. Оның досы Лоуренс Дюррелл 1957 жылғы «Ащы лимон» кітабында 1955 жылы Кипрдегі төтенше жағдай кезінде Ли Фермордың Кипрдің Беллапаис қаласындағы Дюрреллдің вилласына келгенін еске алады: От жанындағы тамаша кешкі ас ішіп болған соң ол Крит, Афина, Македония әндерін шырқап бастады. Мен аузо бөтелкесін қайта толтыру үшін сыртқа шыққанда, көшенің қараңғылықта үнсіз тыңдап тұрған адамдарға толы екенін көрдім. Барлығы да тілсіз қалғандай. «Не болып жатыр?» – деп сұрадым, Франгосты көріп. «Мен ешқашан ағылшынның грек әндерін осылай орындағанын естімедім!» Олардың құрметпен таңғалуы жүрекке тиді; олар Пэдди қайда барса да, оны құшақтағысы келетіндей сезімде болды.
In 1950 Leigh Fermor published his first book, The Traveller's Tree, about his post war travels in the Caribbean, which won the Heinemann Foundation Prize for Literature and established his career. The reviewer in The Times Literary Supplement wrote: "Mr Leigh Fermor never loses sight of the fact, not always grasped by superficial visitors, that most of the problems of the West Indies are the direct legacy of the slave trade." It was quoted extensively in Live and Let Die, by Ian Fleming. He went on to write several other books of his journeys, including Mani: Travels in the Southern Peloponnese and Roumeli, of his travels on mule and foot around remote parts of Greece. Leigh Fermor translated the manuscript The Cretan Runner written by George Psychoundakis, a dispatch runner on Crete during the war, and helped Psychoundakis get his work published. Leigh Fermor also wrote a novel, The Violins of Saint Jacques, which was adapted as an opera by Malcolm Williamson. His friend Lawrence Durrell recounts in his book Bitter Lemons (1957) how in 1955, during the Cyprus Emergency, Leigh Fermor visited Durrell's villa in Bellapais, Cyprus: After a splendid dinner by the fire he starts singing, songs of Crete, Athens, Macedonia. When I go out to refill the ouzo bottle I find the street completely filled with people listening in utter silence and darkness. Everyone seems struck dumb. 'What is it?' I say, catching sight of Frangos. 'Never have I heard of Englishmen singing Greek songs like this!' Their reverent amazement is touching; it is as if they want to embrace Paddy wherever he goes.
Кейінгі жылдар
Көп жылдар бойы онымен бірге тұрғаннан кейін, Ли Фермор 1968 жылы құрметті Джоан Элизабет Рейнерге (туған есімі Эйрес Монселл), 1-ші виконт Монселл Болтон Айрес Монселлдің қызына үйленді. Ол 2003 жылғы маусымда Кардамылиде 91 жасында қайтыс болғанға дейін оны көптеген саяхаттарында сүйреп жүрді. Олардың балалары болмады. Олар жылдың бір бөлігін Мани түбегіндегі Кардамыли маңындағы зәйтүн тоғасында, ал қалған бөлігін Глостерширде өткізді. 2007 жылы ол барлық кітаптарын қолмен жазғаннан кейін, алғаш рет теріс машинасымен жұмыс істеуге шешім қабылдағанын айтты. Жаңа Зеландиялық жазушы Мэгги Рейни Смит (келесі кітабы үшін зерттеу жүргізіп, аймақта болғандықтан) 2007 жылдың қараша айында оның мерекесіне қатысты, ал ол қайтыс болғаннан кейін оқиғаның бірнеше суретін жариялады. Кардамылидегі үй 2013 жылғы "Жарты түнге дейін" фильмінде көрсетілген. Ли Фермор Брюс Чатвин, Колин Тхаброн, Филип Марсден, Николас Крейн және Рори Стюарт сияқты британдық саяхат жазушыларының бір буынына үлкен әсер етті.
After living with her for many years, Leigh Fermor was married in 1968 to the Honourable Joan Elizabeth Rayner (née Eyres Monsell), daughter of Bolton Eyres Monsell, 1st Viscount Monsell. She accompanied him on many travels until her death in Kardamyli in June 2003, aged 91. They had no children. They lived part of the year in a house in an olive grove near Kardamyli in the Mani Peninsula, southern Peloponnese, and part of the year in Gloucestershire. In 2007, he said that, for the first time, he had decided to work using a typewriter, having written all his books longhand until then. New Zealand writer Maggie Rainey Smith (staying in the area while researching for her next book) joined in his saint's day celebration in November 2007, and after his death, posted some photographs of the event. The house at Kardamyli features in the 2013 film Before Midnight. Leigh Fermor influenced a generation of British travel writers, including Bruce Chatwin, Colin Thubron, Philip Marsden, Nicholas Crane and Rory Stewart.
Өлім және жерлеу
Ли Фермор күніне 80-100 темекі шегетін болса да, мықты дене бітімімен танымал болды. Өмірінің соңғы жылдары туннельдік көруден зардап шексе де, есту аппараты мен көзге жапсырма тағып жүрсе де, өліміне дейін денесі сергек болды және өмірінің соңғы кешінде дастарқан басында тамақтанды. Өмірінің соңғы айларында Ли Фермор қатерлі ісіктен күйреп, 2011 жылдың маусым айының басында Грецияда трахеотомия жасалды. Жергілікті грек достарының сөзіне қарағанда, ол достарымен қоштасу үшін Англияға барып, содан кейін Кардамилиде қайтыс болғысы келді, алайда Англияда қайтыс болып, әйелінің қасына жерленгісі келгендігі де айтылады. Ли Фермор Англияда 96 жасында, 2011 жылдың 10 маусымында, елге оралғаннан кейін бір күн өткен соң қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі 16 маусым 2011 жылы Глостерширдегі Дамблтон қаласындағы Санкт-Петер шіркеуінде өтті. Барлау корпусының қазіргі және бұрынғы өкілдері құрмет сақшыларын ұйымдастырды, ал Ирландия гвардиясының кернейшісі соңғы сигнал мен Reveille орындады. Ол әйелінің қасында шіркеу маңындағы зиратқа жерленген. Грек жазуында Кавафидің сөзінен алынған цитата келтірілген, оны "Ол барлық жақсылықтардың ішіндегі ең жақсысы, грек еді" деп аударуға болады.
Leigh Fermor was noted for his strong physical constitution, even though he smoked 80 to 100 cigarettes a day. Although in his last years he suffered from tunnel vision and wore hearing aids and an eyepatch, he remained physically fit up to his death and dined at table on the last evening of his life. For the last few months of his life Leigh Fermor suffered from a cancerous tumour, and in early June 2011 he underwent a tracheotomy in Greece. As death was close, according to local Greek friends, he expressed a wish to visit England to bid goodbye to his friends, and then return to die in Kardamyli, though it is also stated that he actually wished to die in England and be buried next to his wife. Leigh Fermor died in England aged 96, on 10 June 2011, the day after his return. His funeral was held at St Peter's Church, Dumbleton, Gloucestershire, on 16 June 2011. A Guard of Honour was provided by serving and former members of the Intelligence Corps, and a bugler from the Irish Guards sounded the Last Post and Reveille. He is buried next to his wife in the churchyard there. The Greek inscription is a quotation from Cavafy translatable as "In addition, he was that best of all things, Hellenic".