Кіріспе
Аңғар
Аңғар Спокан аңғары-Рэтдрум жазығының су қоймасының бір бөлігін қамтиды.
The Valley contains part of the Spokane Valley–Rathdrum Prairie Aquifer.
Топография
Аңғарда 12 000 – 15 000 жыл бұрын аяқталған Миссула су тасқыны сияқты, аймақ пен өңірді қалыптастырған тарихқа дейінгі геологиялық құбылыстардың іздері көрінеді. Спокан аңғары Миссула мұздық көлін тоқтатқан мұзды бөгеттің бірнеше рет бұзылуынан пайда болған.
Климат
Аймақтың көп бөлігі Жерорта теңізі климатына (Köppen Csa) жатады, бірақ Салт-Еңбектің батыс жағы жартылай шөлейт климатымен (Köppen Bsk) тікелей шектеседі.
Ерте тарих
Мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтар осы аңғарда өмір сүрді, оны маусымдық көші-қондарына қосып, аң ауып, балық аулап, жинап, тамыр-түбірлерді қазып алды. Еуропалықтар қоныстанғанға дейін, аңғарды Спокан және Кёр-д’Ален тайпалары мекендеген. 1800 жылдардың басында Солтүстік-Батыс компаниясы (кейін Гудзон шығанағы компаниясымен біріктірілген) жіберген тері саудагерлері Спокан аймағына келді. Аңғардың батысында Кіші Споканның сағасына жақын жерде 1810 және 1826 жылдары екі сауда бекеті құрылды. Одан солтүстік-батысқа қарай миссионерлер 1838–1848 жылдары Tshimakain миссиясын құрды. Аңғарға алғаш қоныстанған адам – француз канадасы Антуан Плант және оның әйелі, Флэтхед тайпасынан Мэри болды. Ол Гудзон шығанағы компаниясының қызметкері ретінде келді, екі жыл жұмыс істеген соң, еркін жұмыс істейтін адамға айналды. 1849 жылы Спокан өзенінің жанында шағын үй салды (қазіргі Плантес паромдық демалыс паркі Трентвуд және Ирвин аудандарының арасында), одан Гудзон шығанағы компаниясының шағын сауда бекетін басқарды. 1852 жылдан 1864 жылға дейін ол аймақтағы өзенді кесіп өтудің жалғыз құралы болған Спокан өзенінен алғашқы паромды іске қосты.
Вашингтон аумағы
1853 жылы, Вашингтон территориясы құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң, алғашқы губернатор Исаак Стивенс Антуан Плантестің үйінде Гари бас және Спокандармен келісім шаруаларын бастауға тырысты. Гари басшының ықпалына қарамастан, Спокандар 1858 жылғы Кёр-д’Ален соғысына қатысып, жерлерін жоғалтқанына наразылық білдірді. Соғыс Спокан жазығындағы шайқаспен аяқталды, бірақ шешуші жеңімпаз болмады, тайпалар әлсіреп қалды. Спокандар ата-бабаларының жерінен Спокан өзенінің солтүстігінде, Спокан аймағының батысындағы резервацияға көшірілді. 1862 жылы А.С. "Чарли" Кендалл Доңғалақтың шығыс жағында, Спокан өзенінің солтүстік жағасында дүкен ашты. Джо Херринг, Тимоти Ли және Нед Джордан 1864 жылы Кендалл дүкенінің жанынан өзен арқылы көпір салды, ол Муллан жолына Plante’s Ferry-ден жақын орналасқан. Көпірге жақын жерде Спокан Бридж деген кішкентай қауымдық ортақ пайда болды. Онда аңғардағы алғашқы қонақ үй мен пошта бөлімі орналасқан. 1871 жылы ол Орегон территориясындағы Даллз қаласы мен Монтана территориясындағы Миссула қаласын байланыстырған Пони Экспресс желісінің тоқтау орны болды. ХХ ғасырдың басында, Солтүстік Тынық мұхиты және Ұлы Солтүстік теміржолдары арқылы көптеген күміс кеншілері Шығыстан келді, ал Спокан олар үшін маңызды торап болды. 1883 жылы алғашқы құрлықтық теміржол құрылды. Теміржол саласы кеңейтілген дүкендер мен құрылыстарға қолдау көрсетті. Бірнеше жылдың ішінде Спокан бес құрлықтық теміржол арқылы сыртқы әлеммен байланысты, осылай бүгінгі күнге дейін сауда орталығы болып табылады.
ХХ ғасырдың басында
Суландыру жұмыстары 20 ғасырдың басында Спокан аңғарында халықтың өсуін едәуір серпілтіп жіберді. Күрылысшылар мен жылжымайтын мүлікпен айналысатындар, құрғақ жерді сатуға жарамды ауыл шаруашылығы жеріне айналдыру үшін жақын орналасқан көлдерге, Спокан өзеніне және аңғардың астындағы сулы қабатқа қол жеткізді. 1899 жылы Спокан Вэлли Лэнд энд Вотер Компаниясы, кейіннен ұзақ жылдар бойы суаруды қолдаушы болған Д. Корбинге тиесілі болды, Гринакрес ауданындағы жерді Либерти көлінен сумен суаруға арналған канал салды. 1905 жылы Спокан Канал Компаниясы Отис Орчард аймағын Ньюман көлінен сумен суару үшін канал салды, ал Модерн Ирригейшн энд Лэнд Компаниясы жер асты сулы қабатына қол жеткізіп, Оппортунитиде суару жүргізді. Бар болғаны жиырма жылдың ішінде құрғақ жерлер құнарлы егістікке айналды. Суға қол жеткізу жердің құнын күрт арттырды. Аңғардағы халық 1900 жылы 1000 тұрғыннан 1922 жылы шамамен 10 000-ға дейін өсті. Аңғардың құмды топырағында алма бақтары гүлденді, 1912 жылға қарай 2 миллионға жуық алма ағашы отырғызылды. 1911 жылы Спокан Вэлли Өсірушілер Одағы үлкен қаптау зауытын салды. Спокан аңғары қалашықтар ретінде дамыды. 1908 жылы штат округтік қалашықтарды жартылай тәуелсіз, өздігінен басқарушы органдар ретінде құруға рұқсат берді, олар көптеген муниципалитеттер сияқты негізгі басқару құқықтарына ие болды, соның ішінде мүлік салығын алу құқығы да бар еді. Салық салу қабілеті бар осы қалашықтарды толыққанды пайдаланғандар – Спокан және Уотком округтері ғана болды, бұл ауылдық аймақтарды қосымша қажеттіліксіз қылды. Осы қалашықтар ауылдық округтердегі қызметтердің негізгі қажеттіліктерін 1969 жылға дейін қанағаттандырды, содан кейін штат олардың салық салу құқығын жойды, ал қаржыландырылмаған қалашықтар 1974 жылы Спокан округі оларды таратуға дауыс бергенге дейін құлдырады. Аңғардағы қалашықтар: Шығыс Спокан, Оппортунити және Гринакрес, Плезант Преридің оңтүстік шеті, Футхиллс және Ньюман, сондай-ақ Честердің солтүстік шеті. Бірнеше Спокан аңғары қалалары тұрғын үй және/немесе бизнес мақсаттары үшін дамыды. Трент (қазіргі Ирвин) 1881 жылы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының жұмысшылары үшін тұрғын үй ауданы ретінде жоспарланды. Миллвуд (алғашқыда Вудворд) Inland Empire Paper Mill компаниясының қызметкерлері үшін дамыған "компаниялық қала" ретінде басталды, ал Дишман негізінен бизнес орталығы ретінде дамыды. Қалған барлық аңғар қалашықтары суару аудандары ретінде дамыды және олардың пайда болуы ауыл шаруашылығы тамырына байланысты. 1901 және 1915 жылдар аралығында Орчард-авеню, Гринакрес, Отис Орчардс, Оппортунити, Вера, Дишман, Либерти-Лейк, Ньюман-Лейк, Шығыс Спокан, Мика және Честер қауымдастықтары құрылды. Пасадена Парк – Спокан округінде орналасқан, 47.697 ендік және 117.283 бойлықтағы, Миллвудтың солтүстігінде, Спокан өзенінің ар жағында орналасқан елді мекен, ол кем дегенде 1916 жылдан бері бар. Спокан аңғары өмір сүруге керемет орын ретінде жарнамаланды. Аңғар тұрғындарының көпшілігі фермерлер немесе бау-бақшашылар болғанымен, консерві зауыттары, кірпіш зауыттары, теміржол күтім қызметтері және ағаш өңдеу зауыттары көптеген адамдарға жұмыс берді. Айналасындағы әдемі табиғат, жағымды қауымдастықтар, құнарлы егістік жерлер, бизнес мүмкіндіктері, ашық ауадағы спорт және демалыс, жергілікті демалыс орындары мен қоғамдық ұйымдар оны "Спокан аңғары, молшылық аңғары" деп атауға себеп болды. Халық саны арта келе, мектептері, шіркеулері, кәсіпорындары, қоғамдық клубтары мен ұйымдары бар шағын қауымдастықтар гүлденді. Споканмен, жергілікті көлдермен және Кёр-д'Аленмен теміржол және автобус жүйелері арқылы байланысқан аңғар тұрғындары толыққанды өмір сүрді. Келесі жылдары егін шаруашылығындағы қиындықтар мен суару жүйесін күтіп ұстау мәселелері көптеген тұрғындарды бес, он немесе одан да көп жер телімін қалалық үйлер салу үшін сатуға итермеледі. Көптеген алма ағаштары жұлып тасталды және олардың орнына аудандар мен жүк тасымалдау фермалары салынды. Жүк тасымалдау фермалары клубника, малина, қызанақ, бұршақ, арбуз, аспаржа, қабақ, қияр және мыңдаған гектар "Алтын жүрек" қарпузын өсіруде сәтті болды. Осы жылдары аңғарда сүт, құс және тері шаруашылықтары да пайда болды.
communities with schools, churches, businesses, community clubs and organizations thrived. Tied to Spokane, local lakes and Coeur d’Alene by railroads and bus systems, the people of the Valley enjoyed a full life. In the years that followed, crop troubles and irrigation system maintenance problems prompted many residents to sell their farms in five, ten, or plots for suburban home sites. Many of the apple trees were pulled out and replaced by neighborhoods and truck farms. The truck farms were successful in raising strawberries, raspberries, tomatoes, beans, peas, watermelons, asparagus, squash, cucumbers and thousands of acres of Heart of Gold cantaloupes. Dairy, poultry and fur farms also appeared in the Valley during these years.
1930-1950 жылдар
Ұлы депрессия кезінде жұмыс орындары жетіспегенімен, Спокан аңғарындағы көптеген адамдардың отбасыларына тамақ өсіруге жететін жері болды. Спокан аңғарының сауда-өнеркәсіп палатасы осы қиын жылдардағы оң көзқарасын сақтап келді. Олар аңғардағы жолдарға бағдаршамдар орнатты және Споканмен ынтымақтастық таныту мақсатында шығыс-батыс бағытталған жолдарды Спокан қаласындағы жолдармен сәйкес қайта атады. Аймақ тұрғындары үшін өрттер үнемі қайталанып, ауыр зардаптарға әкелетінін ескерген палата, аңғарда өрттен қорғау ауданын құруға ұсыныс жасады. Олардың күш-жігері нәтежелі болды және 1940 жылы аңғар тұрғындарына алғаш рет өрттен қорғау көрсетілді, сол кезде Спокан округінің бірінші өрттен қорғау ауданы құрылды. Спокан университеті – 1913 жылдан 1933 жылға дейін Спокан аңғарындағы төрт жылдық гуманитарлық ғылымдар колледжі, Ұлы депрессия кезінде қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. Кейін ол қысқа мерзімге Спокан аңғарының кіші колледжі ретінде қайта ашылды, бірақ 1935 жылы Споканның Оңтүстік төбесіне көшіріліп, жаңа құрылған Спокан кіші колледжімен біріктірілді. Спокан университетінің кампусы 1962 жылдан 2002 жылға дейін Университет жоғары мектебінің оқу орны ретінде пайдаланылды, содан кейін жаңа ғимараттарға көшірілді. 2005 жылдан бері кампусты Valley Christian School мектебі пайдалануда. Аңғар тұрғындары әрқашан шекарасында орналасқан Спокан қаласынан тәуелсіздіктерін сақтап келді. Алғашқы жергілікті газет – The Spokane Valley Herald 1920 жылы жарық көрді. 1919 жылы алғашқы муниципалды әуежай салынды, кейіннен Herald газетінің иесі Буэлл Фелтстің құрметіне Фелтс Филд деп аталды, ол сол жерде ұшақ апатында қаза тапқан болатын. 1908 жылы трамвай желісі іске қосылды, кейіннен аңғардың шығыс бөлігіндегі Либерти көліне дейін созылды, онда музыка мен ашық ауадағы жиын-тойлар үшін ойын-сауық орындары салынды. Миллвуд (1927 жылы құрылған) және Либерти Лейк (Вашингтон, 2001 жылы құрылған) қалаларынан басқа, аңғар 20-шы ғасыр бойына құрылмаған болып қалды. 1941 жылы Гранд Кули бөгетінің құрылысы аяқталғаннан кейін өнеркәсіп шаруашылықты жылдам ауыстыра бастады, бұл арзан электр энергиясын және Спокан өзенінен, сондай-ақ аңғардың астындағы кең сулы қабаттан оңай қол жетімді сумен ұштастырды. Өркенді кезеңінде аңғарда алюминий зауыты, цемент зауыты және қағаз фабрикасы орналасқан. Бұрынғы әскери база орнында өндірістік парк құру арқылы жеңіл өнеркәсіпті тарту жоспарлары аса сәтті болмады. 1950 жылдары цемент зауыты жабылды, бірақ қағаз фабрикасы мен алюминий зауыты әлі де жұмыс істеуде. 1950 жылдары аңғардағы жаңа өзгерістер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі халық санының өсуімен байланысты болды, бұл аңғарға көшіп келгендердің көпшілігі қалған алма бақтарының орнына үйлерді салуына әкелді. Алғашқы сауда орталығы Спраг авенюінде (бұрын Appleway деп аталған) Университет ауылында салынды, ол дүкендер мен мейрамханалармен толы аңғардың басты артериясына айналды. Соңғы ірі алма бақтарын суару 1950 жылдардың соңында тоқтатылды, сол кезде ескі арналарды ауыстырған кенеп құбырлар тұрғын көшелерімен өтті.
ХХ ғасырдың соңғы жартысы
Өткен ғасырдың соңғы онжылдықтарында арзан бағадағы тұрғын үйлер мен салыстырмалы түрде құрғақ климаттың арқасында аңғарға зейнеткерлердің көптеп келуі байқалды. Зейнеткерлерге арналған тұрғын үй кешендері мен көпқабатты үйлер салына бастады. Қазіргі таңда аңғар негізінен қала маңындағы аймақ болып қала береді, онда отбасылар мен зейнеткерлер және оларды қамтамасыз ететін бөлшек сауда қызметтері үйлесім табады. 1990 жылдары мен жиырма бірінші ғасырдың басында Спокан аңғары қала сипатын күшейтіп, штаттағы ең қарқынды дамитын аймақтардың біріне айналды. Коммерциялық өсім артып, тұрғын үй құрылысымен бірге штат шекарасына қарай кеңейді. Қалалық дамуға 1997 жылы көптен күткен Спокан Вэлли сауда орталығының ашылуы, бизнес көліктері бойындағы ондаған жаңа кәсіпорындардың құрылуы және Мирабо Пойнт тұрғын кешенінің салынуы кірді.